هفت صبح/دولت می‌گوید سهمیه‌ آرد یارانه‌ای نانوایی‌ها را کاهش داده است؛ کاهشی که به بهانه‌ جلوگیری از فروش آرد در بازارِ آزاد است.

هرساله دولت به خودش زحمت می‌دهد و قیمت رسمی انواع نان را اعلام می‌کند، اما نان سفره‌ مردم، دیگر به نرخِ مصوب دولت فروخته نمی‌شود؛ کارت‌خوان‌ها، یک نان را دو تا حساب می‌کند، در واکنش به این موضوع در سامانه‌ ۱۲۴ شکایت را ثبت می‌کند اما هیچ اتفاقی نمی‌افتد و نانوایی با تغییرِ اسم نان به «کنجدی» یا «دو رو»، با نرخِ خیلی بالاتر می‌فروشد.

قیمت نان در نانوایی‌های دولتی، بر اساس مصوبه‌ کارگروه آرد و نان تعیین می‌شود؛ نان سنگک در تهران ۱۵ هزار و ۵۰۰ تومان، بربری ۱۰ هزار تومان و لواش ۲ هزار و ۷۰۰ تومان است. اما در عمل، بسیاری از نانوایی‌ها این نرخ‌ها را رعایت نمی‌کنند. مردم از این گلایه دارند که هنگام کارت کشیدن، هزینه‌ یک نان را به حساب دو نان می‌زنند، بدون آنکه نانِ اضافی‌ای در سفره باشد

سامانه‌ ۱۲۴ ثبت می‌کند اما عمل نمی‌کند
سامانه‌ ۱۲۴ سازمان حمایت از مصرف‌کنندگان، به عنوان مرجع ثبت شکایات گران‌فروشی و کم‌فروشی طراحی شده است. مردم وقتی نانی گران‌تر از نرخِ مصوب می‌خرند، از طریق این سامانه شکایت ثبت می‌کنند و کد پیگیری دریافت می‌کنند؛ اما گزارش‌ها نشان می‌دهد که این شکایت‌ها در عمل، به نتیجه‌ ملموسی نمی‌رسند.
نانواییِ متخلف، نه جریمه‌ای می‌شود و نه نظارتی بر عملکرد بعدی‌اش اعمال می‌گردد. به ویژه در مقطع کنونی که قیمت نان آزاد دو برابر نان دولتی شده عملا نظارت ضعیف‌تر شده به نوعی اینگونه تفسیر می‌کنند که بربری دولتی اگر به جای 10 هزار تومان ۱۵ هزار تومان فروخته شود اتفاقی نمی‌افتد چون نرخ آزاد آن ۳۰ هزار تومان است.

سهمیه‌ آرد کم شده، نان گران‌تر
دولت می‌گوید سهمیه‌ آرد یارانه‌ای نانوایی‌ها را کاهش داده است؛ کاهشی که به بهانه‌ جلوگیری از فروش آرد در بازارِ آزاد است. اما نانوایان، از کاهش درآمد و فشارِ هزینه‌های جانبی مثل اجاره‌بها، دستمزد و انرژی گلایه دارند و این فشار را به قیمت نان مصرف‌کننده منتقل می‌کنند. دولت معتقد است که برخی نانوایان، آرد یارانه‌ای را به جای تبدیل به نان، به صورت آزاد به نانوایی‌های دیگر یا کارخانه‌های شیرینی‌پزی می‌فروختند، به همین دلیل سهمیه‌ آن‌ها را به حد متعارف کاهش داده است. اما در این میان، مردم نهایی‌ترین حلقه‌ زنجیره، بهای این دعوا را با نانی گران‌تر و سفره‌ای خالی‌تر می‌پردازند؛ بی‌آنکه نقشی در این مناقشه داشته باشند.

یکی از روش‌های رایج نانوایان برای فروش نانِ بالاتر از نرخ مصوب، تغییرِ اسم نان است. نانی که با آرد یارانه‌ای و به قیمت سنگک ۱۵ هزار و ۵۰۰ تومانی باید فروخته شود، با افزودن کنجد ارزان‌قیمت یا دو رو کردنِ آن، به اسم «نان کنجدی» یا «دو رو کنجدی» با قیمتی بسیار بالاتر عرضه می‌شود.
در این روش، مصرف‌کننده توجیه می‌شود که هزینه‌ای بسیار بیشتر از نرخِ مصوب بپردازد، در حالی که نان اصلی، همان نان یارانه‌ای ساده است با اندکی کنجد که قیمت تمام‌شده‌اش هیچ‌گاه توجیه‌کننده‌ این افزایش نجومی نیست.

قیمت نان به این دلیل اهمیت دارد که تورم خوراکی ها به ۱۳۳ درصد رسیده و برنج برای همه در دسترس نیست الان قوت غالب میلیون‌ها خانواده‌ ایرانی است. سامانه‌ نظارتی باید در عمل، درمانی برای این تخلف پیدا کند. از نگاه نانوا این فاصله‌وعده و عمل دولت با کاهش سهمیه آرد و افزایش هزینه‌های نانوایی، هر روز عمیق‌تر می‌شود، تا جایی که نان ۱۵ هزار و ۵۰۰ تومانی، در عمل، به کالایی برای اقشار متوسط تبدیل می‌شود و سفره‌ دهک‌های پایین، از همین قوت ساده نیز تهی‌تر می‌گردد. نانی که هنوز ارزان‌ترین و در دسترس‌ترین خوراک ایرانی است، حالا خود به نمادی از نابرابری و فاصله‌ طبقاتی تبدیل شده است.

چانه‌ای که کوچک‌تر از همیشه شد
اما گران‌فروشی، تنها روش نانوایان برای جبران کاهش سهمیه‌ آرد نیست. برخی از نانوایی‌ها که نمی‌خواهند با افزایش قیمت، مستقیماً تخلف کنند، به روشی ظریف‌تر روی آورده‌اند، کوچک‌کردن اندازه‌ نان هم این گرانی را جبران می‌کند؛ چانه‌ای که قرار بود ۷۵۰ گرم باشد، حالا به ۶۰۰ یا حتی ۵۰۰ گرم رسیده است و سنگکی که پیش‌تر یک خانواده‌ چهارنفره را سیر می‌کرد، امروز به سختی دو نفر را ناهار می‌دهد.
این کاهش وزن، در عمل، یعنی گران‌فروشی پنهان است، چراکه مصرف‌کننده همان قیمت سابق را می‌پردازد، اما نانی بسیار کوچک‌تر دریافت می‌کند. نانوایان می‌گویند که با کاهش سهمیه‌ آرد، مجبورند با همان میزان آرد یارانه‌ای، تعداد بیشتری نان تولید کنند تا هزینه‌هایشان را پوشش دهند؛ اما این یعنی کیفیت و وزنِ نان، قربانی کمبود آرد می‌شود. مصرف‌کننده‌ای که برای خرید نانِ سنگک ۱۵ هزار و ۵۰۰ تومان پرداخت می‌کند

🔹"آخرین خبر" در روبیکا
🔹"آخرین خبر" در ایتا
🔹"آخرین خبر" در بله