بازار تاریخی تبریز در آستانه محرم سیاهپوش شد

ایرنا/ کسبه و خادمان بازار تاریخی تبریز در ماه محرم با نصب علم‌ها، بیرق‌های سیاه و کتیبه‌های عزاداری، بزرگ‌ترین بازار سرپوشیده جهان را برای برگزاری آیین‌های سوگواری سیدالشهدا(ع) آماده می‌کنند.

همه ساله با اتمام ماه ذی‌الحجه، مردم عاشورایی ایران در شهرهای مختلف به پیشواز آئین‌های آغاز سوگواری محرم می‌روند. امسال برخلاف سال‌های گذشته، پس از وقوع جنگ رمضان و شهادت رهبر عظیم‌الشان انقلاب اسلامی، تبریز همچو جای‌جای میهن‌مان شاهد حس و حال ماه محرم و انجام آئین‌های عزاداری مختص این ماه چندین ماه پیش از آغاز آن بوده است؛ مردم ماتم شهادت سیدالشهدای مقاومت حضرت آیت‌الله سیدعلی حسینی خامنه‌ای را به ماتم حضرت سیدالشهدا امام حسین(ع) پیوند خواهند زد.

تبریز در آستانه محرم
در روزهای پیش از آغاز ماه محرم، داربست‌ها برای مشخص کردن محدوده دسته‌های عزاداری «شاخسی» (شاه حسین گویان) در خیابانهای تبریز برپا شده و پارچه‌های سیاه بر آن کشیده و کتیبه‌های مختلف منقش به اشعار مرثیه‌سرایان نامی آذربایجان بر روی آن آویخته می‌شوند. در بازار سرپوشیده و تاریخی تبریز که بخش اول آئین‌های عزاداری از هشتمین روز دهه اول محرم و روز قبل از تاسوعا آغاز شده و تا سومین روز شهادت امام حسین(ع) و یارانش تا ۱۲ محرم ادامه می‌یابد، یک روز قبل از محرم، کسبه بازار شروع به اهتزاز علم‌ها و بیرق‌های سیاه بر سردر حجره‌ها و دکان‌های خود کرده و کتیبه‌های مختلف را در تیمچه‌ها، سراها و راسته‌ها نصب کرده و سراسر بزرگترین بازار سرپوشیده جهان را سیاهپوش می‌کنند.

---

بازار

---

مظفریه؛ قلب عزاداری بازار تبریز
یکی از مهمترین تیمچه‌هایی که در پنج روز و شب هشتم تا دوازدهم محرم برای عبور دسته‌های عزاداری «سینه‌زنی عرب»، «سینه‌زنی عجم» و «زنجیرزنان» محله‌های مختلف تبریز مهیا می‌شود، «تیمچه مظفریه» بازار فرش تبریز است. آقا سید، و آقا اسکندر، دو سرایه‌دار قدیم و جدید مظفریه، صبح زود در آخرین روز ذی‌الحجه مسئولیت سیاهپوش کردن این تیمچه را بر عهده دارند. با پیچیدن صدای موتور در سکوت گذرگاه خلوت و نیمه‌تاریک بازار آقا سید از راه می‌رسد، موتورش را پارک کرده و آقا اسکندر را صدا می‌زند.
از پشت در چوبی مظفریه در ظلع شمالی آن، صدای بی‌تصویر اسکندر فریاد می‌زند: «گئلدیم» (آمدم). بعد در کوچکی که به اندازه تقریبی ۷۰ در ۱۰۰ سانتی‌متر در قسمت پایین در بزرگ قرار دارد را برای ورود سید باز می‌کند تا با گذاشتن یک پا به داخل و نشستن میان در، وارد تیمچه شود. صدای یراق‌آلات فلزی و باز شدن زنجیر و قفل از پشت در به گوش می‌رسد و بعد در صدای جرجری یکی از طاق درها را سید باز کرده و به ورودی تیمچه تکیه می‌دهد. سپس اسکندر در دیگر را به همان حالت باز می‌کند.

آغاز سیاهپوشی تیمچه
از انبار زیرزمینی یکی از مغازه‌ها علم‌های سیاه منقش به یا حسین و یا حسین مظلوم را بیرون آورده و روی تختی که فرش‌های بزرگ تبریز را برای نمایش به مشتریان بر آن گسترده‌اند، پهن می‌کنند. سپس کتیبه‌های بلند رول شده را آورده و بر روی فرش آماده می‌کنند. اسکندر برای آوردن نردبان بلند به پاساژ فرش در خیابان دارایی رفته و با کشیدن نردبان نسبتا سنگین بلند بر شانه آن را برای استفاده به مظفریه می‌آورد. قبل از رسیدن نردبان، آقا سید علم‌ها را پایین پایه‌هایشان زیر سر در مغازه‌ها چیده است. اسکندر از ابتدای ورودی تیمچه بالای نردبان رفته و با میخ و چکش شروع به زدن کتیبه بر بالای سردر مغازه می‌کند. سید که حواس‌اش به نگه‌داشتن نردبان است، با جاروی بلندی کتیبه را برای نصب آسان بالا برده و تا زدن میخ بر پایه چوبی زیرش نگه می‌دارد.

