فارس/ نویسنده کتاب الهیات هوش مصنوعی در آئین رونمایی از محصولات فناورانه علوم اسلامی در قم، از تلاش برای پاسخ به پرسشهای اعتقادی برخاسته از هوش مصنوعی خبر داد.
آئین رونمایی از محصولات فناورانه علوم اسلامی مؤسسه علم، تمدن و عرفان، پیش از ظهر امروز، با حضور آیتالله علیرضا اعرافی (مدیر حوزههای علمیه کشور)، شخصیتهای حوزوی و چهرههای دانشگاهی، در دانشگاه بینالمللی آلالبیت (ع) قم، برگزار شد.
حجتالاسلاموالمسلمین قاسم ترخان نویسنده کتاب «الهیات هوش مصنوعی» در این مراسم، با تشریح ابعاد این کتاب اظهار کرد: «الهیات هوش مصنوعی» باهدف بررسی نسبت میان الهیات و پدیده هوش مصنوعی تدوین شده و تلاش دارد مبانی، پیامدها، آسیبها و ظرفیتهای این فناوری را از منظر کلام اسلامی و بهویژه کلام شیعه مورد بررسی قرار دهد.
پاسخ به چالشهای اعتقادی عصر تکنولوژی با رویکرد «الهیات پدیدهها»
وی با اشاره به مفهوم «الهیات پدیدهها» گفت: الهیات در معنای جدید خود تنها به تبیین و دفاع از اعتقادات دینی محدود نمیشود؛ بلکه یکی از عرصههای مهم آن، تحلیل و تبیین نسبت پدیدههای جدید با دین است؛ از همین رو در سالهای اخیر از مفاهیمی همچون الهیات فناوری، الهیات سایبر و اکنون الهیات هوش مصنوعی سخن گفته میشود.
نویسنده کتاب الهیات هوش مصنوعی، ادامه داد: در این نگاه، «الهیات هوش مصنوعی» دو محور اساسی دارد؛ محور نخست به زیرساختها و مبانی هوش مصنوعی میپردازد و بررسی میکند این فناوری بر چه مبانی فلسفی و معرفتی استوار شده و چه پرسشهایی را ایجاد میکند و محور دوم نیز پیامدها، آسیبها و ظرفیتهای هوش مصنوعی است؛ یعنی باید بررسی کنیم این فناوری چه فواید و ظرفیتهایی برای انسان دارد، چه آسیبهایی ممکن است ایجاد کند و آیا این آسیبها قابلکنترل و برطرفکردن هستند یا خیر.
فناوری محکوم به تسلیم در برابر اراده الهی
حجتالاسلاموالمسلمین ترخان با اشاره به مباحث مطرحشده درباره آینده هوش مصنوعی و هوش مصنوعی عمومی اظهار کرد: در حوزه آیندهپژوهی، سناریوهای مختلفی درباره آینده هوش مصنوعی مطرح شده است؛ برخی معتقدند جهان به سمت دورهای حرکت میکند که هوش مصنوعی از انسان پیشی خواهد گرفت و در نهایت به مرحله «تکینگی» خواهیم رسید.
وی در خصوص این سؤال که آیا هوش مصنوعی میتواند بهجای خدا بنشیند و انسان در برابر آن به موجودی فاقد اختیار تبدیل شود؟ به برخی از سناریوها و احتمالات موجود اشاره کرد و گفت: در برابر چنین سناریوهایی، باید از منظر معارف دینی و سنتهای الهی به مسئله نگاه کرد؛ برای نمونه، سنت الهی «استخلاف صالحانه» در الهیات اسلامی موردتوجه است و بر اساس آن، بشر با وجود فراز و فرودها و آسیبهایی که ممکن است در مسیر با آنها مواجه شود، در نهایت مسیر تحقق این سنت الهی را طی خواهد کرد.
وی تصریح کرد: بر اساس این نگاه، فناوری نمیتواند سنتهای الهی را متوقف کند؛ هرچند انسان و جوامع بشری میتوانند بر کمیت و کیفیت پیامدهای این تحولات تأثیر بگذارند.
نویسنده کتاب الهیات هوش مصنوعی افزود: این کتاب، تلاش کوچکی برای آغاز این مسیر است تا میان دانش فناوری و معارف اسلامی گفتوگویی علمی شکل گیرد و جامعه دینی بتواند پیش از آنکه پرسشها و چالشهای جدید به بحرانهای اعتقادی و فرهنگی تبدیل شوند، برای آنها پاسخهای علمی و مستدل فراهم کند.
