مهر/ محور راور - دیهوک به عنوان کریدور حیاتی اتصال جنوب به شمال شرق کشور و مسیر عبور میلیونها زائر، پس از گذشت بیش از دو دهه از آغاز عملیات اجرایی، همچنان نیمه کاره شده است.
چند روز قبل بود که واژگونی یک دستگاه اتوبوس در جاده دیهوک ۴۸ نفر را راهی بیمارستان کرد. کرمانی ها از این جاده خاطره خوشی ندارند، جاده ای که موجب بروز تصادف های متعدد و کشته و زخمی شدن مردم شده و رانندگی کردن در آن مصیبتی خسته کننده برای مردم است.
کافی است پای درد دل رانندگان ترانزیت و رانندگان اتوبوسهای مسافربری یا زائرانی بنشینید که قصد دارند از استانهای جنوبی، هرمزگان و کرمان، خود را از طریق مسیرهای کویری به مشهد الرضا(ع) برسانند.
محور راور – دیهوک ناخودآگاه نام خطر را در ذهن یادآوری میکند؛ جادهای به طول تقریبی ۲۰۰ کیلومتر در دل کویر لوت و دشت کویر که نه تنها اصلیترین شریان ارتباطی بندرعباس و جنوب کشور به استانهای خراسان جنوبی و رضوی است، بلکه کریدور ترانزیتی شمال - جنوب برای مبادلات تجاری کشور نیز به شمار میرود؛ جاده ای که کوچکترین اثری از خدمات در آن دیده نمی شود و گرمای طاقت فرسای کویر مرکزی کرمان در طول روز به بالای ۵۰ درجه می رسد.
با این حال، این جاده مهم ترانزیتی و زیارتی سالهاست به دلیل عدم تکمیل باند دوم، عرض کم، آسفالت فرسوده و کمبود شدید امکانات رفاهی و امدادی در طول مسیر، به کانون تصادفات مرگبار شاخبهشاخ و واژگونی خودروها تبدیل شده است.
در بخش هایی از این جاده حتی نشانی از خط کشی و تابلوی راهنمایی و رانندگی نیست و دقیقا در همین بخش ها نیز جاده در بدترین شرایط خود قرار دارد و مملو از دست اندازهای خطرناک می باشد.
سابقه بهسازی؛ دو دهه وعده و پروژهای که فرسایشی شد
عملیات دوباندهسازی و بهسازی محور کرمان - راور - دیهوک از اوایل دهه ۱۳۸۰ در ردیف بودجه و برنامههای عمرانی وزارت راه و شهرسازی قرار گرفت.
این پروژه استراتژیک قرار بود ظرف مدت کوتاهی با اعتبارات ملی تکمیل شود تا یکی از حادثهخیزترین محورهای استان کرمان ایمنسازی شود.
با این حال، با گذشت بیش از ۲۰ سال از شروع رسمی عملیات ساخت و ساز، این پروژه به یکی از طولانیترین پروژههای جادهای کشور تبدیل شده است.
اگرچه بخشهایی از این مسیر از سمت کرمان تا راور و قطعاتی از حوزه استحفاظی شهرستان راور با پیگیریها و افتتاحهای مقطعی به باند دوم متصل شد، اما قطعات بحرانی و طویل در حد فاصل راور تا دیهوک «به ویژه در مرز حوزه استحفاظی استان کرمان و خراسان جنوبی» همچنان دوطرفه و یک بانده مانده است.
مسئولان و نمایندگان استان کرمان بارها در صحن مجلس و کارگروههای مختلف استانی نسبت به ناایمن بودن این محور و لزوم تخصیص اعتبارات ویژه تذکر دادهاند، اما این جاده کویری همچنان در بلاتکلیفی به سر میبرد.
چالشها و زیرساختهای ناایمن؛ کمین حادثه در دل کویر
این جاده همچنان در بخشهایی به شدت خطرآفرین است و با دست اندازهای و آسفالت بسیار بیکیفیت، جاده کم عرض، عدم حضور پلیس راه و حتی خطکشی و علایم جادهای مواجه است.
محمد، یکی از رانندگان ترانزیتی که در کنار یکی از آب انبارها توقف کرده است تا گرمای ۵۰ درجه ای کویر سپری شود، میگوید: به دلیل حجم بالای تردد ناوگان سنگین و تریلرهای حامل بار ترانزیتی، خودروهای سواری برای سبقت گرفتن در جادهای که تنها دو خط رفت و برگشت دارد، مجبور به سبقتهای ریسکی میشوند و کوچکترین خطای انسانی یا دید نامناسب در شب، منجر به تصادفات شدید رخبهرخ و خطرات مرگبار برای رانندگان و خانوادهها میشود.
وی میافزاید: در طول دهها کیلومتر مسیر بیابانی و برهوت میان راور تا دیهوک، به جز چند آبانبار مخروبه و قدیمی، مجتمع خدماتی و رفاهی استاندارد و پایگاههای استراحت کافی وجود ندارد که این مسئله باعث خستگی و خوابآلودگی شدید رانندگان شده و آمار واژگونی خودروها را به شدت افزایش داده است.
