فارس/ هنوز بوی دود از حریق‌های چند روز گذشته در بخش‌هایی از جنگل‌های هیرکانی گلستان به مشام می‌رسد. مردانی که نه‌تنها با آتش، بلکه با قاچاقچیان چوب، متصرفان اراضی ملی و ده‌ها تهدید دیگر روبه‌رو هستند. جنگلبانان، حافظانی که کمتر دیده می‌شوند، اما امنیت یکی از ارزشمندترین ذخایر طبیعی جهان بر دوش آنها است.

به مناسبت نهم مرداد، روز جنگلبان، راهی یکی از سرجنگلبانی‌های منابع طبیعی گلستان شدیم. جایی که جنگلبانان از جنگل‌هایی پاسداری می‌کنند که میلیون‌ها سال قدمت دارند.در میان درختان سر به فلک کشیده هیرکانی، محمد صفری سرجنگلبان واحد ناهارخوران گرگان از سختی‌های شغلی می‌گوید که بیش از آنکه یک شغل باشد، عشق و علاقه و ایثار است. صفری مقابل نقشه گسترده منطقه حفاظت خود می‌ایستد. محدوده‌ای نزدیک به ۵۲ هزار هکتار که تنها ۱۶ جنگلبان مسئول حفاظت از آن هستند.صفری می‌گوید: هر چقدر هم شیفت‌بندی کنیم، باز هم نیرو کم است. جنگلبان باید ۲۴ ساعت آماده‌باش باشد. اگر آتش‌سوزی رخ دهد، باید در کوتاه‌ترین زمان خودش را به محل برساند. گاهی دو تا سه شبانه‌روز در دل جنگل می‌مانیم. نه خبری از استراحت است و نه حتی آنتن تلفن همراه. خانواده‌هایمان هم در این نگرانی شریک هستند.او می‌گوید: مهار آتش تنها بخشی از مأموریت جنگلبان است. شیفت های شبانه، گشت‌زنی در مناطق صعب‌العبور، مقابله با قاچاقچیان چوب، جلوگیری از تصرف اراضی ملی، پایش آفات و بیماری‌ها و ارتباط با جوامع محلی، همه جزو وظایف روزانه ما است.صفری با تأکید بر اینکه جنگلبانی بدون عشق به طبیعت دوام نمی‌آورد، ادامه می‌دهد: حقوق و مزایا با سختی کار همخوانی ندارد، اما اگر علاقه نباشد، هیچ‌کس نمی‌تواند این شرایط را تحمل کند.او از مردم می‌خواهد که خود را شریک حفاظت از طبیعت بدانند و می‌گوید: مردم می‌توانند همیار طبیعت باشند. هر جا قطع درخت، آتش‌سوزی یا تخلفی دیدند، از طریق سامانه ۱۵۰۴ به‌صورت شبانه‌روزی اطلاع دهند.

جنگلبان؛ دیده‌بان سلامت جنگل
معاون امور جنگل اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری گلستان معتقد است نقش جنگلبان بسیار فراتر از خاموش‌کردن آتش یا مقابله با قاچاقچیان است.بهرام رستاقی می‌گوید: جنگلبانان مجریان قوانین منابع طبیعی در عرصه و در واقع دیده‌بانان سلامت جنگل هستند. جنگل‌های هیرکانی میلیون‌ها سال قدمت دارند و حفاظت از آنها مسئولیتی بسیار سنگین است.رستاقی تأکید می‌کند که تهدیدهای جنگل تنها به عوامل انسانی محدود نیست. آتش‌سوزی، سیل و تغییرات اقلیمی از تهدیدهای طبیعی هستند و در کنار آنها، قطع درخت، تصرف اراضی و قاچاق چوب نیز تهدیدهای انسانی محسوب می‌شوند و جنگلبان باید همیشه برای مقابله با همه این خطرات آماده باشد.اما در خصوص قاچاق چوب می‌گوید: قاچاق چوب یک مسئله تک‌بعدی نیست. معیشت برخی جوامع محلی، ارزش اقتصادی بالای چوب و وجود بازار تقاضا، همه در شکل‌گیری این زنجیره نقش دارند. صرف دستگیری یک قاچاقچی یا توقیف یک خودرو، مشکل را حل نمی‌کند. باید تمام زنجیره قاچاق، از محل برداشت تا بازار مصرف با همکاری دستگاه قضایی، نیروی انتظامی و سایر نهادها کنترل شود.

کمبود جنگلبان
معاون امور جنگل گلستان یکی دیگر از چالش‌های جدی را کمبود نیروی انسانی می‌داند.وی می‌گوید: وسعت جنگل‌های گلستان بسیار زیاد و ورودی‌های آنها متعدد است و کنترل کامل این عرصه‌ها با امکانات موجود امکان‌پذیر نیست. از سوی دیگر، بخش عمده نیروهای جنگلبانی شرکتی هستند و امنیت شغلی مناسبی ندارند. این حافظان طبیعت باید بیشتر دیده شوند و از حمایت بیشتری برخوردار باشند.او معتقد است اگر مردم ارزش واقعی جنگل را بدانند، بسیاری از تهدیدها کاهش پیدا می‌کند و می‌گوید: باید این فرهنگ در جامعه نهادینه شود که یک درخت ایستاده، بسیار ارزشمندتر از یک درخت قطع‌شده است.

