مهر/ مشاور طرح ملی مستندسازی دانش بومی گفت: بیش از دو هزار داده کیفی از دانش سنتی جوامع محلی هشت منطقه حفاظت‌شده چهارمحال و بختیاری جمع‌آوری و تحلیل شده است.

سیما مستوفی مشاور طرح ملی جمع‌آوری و مستندسازی دانش بومی ظهر چهارشنبه در جمع فعالان محیط زیست چهارمحال و بختیاری اعلام کرد: با تکمیل فرآیند میدانی و تحلیلی این پروژه، بیش از دو هزار داده کیفی از دانش سنتی جوامع محلی هشت منطقه حفاظت‌شده استان چهارمحال و بختیاری استخراج و دسته‌بندی شده است.

مستوفی جاوید با بیان اینکه این طرح از اسفند ۱۴۰۳ کلید خورده، گفت: پس از برگزاری دوره‌های آموزشی برای محیط‌بانان و انجام عملیات گسترده میدانی، اکنون مرحله نهایی تحلیل داده‌ها به پایان رسیده و نتایج آن می‌تواند مبنای عملی برای پیاده‌سازی حفاظت مشارکتی در مناطق تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست قرار گیرد.

وی حفاظت مشارکتی را حلقه مفقوده مأموریت‌های سازمان دانست و تأکید کرد: بدون مشارکت فعال جوامع محلی، دستگاه‌های مرتبط و محیط‌بانان، حفاظت مؤثر از عرصه‌های طبیعی ممکن نیست و سازمان به‌تنهایی از عهده این مسئولیت برنمی‌آید.

به گفته این مدرس دانشگاه، در قالب ۹۵ پرسشنامه، اطلاعات ۱۴ محیط‌بان به‌عنوان افراد کلیدی و ۸۱ نفر از معتمدان محلی ثبت شده است. گستره سنی مشارکت‌کنندگان از ۳۱ سال (جوان‌ترین محیط‌بان) تا ۱۰۲ سال (فردی از منطقه گندمان) متغیر بوده و میانگین ۶۴ سال، بیانگر عمق تجربه و حافظه جمعی ثبت‌شده در این پژوهش است.

مستوفی جاوید محورهای اصلی طرح را مدیریت بومی منابع آب و تالاب‌ها، صیانت از مراتع و خاک، پیشگیری از بحران‌های طبیعی، مدیریت مشارکتی شکار و صید و همچنین انتقال دانش و فرهنگ‌سازی برشمرد و افزود: داده‌ها از مناطقی همچون تنگ صیاد، سبزکوه، چغاخور، تالاب گندمان، هلن و قیصری گردآوری شده‌اند.

وی با اشاره به همخوانی قابل توجه مشاهدات سنتی با یافته‌های علمی روز گفت: ساکنان محلی وضعیت تالاب‌ها را از طریق نشانه‌هایی مانند شفافیت آب، حضور زالو، نوع جلبک‌ها و رفتار دام‌ها تشخیص می‌دادند؛ شاخص‌هایی که با معیارهای علمی امروز تطابق دارد.

این مشاور طرح همچنین از نظام دقیق اقلیم‌خوانی جوامع بومی سخن گفت و تصریح کرد: پیش‌بینی تغییرات آب‌وهوایی بر اساس رنگ ابرها، زمان مهاجرت پرستوها، هاله دور ماه و حتی نام‌گذاری روزهای سرد در قالب «حکایت زمستان»، نشان‌دهنده تجربه طولانی و حافظه جمعی قوی این جوامع است.

مستوفی جاوید یادآور شد که نظام‌های عرفی مدیریت چرا شامل تقویم قومی، چرای نوبتی و نظارت اجتماعی در گذشته نقش مهمی داشته‌اند، اما تضعیف این ساختارها همراه با خشکسالی‌های پیاپی و برداشت بی‌رویه از آب‌های زیرزمینی، وضعیت کنونی منابع طبیعی را بحرانی‌تر کرده است.

وی پیشنهادهای مطرح‌شده از سوی جوامع محلی را شامل احیای قنات‌ها، مسدود کردن چاه‌های غیرمجاز، اصلاح الگوی کشت و بازگرداندن دانش بومی آب به چرخه مدیریت دانست و خواستار توجه جدی دستگاه‌های اجرایی به این راهکارها به‌عنوان راهبرد سازگاری با کم‌آبی شد.

گزارش نهایی این طرح که حدود ۴۰۰ صفحه حجم دارد، در اختیار دستگاه‌های دولتی و سازمان‌های مردم‌نهاد قرار خواهد گرفت تا اطلاعات گردآوری‌شده بتواند در مسیر تحقق حفاظت واقعی و مشارکتی مورد استفاده قرار گیرد.

آخرین خبر چهارمحال و بختیاری در اینستاگرام :
https://instagram.com/Shahrekordtoday