مهر/ فهرج یکی از قطب های تولید خرما در شرق کرمان است و اکثر مردم در این شهرستان محروم به تولید خرما اشتغال دارند، اما ۱۵ درصد از خرمای سال گذشته این شهرستان در سردخانه ها دپو شده است.

در شرق استان کرمان، جایی که نخلستان‌های سال‌ها مایه برکت و زندگی مردم بوده و تنها محل امرار معاش مردم هستند، این روزها مردم در انتظار رفع مشکل برای فروش محصول سال گذشته هستند.

در حالی که هوای گرم تابستان، به اوج رسیده مردم خود را برای برداشت محصول خرمای سال جاری آمده می کنند، اما نخلداران شهرستان‌های بم، فهرج و ریگان با مشکل عدم فروش محصول سال قبل دست‌وپنجه نرم می‌کنند؛ به همین دلیل کشاورزان با کمبود شدید نقدینگی مواجه شده اند.

بر اساس گزارش‌های میدانی و بر اساس گفته های کشاورزان این شهرستان، وضعیت سردخانه‌های شرق کرمان هشداردهنده است.

حجم زیادی از خرمای سال گذشته، به ویژه در شهرستان فهرج، هنوز به فروش نرفته و در انبارهای سردخانه‌ها باقی مانده است.

آمارها نشان می‌دهد که این محصول، بیش از ۱۵ درصد از کل تولید سال گذشته را شامل می‌شود؛ محصولی که قرار بود سفره نخلداران را رنگین کند، اما اکنون به مشکلی تبدیل شده که نه تنها نقدینگی آنان را کاهش داده، بلکه هزینه‌های سنگین نگهداری در سردخانه را نیز بر دوش آنان سنگینی انداخته است.

محصول سال گذشته فروش نرفت

یکی از کشاورزان به نام محمد در این زمینه به خبرنگار مهرمی گوید: یک سال از برداشت محصول می‌گذرد، اما هنوز حتی یک کیلو از خرمای سال گذشته‌ام را نفروخته‌ام.

وی گفت: هر ماه باید اجاره سردخانه را بدهم، قسط وام‌ها را پرداخت کنم، اما نه پولی هست و نه مشتری.

نمی‌دانم با چه امیدی باید به فکر برداشت امسال باشم، این را یکی از نخلداران فهرجی می‌گوید که سال‌هاست تمام زندگی و سرمایه خود را وقف نخلستان‌هایش کرده است. او تنها یکی از صدها کشاورزی است که این روزها درگیر مشکلی شده که ریشه‌های عمیقی در ساختار بازار و سیاست‌های حمایتی دارد.

مشکل از آنجا آغاز شد که دولت در سال گذشته محدودیت های زیادی بر صادرات خرما وضع کرد و کشاورزان نتوانستند خرما را صادر کنند و حالا خرما در سردخانه ها مانده است.

نبض بازار در دست دلالان؛ دستهای کشاورزان خالی است

یکی از مهم‌ترین ابعاد این مشکل، سلطه دلالان و واسطه‌ها بر بازار خرما در شرق کرمان است.

بررسی‌های میدانی خبرنگار مهر نشان می‌دهد که کشاورزان منطقه، به دلیل نبود نقدینگی و ناتوانی در تأمین هزینه‌های سردخانه، حمل‌ونقل و بسته‌بندی، چاره‌ای جز تن دادن به قیمت‌های تحمیلی دلالان ندارند و مجبورند محصول مرغوب خود را به واسطه‌ها بفروشند.

موانع صادرات؛ از دست‌رفتن بازارهای هدف تا نبود برند اختصاصی

در کنار مشکلات داخلی، محدودیت در مسیر صادرات خرما به بازارهای خارجی نیز وجود دارد که مشکل موجود را تشدید کرده است.

علاوه بر این، نبود یک برند اختصاصی، اصیل و ثبت‌شده برای خرماهای مرغوب فهرج، ضربه‌ای جبران‌ناپذیر به اعتبار این محصول وارد کرده است.

گزارش‌ها نشان می‌دهد که خرماهای بی‌کیفیت و حتی نامرغوب از سایر مناطق کشور، با نام و نشان خرمای شرق کرمان در بازارهای داخلی و خارجی عرضه می‌شوند؛ این مسئله، نه‌تنها اعتماد خریداران را از بین می‌برد، بلکه وجهه این محصول اصیل و ارزشمند را نیز خدشه‌دار می‌کند و در نهایت، به قیمت واقعی آن لطمه وارد می‌سازد.

تعدادی از فعالان این حوزه، سال‌هاست که بر لزوم ثبت برند اختصاصی و نصب هولوگرام بر روی بسته‌بندی خرماهای مرغوب شرق کرمان تأکید دارند؛ اقدامی که به اعتقاد آنان، می‌تواند مانع از ورود محصولات تقلبی به بازار شود و ارزش واقعی این محصول را به خریداران نشان دهد، اما این خواسته به‌حق، همچنان در هاله‌ای از ابهام باقی مانده است.

