ایرنا/ مدیریت ۴۰ هکتار جنگل‌کاری سنواتی تجرک در مشرف به شهر رودهن، براساس تفاهم‌نامه منابع طبیعی و شهرداری به این مجموعه شهری سپرده شد تا ظرف ۶ ماه کتابچه طرح حفاظت، نگهداری و توسعه این عرصه تهیه و برای تصویب در کمیته فنی استان ارایه شود.

تفاهم‌نامه «حفاظت مشارکتی از جنگل‌کاری‌های سنواتی منطقه تجرک» ۱۲ مرداد ۱۴۰۵ میان مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان تهران و شهردار رودهن منعقد شده است، اقدامی که در صورت عبور از مرحله تفاهم‌نامه و تصویب طرح، می‌تواند مسیر تازه‌ای برای حفاظت و استفاده عمومی از این عرصه ایجاد کند.
رییس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان دماوند روز شنبه در گفت وگو با ایرنا گفت: عرصه تجرک در پلاک مربوط به اراضی ملی قرار دارد و منابع طبیعی در سال‌های گذشته، براساس قراردادهای منعقدشده با پیمانکاران، عملیات غرس نهال، نهال‌کاری و کاشت درخت را در این محدوده انجام داده است.

۴۰ هکتار در حریم رودهن؛ مالکیت تغییر نمی‌کند
نکته مهم در این تفاهم‌نامه، تفاوت میان مالکیت عرصه و مدیریت آن است؛ به گفته میرزاکریمی، مساحت عرصه مورد نظر ۴۰ هکتار است و با وجود انتقال مدیریت به شهرداری رودهن، مالکیت زمین همچنان در اختیار دولت باقی می‌ماند.
وی توضیح داد که با توجه به قرار گرفتن این اراضی در محدوده و حریم شهر رودهن، مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان تهران در قالب تفاهم‌نامه‌ای، مدیریت عرصه را برای حفاظت، نگهداری، توسعه جنگل‌کاری و مراقبت از آن به شهرداری رودهن محول کرده است.
این تفکیک از آن جهت اهمیت دارد که تفاهم‌نامه به معنای واگذاری مالکیت اراضی ملی به شهرداری نیست؛ بلکه قرار است بخشی از مسئولیت مدیریت و حفاظت از عرصه‌ای که همچنان دولتی است، با مشارکت مدیریت شهری انجام شود.
به این ترتیب، آنچه در تجرک آغاز شده، بیش از آنکه یک جابه‌جایی مالکیت باشد، آزمونی برای همکاری میان منابع طبیعی و مدیریت شهری در حفاظت از یک عرصه جنگل‌کاری‌شده در مجاورت شهر است؛ آزمونی که نتیجه آن به نحوه تنظیم طرح، تامین منابع و اجرای تعهدات طرفین وابسته خواهد بود.
۶ ماه فرصت برای عبور از تفاهم‌نامه به قرارداد
بر اساس توضیحات میرزاکریمی، تفاهم‌نامه فعلی شش ماه اعتبار دارد و شهرداری رودهن در این مدت موظف است کتابچه طرح مربوط به عرصه را تهیه کند.
این کتابچه پس از تهیه باید در کمیته فنی استان بررسی و تصویب شود و پس از طی این مرحله، قرارداد رسمی در دفترخانه اسناد رسمی منعقد خواهد شد.
بنابراین، تفاهم‌نامه فعلی پایان فرآیند نیست؛ بلکه آغاز یک مسیر اجرایی است که دست‌کم یک مرحله مهم آن هنوز باید طی شود.
موفقیت این طرح در نهایت نه با امضای سند اولیه، بلکه با تهیه طرح، تصویب آن، انعقاد قرارداد و اجرای تعهدات روی زمین قابل ارزیابی خواهد بود.
این زمان‌بندی شش‌ماهه از منظر نظارت عمومی نیز اهمیت دارد، زیرا یک نقطه زمانی مشخص برای پیگیری عملکرد شهرداری رودهن ایجاد می‌کند؛ به این معنا که پس از پایان این مهلت می‌توان پرسید کتابچه طرح تهیه شده است یا خیر، چه محتوایی دارد، چه تعهداتی برای حفاظت و نگهداری پیش‌بینی شده و مسیر انعقاد قرارداد رسمی به کجا رسیده است.
تجرک فقط یک عرصه جنگل‌کاری نیست
میرزاکریمی با اشاره به موقعیت تجرک گفت: این جنگل‌کاری مشرف به شهر رودهن قرار گرفته و با توجه به جمعیت این شهر، امید می‌رود در آینده به مکانی تفرجگاهی و تفریحی برای شهروندان تبدیل شود.
این موضوع، افق دیگری را پیش روی تفاهم‌نامه قرار می‌دهد اگر هدف از مدیریت مشارکتی فقط حفاظت فیزیکی عرصه باشد، مسئله اصلی جلوگیری از تخریب، تصرف و آسیب به پوشش گیاهی خواهد بود؛ اما اگر قرار باشد تجرک در آینده به فضای تفرجگاهی تبدیل شود، موضوعاتی مانند زیرساخت، دسترسی، نگهداری، ظرفیت‌پذیری، ملاحظات زیست‌محیطی و تامین اعتبار نیز وارد فرآیند تصمیم‌گیری خواهد شد.
