خراسان/تازه ترین داده های تورمی نشان می دهد در مرداد امسال، نرخ تورم ۱۲ماهه اقلام خوراکی که بیانگر روند نسبتاً بلندمدت تورمی است، به ۱۰۰ درصد رسیده است.
انتشار کارنامه تورمی مردادماه از سوی مرکز آمار ایران، بار دیگر نگاه کارشناسان و تحلیلگران اقتصادی را به اصلیترین دغدغه معیشتی مردم، یعنی «سبد سفره خانوار» دوخت. بررسی آمارهای رسمی نشان میدهد هرچند در مقیاس ماهانه، تب تند افزایش قیمتها در برخی بخشها تاحدودی مهار شده و رشد ماهانه اقلام خوراکی به ۳.۴ درصد رسیده است، اما انباشت شوکهای قیمتی ماههای گذشته موجب شده شاخصهای بلندمدت و میانمدت، بهویژه نرخ تورم ۱۲ماهه و نقطهبهنقطه، در کانالهای کمسابقهای مستقر شوند؛ وضعیتی که بیشترین فشار را به طورمستقیم متوجه سبد مصرفی اقشار کمدرآمد و حقوقبگیر کرده است.
شکاف ۲ برابری تورم سفره با سایر کالاهای غیرخوراکی
مهمترین پیام دادههای مردادماه، تعمیق شکاف قیمتی میان کالاهای اساسی خوراکی و سایر هزینههای زندگی است. در حالی که تورم نقطهبهنقطه کل کشور در مرداد به ۸۹ درصد و تورم سالانه کل به ۶۹.۹ درصد رسیده، تورم سالانه گروه خوراکیها و آشامیدنیها با عبور از مرز روانی سه رقمی، به بیش از ۱۰۳ درصد افزایش یافته است. در شاخص نقطهبهنقطه نیز تورم خوراکیها در سطح ۱۲۸درصد تثبیت شده؛ رقمی که حدود دوبرابر تورم ۶۷ درصدی اقلام غیرخوراکی و خدمات است.
به بیان سادهتر، هزینه تأمین سبد غذایی یک خانوار نسبت به مرداد سال گذشته بیش از ۲.۲ برابر شده، در شرایطی که سایر هزینهها مانند آموزش، بهداشت و حملونقل با شتاب کمتری حرکت کردهاند. این عدم تعادل ساختاری نشان میدهد که ماهیت تورم فعلی «خوراکمحور» است؛ پدیدهای که از آن میتوان به عنوان سنگینترین نوع مالیات تورمی بر دهکهای پایین یاد کرد؛ چراکه سهم خوراکیها در بودجه خانوارهای کمدرآمد بیش از ۴۰ درصد است و این اقلام کششناپذیرند و امکان حذف یا تعویق در خرید آنها وجود ندارد.
موج تورم در اقلام اساسی
بررسی سری زمانی قیمتهای متوسط اقلام منتخب، تصویری واضحتر از نوسانات قیمتی در طول یک سال گذشته به دست میدهد. در این میان، ۵ قلم کالای استراتژیک سفره ایرانی با تورم بالایی روبه رو بوده اند:
۱. روغن مایع و جامد (رکورددار بلامنازع): روغن با ثبت جهش بیش از ۳۴۰ درصدی نسبت به مرداد سال گذشته، صدرنشین گرانیها بوده است. بهای یک بطری ۹۰۰ میلیلیتری روغن مایع از حدود ۹۰ هزار تومان در سال گذشته به نزدیکی ۴۰۰ هزار تومان رسیده است.
۲. تخممرغ و مرغ: تخممرغ با رشد سالانه ۲۶۰ تا ۲۹۰ درصدی در جایگاه بعدی قرار دارد. مرغ نیز با افزایش ۱۴۲ تا ۱۷۶ درصدی، از محدوده ۱۳۰ هزار تومان به بیش از ۳۲۰ هزار تومان به ازای هر کیلوگرم در مردادماه جهش یافته است.
۳. گوشت قرمز: هر کیلوگرم گوشت گوسفندی با رشد بیش از ۱۱۳ درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل، از کانال ۸۰۰ هزار تومان فراتر رفته و به محدوده یک میلیون و ۶۸۰ هزار تومان رسیده است.
۴. برنج خارجی و ایرانی: برنج خارجی افزایشی بالغ بر ۲۰۱ درصد را به ثبت رسانده، اما برنج ایرانی با ۸۰ درصد رشد سالانه، در مردادماه نسبت به تیرماه اندکی تعدیل و افت قیمت ماهانه را تجربه کرده است. قیمت نوع درجه یک این دو کالا در مرداد امسال به ترتیب ۲۹۶ و ۵۲۵ هزار تومان بوده است.
نقشه جغرافیایی تورم نقطه ای؛ ۹ استان در باشگاه ۳ رقمی
تحلیل استانی گزارش مرکز آمار، ابعاد منطقهای این موج تورمی را روشن میسازد. در مردادماه، تورم نقطهبهنقطه در ۹ استان کشور از ۱۰۰ درصد عبور کرده است. ساکنان استان ایلام با تورم نقطهای ۱۱۴.۶ درصد، بیشترین فشار هزینه زندگی را در مقایسه با سال گذشته متحمل شدهاند. استانهای کردستان (۱۰۹.۷درصد)، لرستان (۱۰۹.۷درصد)، هرمزگان (۱۰۷.۷درصد)، آذربایجان غربی (۱۰۵.۹درصد)، گلستان (۱۰۴.۳درصد)، چهارمحال و بختیاری (۱۰۴.۶درصد)، کرمانشاه (۱۰۳.۱درصد) و بوشهر (۱۰۱.۲درصد) دیگر استانهایی هستند که تورم نقطهای سهرقمی را تجربه میکنند.
بررسی این فهرست نشان می دهد که استانهای مرزی و مناطقی که سهم هزینههای معیشتی و مواد غذایی در آنها نسبت به استانهای مرکزی بالاتر است، اثرات جهش قیمت کالاهای اساسی را با شدت مضاعفی لمس کردهاند.
چشمانداز معیشت و شکاف ۱۰ درصدی دهکها
برآیند شاخصهای مردادماه نشان میدهد فاصله تورم سالانه میان دهک دوم (۷۸.۳درصد) و دهک دهم (۶۷.۶درصد) به ۱۰.۷ واحد درصد افزایش یافته است. این شکاف عمیق، تأییدی دوباره بر آن است که ساختار تورمی موجود، کمدرآمدها را به شدت هدف قرار داده است.
به نظر میرسد مهار اثرات جانبی این تورم انباشته، نیازمند بازنگری فوری در سیاستهای حمایتی هدفمند، پایدارسازی نرخ ارز واردات نهادههای کشاورزی و دامی و بازگرداندن ثبات زنجیره تأمین کالاهای اساسی به بازار است تا اجازه ندهد فشار معیشتی سفره خانوار به رکود عمیق در تقاضای کل و افت استانداردهای زیستی جامعه منتهی شود.
