تسنیم/ مسئول موزه وقف همدان باانتشار پژوهشی درباره‌ی کتیبه‌ امامزاده محسن، از بازخوانی سندی نادر از دوره‌ی قاجار گفت.

بقعه امامزاده محسن که به دلیل قرارگیری در میان رشته کوه‌های الوند در میان عموم مردم به امامزاده کوه نیز شهرت دارد یکی از بقاع شاخص شهرستان همدان است.
این امامزاده در بخش مرکزی شهرستان همدان و در دهستان الوند کوه غربی قرار گرفته و یکی از کهن‌ترین روستاهای استان همدان است. وجود بقعه امامزاده محسن، اهمیت این روستا را چند برابر کرده و حالا وجود یک کتیبه از دوره‌ی قاجار که مربوط به این بقعه و اکنون در موزه وقف همدان نگهداری می‌شود بر اهمیت آن مکان افزوده است.

خسرو محمدی، مسئول موزه وقف و کاشف کتیبه امامزاده محسن است. این باستان شناس درباره‌ی متن کتیبه و سرگذشت صاحب آن پژوهشی انجام داده که در مورد آن به گفت‌و‌گو پرداختیم:
وی بیان کرد: کتیبه سنگی امامزاده محسن یکی از آثار ارزشمند باستانی استان ماست و به ثبت ملی رسیده است. این کتیبه به دستور بهمن میرزا، حاکم همدان در حدود سال 1240 هـ.ق و همزمان با دوره‌ی قاجار بوده است. اهمیت این کتیبه موجب شد که مقاله‌ی مفصلی در سال 1394 بنویسم و در مجله‌ی میراث جاویدان به چاپ برسانم. در این مقاله شرح کتیبه و زندگی بهمن میرزا که از فرزندان عباس میرزا نایب‌السلطنه (فرزند فتحعلی‌شاه) آورده شده است.

محمدی عنوان کرد: بهمن میرزا فردی ادیب، دانشور، آبادگر و محترم بوده است و در دوران حکومتش در همدان منشأ خدمات ارزشمندی شد. او یکی از امیران خوش نام عصر قاجار بود و در شعر و شاعری دست داشت و ایضاً به آبادگری در همدان پرداخت. همین کتیبه که در اینجا شرح مختصری از آن ارائه می‌شود حاصل کوشش‌های او برای حفظ میراث فرهنگی این شهر و استان است.
مسئول موزه وقف و کاشف کتیبه امامزاده محسن اظهار کرد: بهمن میرزا نقش خود را به عنوان یک حاکم در همدانِ دوران قاجار به خوبی ایفا کرد و منشاء اثر شد. فریدالملک همدانی در کتاب خاطراتش شرحی از احوال بهمن‌میرزا آورده و او را توصیف کرده است. همچنین در همدان و محلة ذوالریاستین خانه بزرگی موسوم به قلعه‌ی بهمن میرزا که متاسفانه چیزی از آن نمانده وجود داشته است. شرح کتیبه بهمن میرزا که بنده آن را بازخوانی و بازنویسی کردم و برای امامزاده محسن تهیه شده به شرح زیر می‌باشد:
هو الواقف
تخفیف بهمن میرزا

چون ملاک و رعایای مزرعتین وفرجین و ماماشاه در تحت حومه بقعه متبارکه امامزاده لازم التعظیم و التکریم امامزاده محسن علیه السلام بقای عمر دولت بندگان اقدس ظل اللهی و نواب مستطاب نایب‌السلطنه و سایر شاهزاده‌گان از خداوند غفار مسئول و پیوسته [به] بازسازی و تعمیر خرابی بقعه متبارکه مشغولند نظر بحال رعایای مزبور بندگان نواب مستطاب بهمن میرزا موافقت [و] مرحمت فرموده اند در دست ملاک مزرعتین مرقومست که از ابتدای کافه ئیل و مابعد نقدا از مالیات نقد و جنس و سایر تکالیف دیوانی هر ساله یزرعتن یومی همین بهر اسم و رسم که بوده باشد.

مقاطعه فرمودند دعوین مبلغ پانزده تومان نقد و مقدار بیست خروار (یور هرگز) غله که پانزده تومان نقد رایج تبریز و شش خروار غله مال لتقاطعه مزرعه و فرجین و مقدار دو خروار غله مال المقاطعه که در تحت ماماشاه بوده باشد وچنانچه بعد الیوم احدی از قرارداد مرقوم تخلف و انحراف ورزد کسیکه از گماشتگان و حکامانی مبانی بدعت گردد بلعن ابدی گرفتار گردد فَمَن بَدَّلَهُ بَعدَ ما سَمِعَهُ فَاِنَّما إثمَهُ عَلی الذین یبدِلونَهُ (هر کس تغییرش دهد پس از آنکه او را شنیده است گناهش به گردن کسانی است که تغییرش دادند)
نباید رسم بر آیین نهاد که گویند لعنت بر آن کس نهاد سنه 1240
فرهنگ وقف در استان همدان بسی ریشه‌دار و کهن است. این فرهنگ که با فرهنگ زیارت بقاع و امامزادگان گره خورده، بخشی از فرهنگ اجتماعی مردم استان است که کتیبه ارزشمند بهمن میرزا یکی از مواد فرهنگی بازمانده از آن است. این فرهنگ قرن‌هاست که در حال تولید و بازتولید آثار متعدد فرهنگی اعم از کتیبه، نسخه‌های خطی، بافته‌ها و دیگر اشیاء باستانی‌ست و در این بین همدان با دارای بودن نخستین و غنی‌ترین موزه وقف کشور و آثار موجود در آن پیشگام در پژوهش‌های وقف‌پژوهی و شناخت ژرف این فرهنگ و واکاوی ابعاد و زوایای آن در کشور می‌باشد.
موزه وقف همدان با ثبت 10 اثر وقفی در فهرست آثار ملی ایران تنها مرکز وقف پژوهی در کشور است که زیر نظر سازمان اوقاف و اداره کل اوقاف استان همدان و میراث فرهنگی توانسته به این رویه سویه‌ی علمی و همزمان آگاهی بخشی مردمانه بدهد. به این امید که با احیاء فرهنگ وقف و نوع‌ دوستی و نیکوکاری و شناساندن واقفان و نیکوکاران بزرگ به نسل نو گامی مهم در صیانت از فرهنگ وقف و نیکوکاری ایفا کند.

آخرین خبر همدان در اینستاگرام :
https://www.instagram.com/hamedan_today