فارس/ پزشک متخصص تغذیه و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز، با اشاره به شرایط امسال سفر اربعین بر تهیه و مصرف شربت الکترولیت خانگی با ترکیب آبلیمو، شکر یا عسل و نمک به‌عنوان مؤثرترین راهکار جبران املاح ازدست‌رفته تأکید کرد و نسبت به مصرف نوشیدنی‌های شیرین و مواد غذایی ناآشنا به زائران هشدار داد.

دکتر سیاوش باباجعفری، پزشک متخصص تغذیه و عضو هیئت علمی دانشکده تغذیه و علوم غذایی دانشگاه علوم پزشکی، توصیه‌های غذایی زائران اربعین را در سه محورِ «بهداشت مواد غذایی»، «کفایت غذایی» و «تغذیه گروه‌های خاص» عنوان و بر رعایت اصول ساده اما حیاتی برای سفری ایمن تأکید کرد.

وی در ابتدا با اشاره به اهمیت بهداشت مواد غذایی، اظهار داشت: زائرا می‌بایست به تازگی، کیفیت و سلامت مواد غذایی توجه ویژه داشته باشند و نشانه‌هایی نظیر طعم، عطر و بوی غذا را به‌عنوان شاخص‌های اولیه سلامت غذا مدنظر قرار دهند.

این متخصص تغذیه، مصرف غذاهای گرم در سه وعدهٔ صبحانه، ناهار و شام و پرهیز از استفاده غذاهای مانده و سردشده را ضروری دانست و بر شستشوی مناسب میوه‌ها جهت پیشگیری از بیماری‌های گوارشی تأکید کرد.

وی همچنین تاکید کرد که نوشیدنی‌ها نباید به‌صورت یخ زده مصرف شوند و بهتر است برای جلوگیری از ایجاد چالش در طول سفر مایعات با بسته‌بندی بهداشتی مصرف شود.

دکتر باباجعفری با توصیه به استفاده از لیوان و ظروف شخصی از جنس استیل، اظهار داشت: شستشوی ظروف توسط خود فرد، اطمینان بیشتری در حوزه بهداشت غذا ایجاد می‌کند.

وی از زائران خواست از مصرف مواد غذایی ناآشنا و غیرسازگار با طبع خود جدا خودداری نمایند و صرفاً از مراکز توزیع معتبر غذا تهیه کنند.

شیرین ولی فریب‌دهنده!

دکتر باباجعفری در ادامه، کفایت مواد غذایی را موضوعی مغفول‌مانده اما بسیار حائز اهمیت خواند و تصریح کرد: کفایت غذایی به معنای پرخوری یا کم‌خوری نیست، بلکه منظور تأمین انرژیِ متناسب با فعالیت بدنی روزانه است و زائران باید همه گروه‌های غذایی از جمله میوه‌جات، پروتئین‌ها، نان و غلات و حبوبات را در برنامه خود بگنجانند.

وی با تأکید بر نوشیدن ۸ تا ۱۰ لیوان مایعات در طول روز به دلیل گرمای هوا و مسیر طولانی پیاده‌روی، هشدار داد که مقصود از مایعات، نوشیدنی‌های شیرین نیست و مصرف آن‌ها به دلیل افزایش دفع ادرار، موجب کم‌آبی بیشتر بدن می‌شود و تامین آب مورد نیاز بدن تنها از طریق شربت‌ها و مایعات شیرین توصیه نمی‌شود.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز، بهترین گزینه را تهیه شربتی از آبلیموی تازه، شکر یا عسل و مقدار کمی نمک دانست که با جبران پتاسیم ازدست‌رفته از طریق تعرق، به تأمین املاح معدنی و آب بدن کمک شایانی می‌کند.

وی افزود: این محلول الکترولیت را می‌توان با سکنجبین، به‌لیمو، خاکشیر یا تخم‌شربتی نیز تهیه کرد، اما بیماران مبتلا به فشارخون باید در مقدار نمک مصرفی دقت لازم را به عمل آورند و تناسب میان شوری، شیرینی و ترشی این محلول رعایت شود.

چند توصیه‌ برای سالمندان، کودکان و بیماران

دکتر باباجعفری در بخش پایانی گفت‌وگوی خود، به تغذیه گروه‌های خاص پرداخت و گفت: در سالمندان، علی‌رغم فعالیت شدید و گرمای هوا، ممکن است احساس تشنگی در این سن کمتر باشد؛ ازاین‌رو این گروه حتی بدون احساس عطش، می‌بایست روزانه ۸ تا ۱۰ لیوان مایعات مصرف کنند و پرهیز از غذاهای شور، چرب و تند برای آنان و کودکان اهمیت دوچندان دارد.

وی خطاب به بیماران کلیوی، گوارشی، قلبی و عروقی توصیه کرد که صرفاً مطابق نظر پزشک معالج خود اقدام نمایند و به بیماران مبتلا به دیابت نیز هشدار داد که تناسب میان مواد غذایی مصرفی، فعالیت بدنی و داروی خود را به‌دقت مدیریت کنند.

این متخصص تغذیه در خصوص مواجهه با گرمازدگی، گفت: در صورت بروز علائم گرمازدگی، ابتدا فرد را از محیط گرم به جای خنک‌تر منتقل کرده و سپس با خوراندن تدریجی مایعات حاوی شکر، نمک و آبلیمو، به جبران املاح و بازیابی توان وی کمک شود و تأکید کرد که مصرف یک‌باره آب یا مواد غذایی در این وضعیت، ممکن است تهوع و استفراغ در فرد ایجاد کند؛ بنابراین اصل بر مصرف تدریجی است.

وی همچنین از زائران خواست از نوشیدنی‌های غیربهداشتی دارای رنگ مصنوعی و منبع نامشخص اجتناب کرده و آبمیوه‌های طبیعی، دوغ و میوه‌هایی نظیر هندوانه و خربزه را جایگزین آن‌ها نمایند.

دکتر باباجعفری در پایان، بر مصرف به‌موقع و آرام وعده‌های غذایی تأکید کرد و با توجه به میزبانی گسترده مواکب، به زائران توصیه نمود که بار خود را سنگین نکنند و صرفاً مقداری میوه‌خشک، مغزیجات و یک بطری کوچک آبلیمو، شکر و نمک همراه داشته باشند.

زائرین گرامی در صورت بروز هرگونه مشکل، می توانند به ایستگاه‌های خدمات پزشکی و مشاوره‌ای هلال‌احمر و دانشکده‌های علوم پزشکی در طول مسیر مراجعه نمایند.