ایرنا/ مدیر پایگاه جهانی کاخ‌موزه چهل‌ستون از تأیید وقوع انحراف و کمانش در ستون‌های اطراف حوض میانی این بنای تاریخی از سوی شرکت مشاور طرح مطالعاتی و مرمت این بنای تاریخی خبر داد.

مصطفی هادی‌پور، مدیر پایگاه جهانی کاخ‌موزه چهل‌ستون ضمن تأکید بر نتایج بررسی‌های تخصصی اظهار کرد: متأسفانه با انجام نقشه‌برداری‌های دقیق و مطالعات مرمتی توسط شرکت مهندسی مشاور «عمارت خورشید»، انحراف ستون‌های ایوان و همچنین آسیب‌دیدگی دیواره پشتی (در ضلع جنوبی بنا) به صورت رسمی تأیید شد.
وی ادامه داد: برنامه‌های پایدار و اقدامات حفاظتی در جلسات مشترک با شرکت مشاور تدوین شده و گزارش‌های مربوط به مطالعات ایزمئو و مطالعات اضطراری به طور کامل به تهران ارسال شده است.
هادی‌پور در خصوص راهکارهای مطرح شده از سوی مشاوران گفت: راهکارهایی نظیر اجرای شمع‌بندی حفاظتی برای مهار خطر ریزش‌های مقطعی و موضعی، مهار موقت ستون‌ها، انجام پایش مستقیم، آزمایش‌های غیرمخرب و سه‌بعدی‌سازی، بخشی از این اقدامات است.
وی افزود: ما پیش از ارائه گزارش‌های مشاور، بخشی از کارهای ایمن‌سازی، انسداد و مهار موقت ستون‌ها را به همراه پایش ترک‌ها انجام داده‌ایم.
مدیر پایگاه تأکید کرد: اجرای طرح اصلی و دقیق مقاوم‌سازی، منوط به تأمین اعتبارات لازم است.
وی افزود: هنوز مشخص نیست که بر اساس گزارش نهایی مشاور، آیا نیاز به باز کردن کامل ستون‌ها و نصب مجدد آن‌ها خواهد بود یا روش‌های دیگر مانند سبک‌سازی مدنظر قرار می‌گیرد؛ اما به محض فراهم شدن اعتبارات، عملیاتی کردن این راهکارها از طریق تهران دنبال خواهد شد.
هادی‌پور یادآور شد: پس از حملات دشمن آمریکایی-صهیونیستی به دولت‌خانه صفوی در محل استانداری اصفهان، اساتید دانشگاه هنر و متخصصان با همکاری یکدیگر برای جمع‌وجور کردن بنا و انجام اقدامات فوری، دست به دست هم دادند و تیم‌های دانشگاهی، به‌ویژه متخصصان حوزه سازه، در همان روزهای نخست بررسی‌های خود را آغاز کردند.
مدیر پایگاه چهل‌ستون افزود: به دلیل نزدیکی دفتر کار من به ایوان، به صورت روزانه کل مجموعه را بررسی و تصویربرداری کرده و با مقایسه تصاویر، وضعیت را پایش می‌کردم؛ این پایش‌ها نشان داد که ترک‌های ایجاد شده در حال پیشرفت هستند و ستون‌های میانی در اطراف حوض دچار انحراف شده‌اند.
وی گفت: با رسانه‌ای شدن این موضوع، برخی معتقد بودند همه ستون‌های ایوان آهن‌گذاری شده و احتمال انحراف آن‌ها وجود ندارد؛ اما طبق اطلاعاتی که از برخی پیشکسوتان مرمت داشتیم، چهار ستون اطراف حوض آهن‌گذاری نشده بودند.
هادی‌پور تاکید کرد: این موضوع از سوی شرکت مشاور مطالعاتی پایگاه میراث جهانی چهل‌ستون مورد بررسی و تایید قرار گرفت و حالا باید منتظر بود نوع مواجهه با این آسیب که در اثر انفجارهای ناشی از حملات به دولت‌خانه صفوی تشدید شده، بسته به مطالعات مشاور چگونه خواهد بود.