ابراهیم، یک راننده عبوری نیز میگوید: رانندههای این جاده اکثر مردم کرمان، هرمزگان و سیستان و بلوچستان هستند و از مشهد تا این بخش از جاده حداقل ۶۰۰ کیلومتر رانندگی کرده و خسته هستند اما دریغ از یک مکان مناسب برای استراحت.
وی ادامه میدهد: در بخشهای قابل توجهی از این محور کویری، آنتن دهی شبکههای تلفن همراه با اختلال مواجه است و در صورت بروز حوادث و تصادفات جادهای، همراهان مصدومان امکان تماس سریع با اورژانس و هلالاحمر را ندارند؛ مسئلهای که زمان طلایی نجات مجروحان را از بین میبرد و تلفات جادهای را دوچندان میکند.
این راننده میگوید: هیچ آنتندهی در بخش هایی از جاده وجود ندارد، آسفالت به شدت آسیب دیده است به خصوص در طول شب در زمان برگشت از مشهد به سمت کرمان جاده بسیار مشکل دارد.
چالش های احداث جاده
احسانی، یکی از پیمانکاران طرح که خود را احسانی معرفی کرد، میگوید: طولانی بودن مسیر کویری، نیاز به زیرسازیهای سنگین، هزینههای خاکبرداری و خاکریزی نیازمند اعتبارات کلان ملی است.
وی میافزاید: در طول سالهای گذشته، بودجههای پیشبینیشده در قوانین بودجه سالانه، هرگز متناسب با حجم پروژه و تورم تجهیزات راهسازی نبوده و به صورت قطرهچکانی و ناقص تخصیص یافته است.
وی ادامه میدهد: از ساعت ۱۰ صبح تا ۱۵، دمای هوا در بخشهایی از کویر به بالای ۵۰ درجه میرسد که روند کار کردن را مختل میکند، اما با این حال اگر اعتبار به موقع تامین و تجهیزات مناسب باشد این جاده زودتر به اتمام میرسد.
احسانی میگوید: نوسانات شدید قیمت مصالح از جمله قیر، سیمان و و افزایش هزینههای ماشینآلات در کنار تعویق در پرداخت مطالبات مالی پیمانکاران، بارها باعث کندی یا تعطیلی کامل کارگاههای راهسازی در طول این جاده شده است.
وی میافزاید: گرمای طاقتفرسای تابستان، طوفانهای شدید شن و فاصله زیاد کارگاهها از مراکز تامین مصالح، فرآیند اجرای آسفالت و زیرسازی را با دشواریها و هزینههای بالاتری مواجه میسازد.
وی معتقد است: واقع شدن این جاده در مرز جغرافیایی دو استان کرمان و خراسان جنوبی (دیهوک) باعث شده است که در مقاطعی، هماهنگیهای استانی و اولویتبندی برنامههای اداره کل راه و شهرسازی دو استان با تعلل مواجه شود.
لزوم تعیین تکلیف سریع جاده راور به دیهوک
سکوت نمایندگان مجلس کرمان و راور نیز در این زمینه و عدم پیگیری دلایل تاخیر در اجرای این طرح جالب توجه است.
با این وجود شهباز حسنپور، نماینده مردم راور و کرمان از جاده راور به دیهوک به عنوان کریدور مهم شمال به جنوب یاد میکند و میگوید: اینکه بهسازی این جاده اینقدر طولانی شده جای سوال دارد.
این نماینده مردم راور و کرمان در مجلس میافزاید: اقدامات خوبی در بخش جاده کرمان به راور انجام شده است، اما جاده راور به دیهوک باید هر چه زودتر تعیین تکلیف شود.
وی بیان میکند: ما خواهان تسریع اجرای این پروژه هستیم، چون این جاده در کنار پرتردد بودن، یکی از جاده های حادثه خیز استان کرمان محسوب میشود.
حسنپور ادامه میدهد: تامین اعتبار، تزریق تجهیزات و نیروی لازم برای تعیین تکلیف فوری این پروژه بسیار مهم و ضروری است.
محمدعلی طالبی، استاندار کرمان هم با اشاره به مطالبه جدی مسافران و زائران امام رضا(ع) میگوید: در استان کرمان و سطح ملی پیگیری های لازم انجام شده و ادامه مییابد و از مسئولان مربوطه میخواهم در این زمینه تلاش بیشتری انجام دهند.
طالبی میافزاید: بروز تصادفهای متعدد در این جاده و ترافیکی که دارد نشان از ضرورت تسریع در اجرای پروژه دارد و همکاری وزارت راه و شهرسازی در اجرای این پروژه الزامی است.
وی ادامه میدهد: قطعاتی از این پروژه زیر بار ترافیک رفته و با توجه به خطرآفرین بودن بخشهای باقیمانده، باید روند کار با جدیت بیشتری پیگیری و نظارت لازم صورت گیرد.
امروز، تسریع در تخصیص اعتبارات لازم، ساماندهی نقاط حادثهخیز، استقرار پایگاههای امدادی و جذب سرمایهگذار برای ایجاد مجتمعهای رفاهی بینراهی، حداقل انتظاری است که رانندگان، زائران و مردم صبور شهرستان راور از متولیان امر دارند تا جاده کرمان – دیهوک پس از دو دهه انتظار، بالاخره به یک جاده امن تبدیل شود.