جنگل‌های هیرکانی؛ میراثی با ارزش
اهمیت مأموریت جنگلبانان زمانی بیشتر آشکار می‌شود که بدانیم جنگل‌های گلستان، بخشی از جنگل‌های هیرکانی ثبت‌شده در فهرست میراث جهانی هستند. جنگل‌هایی که گونه‌های کم‌نظیری مانند سرخدار، انجیلی، راش و بلوط را در خود جای‌داده‌اند و هر کدام بخشی از سرمایه طبیعی ایران و جهان به شمار می‌رود.آمارهایی که از یک نبرد بی‌پایان خبر می‌دهد.فرمانده یگان حفاظت منابع طبیعی و آبخیزداری گلستان در گفت‌وگو با خبرنگار فارس از گستردگی مأموریت‌های حفاظتی سخن می‌گوید. به گفته سرهنگ عیسی گلبینی‌مفرد، یگان حفاظت استان با ۳۴ سرجنگلبانی، سه ایست بازرسی، ۱۳ فرماندهی شهرستان، ۴۵۲ نیروی شرکتی و ۱۲۰ نیروی رسمی از حدود ۵۲۰ هزار هکتار جنگل و ۸۶۲ هزار هکتار مرتع حفاظت می‌کند.وی با اشاره به‌سختی شرایط کاری جنگلبانان تأکید می‌کند که حقوق و مزایای آنان متناسب با حجم مأموریت‌ها و مخاطرات این حرفه نیست و بسیاری از نیروها با وجود حضور در مناطق صعب‌العبور، مقابله با متخلفان و حضور مستمر در عملیات اطفای حریق، از حداقل مزایا برخوردارند.آمار عملکرد سال گذشته نیز نشان می‌دهد نبرد برای حفاظت از منابع طبیعی پایانی ندارد. صدها پرونده قاچاق چوب، قطع درخت، چرای غیرمجاز، تصرف اراضی و کوره‌های زغال تشکیل شده و هزاران اصله چوب، زغال و محصولات جنگلی کشف و ضبط شده است. آماری که بیانگر فشار مستمر بر عرصه‌های طبیعی گلستان است.
وی عملکرد حفاظتی سال گذشته را نیز تشریح کرد و گفت: ۴۷۵ فقره پرونده کشفیات تشکیل شد که در نتیجه آن یک هزار و ۴۸۴ اصله چوب، بیش از ۶۰ مترمکعب چوب آلات صنعتی، ۵۹۳ استر هیزم، چهارهزار و ۶۸۷ کیلوگرم زغال و سه هزار و ۵۰۸ کیلوگرم محصولات فرعی جنگلی کشف و ضبط شد.به گفته فرمانده یگان حفاظت منابع طبیعی گلستان، در حوزه قطع درختان نیز ۳۲۴ پرونده تشکیل شد که شامل کشف یک هزار و ۶۵۲ اصله چوب و قطع دو هزار و ۶۲۵ نهال بود. همچنین ۱۴ فقره کوره زغال با ۳۳ باب کوره شناسایی و در بخش چرای غیرمجاز نیز ۲۱۰ پرونده برای ۲۴ هزار و ۸۱ واحد دامی تشکیل شد.وی افزود: در حوزه تخریب و تصرف، ۲۴۲ پرونده در اراضی جنگلی به مساحت ۱۲۵ هکتار، ۲۱ پرونده در اراضی ساحلی به مساحت ۱۷۸ هکتار و ۹۹ پرونده در اراضی مرتعی به وسعت ۵۶۷ هکتار تشکیل شده است.گلبینی‌مفرد با اشاره به اجرای احکام قضایی نیز اظهار کرد: در سال گذشته ۱۶۴ فقره حکم خلع‌ید در اراضی جنگلی به مساحت ۷۳ هکتار، ۶ فقره در اراضی ساحلی به مساحت ۵۲ هکتار و ۱۶۱ فقره در اراضی مرتعی به وسعت ۷۶۲ هکتار اجرا و این اراضی به منابع ملی بازگردانده شد.
جنگلبانان گلستان این روزها همچنان در خط مقدم ایستاده‌اند. گاهی میان شعله‌های آتش، گاهی در کمین قاچاقچیان و گاهی در سکوت جنگل، بی‌آنکه نامشان بر سر زبان‌ها باشد. اگر امروز جنگل‌های هیرکانی هنوز نفس می‌کشند، بخشی از این نفس، مدیون مردانی است که با کمترین امکانات، بزرگ‌ترین مسئولیت را بر دوش گرفته‌اند. مسئولیتی که به‌اندازه همه نسل‌های آینده ارزش دارد.

آخرین خبر گلستان در اینستاگرام :
Instagram.com/golestan_today