با این حال، در شرایط فعلی نمی‌توان ایجاد تفرجگاه در تجرک را یک تصمیم قطعی تلقی کرد و آنچه اکنون وجود دارد، انتقال مدیریت عرصه و پیش‌بینی تهیه کتابچه طرح است و تبدیل آن به فضای تفرجگاهی نیازمند تصمیم‌ها و اقدامات بعدی خواهد بود.
تجربه آبعلی؛ الگویی که هنوز همه راه را نرفته است
مدیریت مشارکتی عرصه‌های منابع طبیعی در شهرستان دماوند پیش از این نیز تجربه شده است به گفته میرزاکریمی،حدود سه سال پیش مدیریت ۱۰۰ هکتار از اراضی آبعلی به شهرداری این شهر واگذار شد.
او درباره نتیجه این تجربه اظهار کرد: بخشی از اقدامات توسط شهرداری آبعلی انجام شده، اما بخش دیگری به دلیل محدودیت‌های اعتباری و مسایل مالی با تاخیر مواجه شده است.
این تجربه برای تجرک اهمیت دارد، زیرا نشان می‌دهد انتقال مدیریت یک عرصه به مدیریت شهری به‌تنهایی تضمین‌کننده اجرای کامل طرح نیست.
اگر برای حفاظت و توسعه عرصه منابع مالی، برنامه اجرایی و سازوکار مشخص نگهداری پیش‌بینی نشود، فاصله میان تصمیم اداری و نتیجه واقعی روی زمین می‌تواند افزایش پیدا کند.
میرزاکریمی در عین حال تاکید کرد که شرایط آبعلی و رودهن یکسان نیست از نظر او، وسعت شهری آبعلی، فاصله عرصه با مرکز شهر و شرایط جغرافیایی آن با تجرک متفاوت است و نمی‌توان تجربه آبعلی را بدون توجه به این تفاوت‌ها عیناً به رودهن تعمیم داد.
با این حال، تجربه آبعلی یک نکته مهم برای اجرای طرح تجرک باقی می‌گذارد: اعتبار و توان اجرایی باید همزمان با انتقال مدیریت دیده شود.
گفت‌وگو برای توسعه الگوی حفاظت مشارکتی در دماوند
مدیریت مشارکتی قرار نیست به تجرک محدود بماند به طوری که میرزاکریمی گفت در شهرستان دماوند، برنامه‌ریزی برای اجرای چنین الگویی در نقاط دیگر نیز در حال انجام است و مذاکراتی با شهرداری دماوند، شهرداری کیلان و چند نقطه دیگر صورت گرفته است.
اگر این مذاکرات به طرح‌های اجرایی منجر شود، تجرک می‌تواند یکی از نمونه‌های مهم این الگو در شهرستان باشد؛ نمونه‌ای که نحوه اجرای آن می‌تواند برای تصمیم‌گیری درباره سایر عرصه‌های جنگل‌کاری‌شده نیز مورد استفاده قرار گیرد.
البته توسعه این مدل نیازمند آن است که تجربه تجرک فقط با معیار «انعقاد تفاهم‌نامه» سنجیده نشود چراکه میزان حفاظت، وضعیت پوشش گیاهی، نحوه تامین اعتبار، کیفیت نگهداری و میزان تحقق برنامه‌های پیش‌بینی‌شده، شاخص‌های مهم‌تری برای سنجش موفقیت آن خواهند بود.
آزمون اصلی تجرک از همین حالا آغاز شده است
تجرک اکنون در نقطه‌ای قرار دارد که یک تصمیم مدیریتی گرفته شده، اما نتیجه نهایی هنوز مشخص نیست، ۴۰ هکتار عرصه جنگل‌کاری‌شده در حریم رودهن به شهرداری سپرده شده، اما برای آنکه این اقدام به یک تجربه موفق حفاظت مشارکتی تبدیل شود، باید چند مرحله دیگر طی شود.
نخست، کتابچه طرح باید در مهلت شش‌ماهه تهیه شود؛ سپس کمیته فنی استان باید درباره آن تصمیم بگیرد و در صورت تصویب، قرارداد رسمی در دفترخانه منعقد شود و پس از آن نیز مهم‌ترین مرحله آغاز می‌شود که اجرای واقعی برنامه در عرصه است.
در این مرحله باید مشخص شود شهرداری رودهن چه میزان اعتبار برای نگهداری و حفاظت اختصاص می‌دهد، چه برنامه‌ای برای مراقبت از درختان دارد، مسئولیت منابع طبیعی در نظارت بر عرصه چگونه ادامه خواهد یافت و در صورت پیش‌بینی توسعه تفرجگاهی، این توسعه با چه ضوابط و امکاناتی انجام می‌شود.
از سوی دیگر، وضعیت فعلی ۴۰ هکتار تجرک نیز باید به عنوان نقطه مبنا ثبت شود تا در آینده امکان مقایسه وجود داشته باشد، میزان پوشش گیاهی، وضعیت درختان، امکانات حفاظتی و شرایط عرصه در زمان آغاز طرح، معیارهایی هستند که می‌توانند چند ماه یا چند سال بعد نشان دهند مدیریت مشارکتی چه نتیجه‌ای به همراه داشته است.

آخرین خبر تهران در اینستاگرام :
https://instagram.com/online.tehran