بعد اسکندر برای گرفتن علم سه‌گوش، نردبان را که ارتفاع آن به شش متر می‌رسد، ۲ پله تا زمین مانده پایین آمده، پس از تست درست بودن نوشته و جهت علم، بالا رفته، چوب دستی علم را در جای خود جاگذاری کرده و پایین می‌آید. این کار دور تا دور تیمچه، ۲ بار برای هر مغازه تکرار شده و هر بار نردبان سنگین به دست آقا سید و یا اسکندر از این پایه ستون مغازه تا آن یکی حمل می‌شود. چند مغازه را سید زده و چندتای آن را اسکندر.

نوحه در سکوت بازار
در این میان یکی از مغازه‌داران که برای دمی استراحت آنان یک سینی چای آورده، تا نوشیدنشان شروع به خواندن نوحه‌ای با صدای خوش می‌کند. در همین حین با بلندتر شدن صدای سوزناک نوحه‌خوان چشمان سید در حالت خیره‌گی خیس اشک شده و به گمانم با گره زدن ماتم امام حسین(ع) دردهای خود را از ذهن گذرانده و رفع مشکلات و برآورده شدن حاجات خود را با توصل بر آن امام شهید از ایشان طلب می‌کند.

پایان آماده‌سازی پیش از آغاز عزاداری‌ها
تا ساعت ۹ و ۹:۳۰ دقیقه صبح که درهای چوبی قدیمی آنسو در جنوب تیمچه را باز کنند، کار نصب کتیبه و برافراشتن بیرق‌های عزاداری امام مظلوم، حسین(ع) به پایان می‌رسد. هجره‌داران و تجار بازار فرش مظفریه با دیدن منظره سیاه‌پوش مظفریه، خداقوتی گفته و پس از باز کردن در دکانشان مشغول آب و جارو کردن جلوی آن می‌شوند.

سنتی با بیش از ۳۰۰ سال قدمت
از سکوت و صداهای گاه و بی‌گاه حرف‌های تجار، آقا سید و اسکندر، می‌شود صدای همهمه مردم که دور تا دور تیمچه برای تماشای عزاداری ایستاده‌اند، صدای برخورد زنجیرها با شانه‌ها، دست‌ها بر سینه‌ها و سرخی‌شان که از سرخی خون‌های به ظلم ریخته در واقعه عاشورا تا حال میان نوای پر سوز و گداز مداحی به زبان ترکی ادامه یافته را شنید. سوگواری‌یی که به گفته پیر غلامان دسته‌های عزاداری حداقل در ۱۵۰ سال اخیر بدون وقفه برگزار شده و امسال یک‌هزار و ۳۸۷‌مین سالگرد آن برگزار خواهد شد.
آئین عزاداری دسته‌های عزاداری با حضور عزاداران محلات، «ششگلان»، «امیرخیز»، «لیل‌آباد»، «سرخاب»، «کوچه‌باغ»، «ابوذر»، «قره‌آغاج»، «امیرزین‌الدین»، «باغمیشه»، «ویجویه»، «شتربان»، «چوسدوزان»، «میرچوپان»، «مارالان»، «خیابان»، «راسته‌کوچه»، «حکم‌آباد»، «دلخون»، «چرنداب»، «اهراب»، «جمشیدآباد»، «شهیدقاضی»، «سیلاب»، «انتظاریون» و «نوبر» هر محله با سه دسته «سینه‌زنی عرب»، «سینه‌زنی عجم» و «زنجیرزنان» از هشتمین روز دهه اول محرم و روز قبل از تاسوعا آغاز شده و تا سومین روز شهادت امام حسین(ع) و یارانش در دهه دوم تا ۱۲ محرم ادامه یافته و با مراسم اربعین حسینی در دهه اول ماه صفر خاتمه می‌یابد.
دسته‌های حسینی با آماده شدن در ابتدای بازار صادقیه و ورود طبق قرعه‌کشی و نوبت از پیش تعیین شده، با طی مسیر در راسته‌بازار قدیم به تیمچه مظفریه رسیده و پس از ادامه عزاداری در این تیمچه تاریخی، با خروج از آن به پایان می‌رسانند. این آئین‌ها که در روزهای هشتم، نهم، یازده و دوازدهم با حضور ۲۵ محله و در روز عاشورا ۱۶ محله برگزار می‌شود، از ساعت ۱۳ بعد از ظهر آغاز و تا نیمه‌های شب به اتمام می‌رسد.

آخرین خبر آذربایجان شرقی در اینستاگرام :
instagram.com/EAzerbaijan_Today