فارس/ پرونده زنجیره‌ای هفت دژ تاریخی الموت شامل قلعه‌های الموت، لمبسر، ایلان، شیرکوه، نویزرشاه، قسطین‌لار و شمس‌کلایه در چهل‌وهشتمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در بوسان کره جنوبی بررسی می‌شود. پرونده‌ای که در صورت تأیید، سی‌امین اثر ثبت‌شده ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو خواهد بود.

قلعه الموت، قلعه‌ای با قدمت هزار ساله، قرار است سی‌امین میراث جهانی ایران باشد.

آثار ثبت‌شده در یونسکو در سه بخش «میراث جهانی»، «میراث ناملموس» و «حافظه جهانی» دسته‌بندی می‌شوند که هر کدام از چهارگوشه ایران در این فهرست جای گرفته‌اند.

اکنون پرونده «قلعه الموت و استحکامات وابسته» به عنوان سی‌امین میراث جهانی ایران، در چهل‌وهشتمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در بوسان کره جنوبی بررسی می‌شود.

این قلعه، پایگاه مرکزی فعالیت حسن صباح، بنیان‌گذار حکومت اسماعیلیان، بوده که در ارتفاع ۲ هزار متری از سطح دریا و با قدمت ۱۱۶۲ ساله، در حوالی قزوین قرار دارد.

«پرونده قلعه الموت و استحکامات مربوط به آن» یک پرونده زنجیره‌ای متشکل از هفت اثر شامل قلعه الموت، لمبسر، ایلان، شیرکوه، نویزرشاه، قسطین‌لار و شمس‌کلایه است که در ادامه به معرفی آن‌ها می‌پردازیم.

قلعه نویزرشاه

این قلعه در شرق شترخان و شمال شرقی روستای گرمارود، بر فراز کوهی بلند واقع شده است که دیواره‌های صخره‌ای آن به صورت عمودی به دره‌های اطراف مشرف است.بلندترین نقطه آن ۲ هزار متر از سطح دریا ارتفاع دارد و به همین دلیل بسیار هول‌انگیز به نظر می‌رسد.بخش‌هایی از دیوارهای قلعه همچنان پابرجاست و بر فراز یکی از آن‌ها روزنه‌ای دیده می‌شود. همچنین چند اتاق و ساختمان بزرگ از بناهای این قلعه هنوز باقی مانده است.در مجموع، با توجه به موقعیت طبیعی، این قلعه از مستحکم‌ترین و تسخیرناپذیرترین قلاع منطقه به شمار می‌رود.

قلعه شمس‌کلایه

بر فراز شمس‌کلایه، در دل صخره‌های کوه، غارهای تو‌در‌تویی وجود دارد که آثار بناهای تاریخی در داخل آن‌ها مشاهده می‌شود.ورود به این غارها بدون استفاده از طناب و نردبان تقریباً غیرممکن است. غارهای شمس‌کلایه و آثار ساختمانی موجود در آن، محل قلعه معروف «میمون‌دژ» شناخته شده‌اند.قلعه میمون‌دژ پس از حمله هلاکوخان و در زمان رکن‌الدین خورشاه، به تصرف سپاه مغول درآمد.

قلعه شیرکوه

این قلعه که «بیدلان» نیز نامیده می‌شود، در نزدیکی روستای باغدشت و بر فراز قله‌ای با ارتفاع یک‌هزار و ۸۵۱ متر از سطح دریا قرار دارد.

مریم مهدوی، سرپرست اداره‌کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان قزوین، گفت: این دژ از استراتژیک‌ترین قلاع دفاعی دوره اسماعیلیان به شمار می‌آید، زیرا در محل تقاطع طالقان‌رود و الموت‌رود قرار گرفته و به دلیل اشراف بر سراسر منطقه، گلوگاهی مهم برای مقابله با مهاجمانی است که وارد دره می‌شوند.راه دسترسی به دژ بیدلان بسیار دشوار است و به دره‌هایی با عمق بیش از ۶۰۰ متر منتهی می‌شود که با دیواره‌های بلند و برج‌های مستحکم، تسخیرناپذیر به نظر می‌رسد.