اقتصاد تک‌محصولی؛ تیشه بر ریشه تولید

یک کارشناس کشاورزی در کرمان می گوید: یکی از ریشه‌های اصلی این بحران و آسیب‌پذیری کشاورزی منطقه شرق کرمان، وابستگی افراطی به درخت خرماست.

محمد قربانی، می افزاید: اقتصاد این منطقه، تک‌محصولی است و این یعنی هر گونه نوسان قیمتی، بحران صادراتی یا مشکل در بازار فروش، تمامی معیشت و اقتصاد منطقه را با چالش مواجه می‌کند.

وی ضمن تأکید بر این مشکل، اعلام می کند که راهکار اصلی برای خروج از این وضعیت، متنوع‌سازی الگوی کشت و تشویق کشاورزان به کشت محصولات جایگزین مانند سیب‌زمینی و پیاز است؛ با این حال، تغییر فرهنگ کشت و عادت دیرینه کشاورزان به کاشت خرما، خود نیازمند زمان، سرمایه‌گذاری، آموزش و مهم‌تر از همه، تضمین بازار فروش برای محصولات جایگزین است

قربانی، ادامه می دهد: از سوی دیگر، نبود صنایع تبدیلی و تکمیلی در منطقه، مشکل را دوچندان کرده است و اگر کارخانه‌های فرآوری خرما، بسته‌بندی و تولید محصولات با ارزش افزوده بالا مانند شیره، قند مایع، سرکه و حتی بیوکمپوست در شرق کرمان وجود داشت، بخش زیادی از این حجم عظیم خرما، حتی در شرایط رکود بازار، به مصرف می‌رسید و ارزش افزوده آن نیز در منطقه باقی می‌ماند، در حالی که هم‌ اکنون، محصول به صورت فله و خام به فروش می‌رسد و سود اصلی از جیب کشاورز خارج می‌شود.

انباشت ۷ هزار تن خرما در سردخانه ها

از سوی دیگر مدیر جهاد کشاورزی شهرستان فهرج از انباشت حدود هفت هزار تن از محصول خرمای تولیدی این منطقه در انبارهای سردخانه‌ای خبر داده است.

علیرضا طیبی، در گفت‌وگو با خبرنگار مهر می گوید: این مقدار، معادل ۱۵ درصد از کل تولید سال جاری این شهرستان را شامل می‌شود.

وی در ادامه به وضعیت نخلستان‌های فهرج اشاره می کند و می افزاید: وسعت کل باغات خرما در این منطقه به یازده هزار و پانصد هکتار می‌رسد که از این میزان، نه هزار هکتار آن را درختان بارور و مثمر تشکیل می‌دهند.

طیبی، با بیان اینکه مجموع برداشت محصول خرما در سال جاری به حدود پنجاه هزار تن رسیده است، تصریح می کند: با وجود فروش بخش عمده این محصول، همچنان نزدیک به پانزده درصد از آن، معادل هفت هزار تن، در سردخانه‌ها دپو شده و هنوز مشتری و بازار مناسبی برای آن پیدا نشده است.

در حال پیگیری حل مشکلات هستیم

فرماندار فهرج اما از پیگیری های صورت گرفته برای رفع این مشکل خبر داد و به خبرنگار مهر می گوید: جلسات مختلفی برای این مساله برگزار شده است و امیدواریم به زودی محصول به بازار ارسال شود.

یوسف رهگویی، خرما را از مهمترین محصولات تولیدی شهرستان در بخش کشاورزی می داند و می افزاید: خرمای تولیدی شهرستان مرغوب و صادراتی است و باید با همکاری بخش خصوصی و دولت برای عرضه محصول به کشورهای همسایه تلاش کنیم، همچنین بازار داخلی نیز برای فروش محصول باید مورد مطالعه قرار گیرد و بازاریابی جدی تر دنبال شود.

باید گفت که در کنار تمام مشکلات اقتصادی، نخلستان‌های شرق کرمان با تهدیدات جدی زیست‌ محیطی نیز مواجه هستند.

عارضه خشکیدگی خوشه‌ها، سالانه خسارت‌های هنگفتی به محصول نخلداران وارد می‌کند و همچنین آفات خطرناکی مانند سوسک سرخرطومی حنایی و آفت زنجره خرما، هر ساله بخش قابل توجهی از محصول را نابود می‌کنند.

گزارش‌ها نشان می‌دهد که میزان ریزش محصول بر اثر این آفات و بیماری‌ها، در شهرستان‌های فهرج و ریگان در سال جاری قابل توجه است.

این مسئله، در شرایطی که درآمد کشاورز از فروش محصول سال قبل هم محقق نشده، فشار اقتصادی مضاعفی را بر نخلداران وارد می‌کند و آنان را در گردابی از ناامیدی فرو می‌برد.

آخرین خبر کرمان در اینستاگرام :
Instagram.com/kerman__akhbar