ایرنا/ تخلیه غیراصولی آب و فرسایش خاک سالها در حوضه فلات مرکزی تنها پهنه آبی البرز را در لبه پرتگاه نابودی و تبدیلشدن به بمب گردوغبار پایتخت و استانهای همجوار قرار داده بود؛ وضعیتی بحرانی که اکنون با آغاز عملیات اجرایی اصلاح و حذف ۲ هزار و ۵۰۰ متر از کانال زهکش، وارد مرحله تاریخی احیا و نجات اکولوژیک شده است.
تالاب صالحیه با وسعت حریمی افزون بر ۴۸ هزار هکتارشامل ۱۶ هزار هکتار در حوزه استحفاظی البرز و ۳۲ هزار هکتار در دشت اللهآباد قزوین نگین زیستمحیطی کمنظیر منطقه مرکزی کشور محسوب میشود؛ پهنهای راهبردی که روزگاری نه چندان دور، فرودگاه امن بیش از ۱۱۰ گونه پرنده بومی و مهاجر و مامن ۲۶ گونه پستاندار، ۲۷ گونه خزنده و ۲ گونه دوزیست بود.
با این حال، احداث غیراصولی کانال زهکش در دهههای گذشته که قرار بود اراضی پیرامونی را اصلاح کندبه بزرگترین تهدید تالاب بدل شد و با مکش رطوبت سفرهها و روانآبها، روند خشکی صالحیه را شتاب داد؛ پدیدهای که خاک حاصلخیز منطقه را به کانون شماره یک ریزگردهای نمکی و بحران هوای پاک برای میلیونها ساکن البرز، تهران و قزوین تبدیل کرد.
از فرود فلامینگوها تا هجوم غبار؛ بازخوانی یک میراث طبیعی
تالاب صالحیه در گذشتهای نهچندان دور، شاهراه مهاجرت و زیستگاه امن پرندگان شاخص آبزی و کنارآبزی همچون درنا، غاز خاکستری، فلامینگو، خوتکا، فیلوش، آنقوت، تنجه و انواع حواصیل بود و در اراضی خشک پیرامونی آن گونههای نادر و تحت حفاظتی نظیر هوبره، سنقر، بالابان، سارگپه و دال در کنار گوشتخوارانی چون گرگ، کفتار، گربه وحشی، سیاهگوش و کاراکال تردد داشتند.
خشکیدگی این پهنه آبی در سالهای اخیر نه تنها به کوچ اجباری این پرندگان انجامید بلکه بستر رسی و شورهزارهای دشت نظرآباد را مستعد خیزش تودههای گردوغبار کرد؛ خطری که با اقدامات اخیر و انسداد کانال خروجی، امیدها برای احیای پوشش گیاهی بومی و تثبیت بیولوژیک خاک را دوچندان ساخته است.
کارشناسان محیط زیست معتقدند نجات نهایی این پهنه فرامنطقهای نیازمند هماهنگی مستمر بینبخشی میان دستگاههای اجرایی استانهای البرز و قزوین و تخصیص منظم حقابههای زیستمحیطی از حوضههای بالادست است گامی که با مسدودسازی این زهکش مرگبار، نخستین خشت آن با استحکام بنا نهاده شد.
هم افزایی برای نجات تالاب صالحیه
از آنجاییکه تالاب صالحیه یک زیستبوم فرامنطقهای است و مدیریت آن نیازمند استمرار اقدامات احیایی، پایش مستمر وضعیت آب و خاک و هماهنگی میان دستگاههای متولی در ۲ استان البرز و قزوین می باشد ، از این رو اجرای طرحهای پایلوت باید به عنوان بخشی از یک برنامه جامع و مستمر برای بازگرداندن کارکردهای طبیعی تالاب دنبال شود.
همچنین ستاد ملی سیاستگذاری و هماهنگی مدیریت پدیده گردوغبار، محدوده تالابهای صالحیه و اللهآباد را بهعنوان یکی از کانونهای دارای اولویت بالا شناسایی کرده و تدوین و هماهنگی برنامههای اجرایی برای کنترل این کانون را در دستور کار قرار داده که براین اساس اصلاح وضعیت زهکش پس از سالها نگرانی درباره خشکی تالاب صالحیه و تبدیل شدن این پهنه ارزشمند طبیعی به یکی از کانونهای تولید گرد و غبار، سرانجام عملیات اجرایی طرح پایلوت اصلاح و حذف بخشهای بحرانی زهکش تالاب صالحیه آغاز شد؛ اقدامی که میتواند نقطه شروعی برای بازگرداندن جریان آب و احیای تدریجی این تالاب باشد.
بازگشت امید به صالحیه؛ آغاز عملیات انسداد زهکش مرگبار
1405/06/16 - 17:13
106
1405/06/16 - 17:13