وجود هشت مخزن بزرگ آب با عرض تقریبی یک متر و ۷۵ سانتی‌متر و طول ۶ تا ۱۶ متر که در دل سنگ کنده شده‌اند، از آمادگی قلعه‌نشینان برای مقاومت در محاصره‌های طولانی حکایت دارد.ویژگی منحصربه‌فرد دژ شیرکوه، قلعه‌ای ایذایی است که در فاصله ۳.۵ کیلومتری غرب آن قرار دارد و «برجک» نامیده می‌شود. این قلعه برای اشراف کامل بر عبورکنندگان از تنگه طالقان ساخته شده است.علاوه بر بقایای دیواره‌ها، برج‌ها، گذرگاه سرپوشیده و سنگرهای نگهبانی کنده‌شده در دل صخره‌ها، تنوری سنگی به ارتفاع یک متر و ۶۰ سانتی‌متر و قطر یک متر و ۷۵ سانتی‌متر نیز از آثار دژ شیرکوه به شمار می‌رود.

دژِ لَمْبَسَر یا لَمَسَر

این دژ در شمال شهر قزوین، در منطقه الموت و شمال شرقی شهر رازمیان واقع شده است. قدمت آن به دوره ساسانیان بازمی‌گردد و در دوره سلجوقیان به طور گسترده مورد استفاده قرار گرفت.این قلعه از مهم‌ترین پایگاه‌های اسماعیلیان پس از دژ حسن صباح به شمار می‌رود و در بخش الموت غربی شهرستان قزوین واقع شده است.متأسفانه در اسناد تاریخی، اشاره‌ای به سال ساخت این بنا نشده است. این قلعه ابعادی در حدود ۴۸۰ متر در راستای شمالی ـ جنوبی و ۱۹۰ متر در راستای شرقی ـ غربی دارد.پس از فتح قلعه لمبسر، حسن صباح، کیا بزرگ امید را به حکومت بزرگ‌ترین قلعه اسماعیلیان نزاری در الموت غربی منصوب کرد.

قلعه قسطین‌لار

این قلعه در نزدیکی روستایی به همین نام قرار دارد و از جمله قلعه‌های ایذایی محسوب می‌شود که از حرکت دشمن به سمت قلعه‌های اصلی جلوگیری می‌کرده است.

سرپرست اداره‌کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان قزوین اظهار کرد: در نخستین فصل کاوش، یکی از برج‌های پیشرو در ضلع شرقی قلعه خواناسازی شده است.

حاصل این بررسی‌ها، شناسایی عنصری تازه در معماری اسماعیلیه است؛ نوعی برج پیشرو با پلان خاص که تاکنون نمونه‌ای از آن گزارش نشده و پرسش‌های تازه‌ای را نیز پیش روی پژوهشگران قرار داده است.

قلعه ایلان

دژ ایلان در روستای ایلان، از توابع بخش الموت شرقی استان قزوین، قرار دارد. فاصله این دژ تا دژ شمس‌کلایه حدود ۴۰ کیلومتر است.ایلان یکی دیگر از دژهای حسن صباح و پیروانش بود. در داخل آن استخری سنگی به عمق ۲۰ متر کنده شده و تک‌درختی نیز بر فراز دژ همچنان سبز و استوار باقی مانده است.

قلعه الموت

مهدوی توضیح داد: الموت به معنای «آشیانه عقاب» یکی از قلعه‌های تاریخی ایران است که بخش‌های زیادی از آن ویران شده، اما آثار ارزشمندی از آن بر جای مانده است.دژ الموت در منطقه الموت قزوین، در شمال شرقی روستای گازرخان و در فاصله حدود ۱۰۵ کیلومتری شهر قزوین قرار دارد.

این قلعه بر فراز صخره‌ای با ارتفاع ۲ هزار و ۱۶۳ متر از سطح دریا ساخته شده است. ارتفاع صخره از زمین‌های پیرامون حدود ۲۰۰ متر و وسعت دژ نزدیک به ۲۰ هزار مترمربع است که بنا به روایت عطاملک جوینی، شکل آن به شتر خوابیده شباهت دارد.

این صخره با شیب‌های تند، پرتگاه‌های عمیق و مسیرهای غیرقابل دسترس، بخش مهمی از استحکامات و معماری دفاعی دژ الموت را تشکیل می‌دهد.

آخرین خبر قزوین در اینستاگرام :
https://instagram.com/qazvin_today