لزوم تهیه مدل سازه‌ای و رویکرد جراحی در مرمت
فرامرز پارسی، مدیر شرکت مشاور طرح مطالعاتی و مرمت پایگاه میراث جهانی چهل‌ستون نیز با تایید فنی انحراف و کمانش ستون‌های این بنا، آسیب‌دیدگی سازه‌ای تیرهای اصلی و خرپاها بر اثر انفجارهای ناشی از موج انفجارهای حمله به استانداری اصفهان را تایید و اعلام کرد: اگرچه این ستون‌ها در کوتاه‌مدت در معرض خطر فوری ریزش نیستند، اما برای پایداری بلندمدت و مواجهه با خطرات احتمالی آینده، تهیه مدل سازه‌ای دقیق و اجرای عملیات استحکام‌بخشی با استفاده از روش‌های نوین کم‌تهاجمی ضروری است.
پارسی در تشریح وضعیت کالبدی و سازه‌ای عمارت چهل‌ستون، جزئیات فنی مداخله مرمتگران شرکت ایتالیایی «ایزمئو» در دهه پنجاه را بازخوانی کرد و گفت: دو روایت درباره تعداد ستون‌های تقویت نشده توسط تیم ایزمئو وجود دارد؛ یکی دو ستون و دیگری چهار ستون، اما به نظر می‌رسد روایت چهار ستون دقیق‌تر باشد؛ چرا که این ستون‌ها تفاوت ساختاری با سایر ستون‌ها دارند. این چهار ستون دارای پاستون سنگی هستند که به احتمال زیاد امکان نفوذ و سوراخ‌کاری عمقی (برای اجرای سازه فلزی) را به مرمتگران وقت نمی‌داده است؛ در حالی که در ستون‌های با پاستون چوبی، امکان باز کردن چوب، اجرای فونداسیون و نصب سازه فولادی و سپس بازگرداندن چوب‌ها وجود داشته است.
وی ادامه داد: با توجه به تکنولوژی‌های آن زمان، این چهار ستون فاقد هسته فولادی هستند و شواهد موجود نشان می‌دهد که این ستون‌ها دچار کمانش شده‌اند، به طوری که این انحنا اکنون با چشم غیرمسلح نیز قابل تشخیص است.
مشاور طرح مطالعاتی و مرمت پایگاه میراث جهانی چهل‌ستون با تاکید بر اینکه وقوع آسیب‌های سازه‌ای در اثر انفجارهای اخیر قطعی است، افزود: اگرچه در روزهای نخست تصور بر این بود که تنها تزئینات آسیب دیده‌اند، اما بررسی‌های فنی نشان داد که تیرهای بالاسری و تیرهای افقی زیر خرپاها دچار ترک‌خوردگی شده‌اند. سفیدی و شفافیت آثار این ترک‌ها، نشانگر تازه بودن آن‌هاست؛ چرا که ترک‌های قدیمی به مرور زمان تغییر رنگ می‌دهند. همچنین انفجارهای اخیر می‌تواند عامل فعال شدن یا گسترش ترک‌های پیشین باشد که در صورت وجود «ترک‌سنج» (ترکمتر) از گذشته، اکنون داده‌های ارزشمندی از رفتار بنا در برابر این انفجارها در اختیار داشتیم.
پارسی با اشاره به هماهنگی با مدیریت مجموعه برای نصب مجدد ترک‌سنج‌ها و پایش مستمر، تصریح کرد: ستون‌های دچار کمانش در حال حاضر خطر فوری ندارند، اما باید مورد مطالعه دقیق قرار گیرند. در صورتی که نیاز به استحکام‌بخشی باشد، با تکنولوژی‌های جدید می‌توان این کار را بسیار دقیق‌تر از ایزمئو انجام داد.
این معمار مرمت‌گر با اشاره به ذات چند دوره‌ای بودن بنا (به‌ویژه اضافه شدن هجده ستون ایوان در زمان شاه سلطان حسین پس از آتش‌سوزی اولیه)، بر ضرورت مطالعه جامع تاکید کرد و گفت: رفتار متفاوت ستون‌های دارای عنصر سخت فلز و ستون‌های فاقد آن، در صورت بروز ارتعاشات، یک چالش سازه‌ای جدی است. این موضوع در برابر دشمنی که به هیچ کنوانسیون بین‌المللی پایبند نیست و آثار تاریخی را هدف قرار می‌دهد، می‌تواند منجر به رفتارهای متفاوت سازه‌ای و آسیب‌های مهلک شود.
وی با اشاره به تکمیل نقشه‌برداری دقیق فتوگرامتری و تهیه مستندات سه‌بعدی به عنوان گام نخست مطالعاتی، خاطرنشان کرد: ما امروز به روش‌های تهاجمی گذشته برای باز کردن کامل ستون نیاز نداریم؛ بلکه با الگوگیری از جراحی‌های کم‌تهاجمی یا لاپاراسکوپی در پزشکی، می‌توان عملیات استحکام‌بخشی را به صورت درجا و با حداقل آسیب به اصالت بنا انجام داد.
پارسی تاکید کرد: تمامی اقدامات کوتاه‌مدت و اضطراری برای رفع خطر با نظر مدیریت مجموعه در حال انجام است؛ اما هدف نهایی ما بهره‌گیری از این فرصت برای یک مرمت جامع است که در آن مدل‌سازی دقیق مجموعه، مبنای تصمیم‌گیری برای نحوه مقاوم‌سازی چهار ستون دچار کمانش و سایر آسیب‌های شناسایی شده قرار گیرد.

آخرین خبر اصفهان در اینستاگرام :
https://instagram.com/isfahan_today