ایرنا/ دریاچه ارومیه، نگین آبی شمال‌غرب کشور، پس از سال‌ها پشت سر گذاشتن چالش‌های زیست‌محیطی، اکنون در فصل تازه‌ای از حیات خود قرار گرفته و با مدیریت منابع آب و اجرای طرح‌های احیایی، سیمای متفاوتی از خود نشان می‌دهد.

تغییرات تراز و حجم آب موجود در دریاچه ارومیه در روزهای اخیر بسیار امیدوارکننده بوده و ارقامی امیدوارکننده را به همه مردم آذربایجان و حتی کل ایران بازگو می‌کند.

دارابودن بیش از ۳.۳ میلیارد مترمکعب آب در پهنه بیش از ۲ هزار کیلومتر مربع و ترازی حدود ۱.۲ متر بیشتر از زمان مشابه پارسال نشان‌دهنده وضعیت بسیار خوب دریاچه، البته نسبت به آمارهای دو سه سال اخیر است.

این آمارها وقتی قوت قلب بیشتری به همه دوست‌داران دریاچه می‌دهند که در کنار آمارهای سال گذشته گذاشته شوند. سال گذشته حجم آب موجود در دریاچه به‌زحمت به ۴۰۰ میلیون مترمکعب می‌رسید و آن هم به‌صورت جداجدا در نقاط مختلف دریاچه پخش بود. در مورد پهنه هم شاید ارقامی کمتر از ۵۰۰ کیلومتر مربع را بتوان برای آن بیان کرد. تراز دریاچه ارومیه نیز در همین موقع از تابستان سال گذشته به‌زحمت از ۱۲۶۹ متر و ۵۰ سانتی‌متر فراتر می‌رفت.

باید توجه داشت که تغییرات تراز آب دریاچه ارومیه در کنار بارش‌های کم‌سابقه در منطقه و البته گستردگی در همه نقاط حوضه آبریز، نتیجه هم‌افزایی مدیریت منابع آب، ورود روان‌آب‌های حاصل از بارندگی به حوضه آبریز و البته مدیریت سدهاست.

آورد رودخانه‌ها یکی از مهم‌ترین عوامل اثرگذار بر وضعیت دریاچه ارومیه به شمار می‌رود. رودخانه‌های زرینه‌رود، سیمینه‌رود، مهابادچای، گدارچای، شهرچای، نازلوچای و باراندوزچای، در سال‌های پرآب سهم مهمی در تغذیه این پهنه آبی دارند و افزایش جریان آن‌ها می‌تواند به بهبود شرایط دریاچه کمک کند.

در سال آبی جاری، میزان آورد رودخانه‌ای تابعی از بارش‌های پاییز و زمستان، ذخیره برف در ارتفاعات و نحوه مدیریت سدهای حوضه آبریز است؛‌ هر اندازه جریان ورودی رودخانه‌ها استمرار بیشتری داشته باشد، امکان رهاسازی آب و انتقال آن به پیکره دریاچه نیز افزایش می‌یابد.

با وجود افزایش روان‌آب‌ها و ورود بخشی از آب رودخانه‌ها به دریاچه، کارشناسان تاکید دارند که برای احیای پایدار، تداوم این روند ضروری است.

دریاچه ارومیه برای بازگشت به شرایط مطلوب، تنها به بارش‌های مقطعی نیاز ندارد، بلکه باید مجموعه‌ای از اقدامات در زمینه کاهش مصرف آب، اصلاح الگوی کشت و مدیریت برداشت‌های زیرزمینی اجرا شود.

رهاسازی حق‌آبه زیست‌محیطی دریاچه از سدهای حوضه، یکی از اقدامات مهم در مسیر احیا به شمار می‌رود. این رهاسازی باید بر اساس برنامه‌های کارشناسی، میزان ذخایر سدها، پیش‌بینی بارش‌ها و نیاز اکولوژیک دریاچه انجام شود تا آب ورودی، بیشترین اثر را در حفظ پهنه آبی داشته باشد.

بخش کشاورزی نیز نقش مهمی در آینده دریاچه ارومیه دارد. کاهش مصرف آب در مزارع، توسعه سامانه‌های نوین آبیاری، تغییر الگوی کشت و جلوگیری از برداشت‌های غیرمجاز، از جمله اقداماتی است که می‌تواند فشار بر منابع آبی حوضه را کاهش دهد و سهم بیشتری از آب را به دریاچه اختصاص دهد.

فراموش نکنیم بهبود وضعیت دریاچه ارومیه فقط یک موضوع زیست‌محیطی نیست، بلکه با سلامت مردم، اقتصاد منطقه، کشاورزی، گردشگری و حیات اجتماعی جوامع پیرامون آن ارتباط مستقیم دارد. افزایش سطح آب می‌تواند از گسترش کانون‌های گردوغبار نمکی جلوگیری کرده و شرایط مناسب‌تری برای زیست پرندگان مهاجر و گونه‌های جانوری منطقه فراهم آورد.

با این حال نباید افزایش مقطعی آب را پایان مسیر احیای دریاچه دانست. بخش قابل توجهی از پهنه دریاچه همچنان با کاهش عمق و تبخیر بالا روبه‌رو است. به همین دلیل تداوم پایش وضعیت آب، اندازه‌گیری دقیق آورد رودخانه‌ها و اجرای برنامه‌های مدیریت مصرف، برای تثبیت شرایط موجود ضرورت دارد.

دریاچه ارومیه امروز نشانه‌هایی امیدوارکننده از بهبود وضعیت خود نشان می‌دهد و امید به احیای آن بیش از گذشته تقویت شده است. افزایش آورد رودخانه‌ای، مدیریت رهاسازی آب، همراهی جوامع محلی و استمرار برنامه‌های علمی می‌تواند این روند را پایدار کند، به شرط آنکه احیا به برنامه‌ای مقطعی محدود نشود و در قالب یک نقشه راه بلندمدت ادامه یابد.

در چنین شرایطی دریاچه ارومیه دیگر تنها نماد یک بحران زیست‌محیطی نیست، بلکه نشانه‌ای از امکان بازگشت حیات به یک اکوسیستم آسیب‌دیده است. تداوم بارش‌ها و البته پیش‌بینی بارش‌های خوب پاییزی و زمستانی سال آبی آینده و همچنین ورود آب رودخانه‌ها فرصت مناسبی ایجاد کرده، اما حفظ این فرصت نیازمند مدیریت دقیق منابع آب و مشارکت همه دستگاه‌ها و مردم منطقه است.

آخرین خبر آذربایجان غربی در اینستاگرام :
https://instagram.com/wazerbaijan_today