خراسان/نفت با عبور از ۱۰۰ دلار در مسیر حساسی قرار گرفته و بالا گرفتن تنش در خلیج فارس و بابالمندب، به همراه کاهش ذخایر استراتژیک، سایه رکود تورمی را بر سر بازارهای جهانی و اوراق قرضه آمریکا گسترده است
از آخرین باری که طلای سیاه به محدوده ۱۰۰دلاری گذشته بود (۲۴ جولای) حدود یک ماه و نیم می گذرد. در طی این مدت، هر گاه قیمت نفت در اثر تحولات جهانی و به خصوص جنگ آمریکا علیه ایران می خواست مرز حساس ۱۰۰ دلار را رد کند، معمولاً عملیات روانی انجام گرفته توسط واشنگتن، مانع از آن می شد. با این حال، به نظر می رسد این بار، مجموعه تلاش های دولت ترامپ به سرانجام نرسیده و هم اینک بازارهای جهانی می بایست با سطح نگران کننده ای از قیمت نفت روبه رو شوند. روز گذشته نفت برنت به بالای ۱۰۱ دلار رسید تا سد روانی بازار رسماً شکسته شود. این صعود در حالی رخ میدهد که ظرفیتهای مازاد بازار انرژی به حداقل رسیده و دیگر امکان تکیه کامل بر آزادسازی ذخایر استراتژیک برای مهار شوکها وجود ندارد. همزمانی این بحران ساختاری با تشدید تنشهای نظامی در شاهراههای آبی منطقه، تالارهای مالی جهان را نیز در بیم عمیق از ظهور یک دوره رکود تورمی فرو برده است.
آتش در شریانهای ترانزیتی؛ عبور از ریسک به کمبود فیزیکی
بر اساس دادههای تحلیلی و گزارشهای بینالمللی، کانون اصلی اشتعال قیمتها، گسترش درگیریهای نظامی به مسیرهای کشتیرانی در «تنگه هرمز» و «بابالمندب» است. انتشار اخباری مبنی بر هدفگیری متقابل نفتکشها و تأسیسات نظامی، ماهیت بازار را دستخوش تغییر کرده است؛ اگر پیش از این افت عرضه یک کشور با مدیریت ذخایر و افزایش تولید دیگران قابل جبران بود، ناامنی در گلوگاهی که ۲۰ درصد ترانزیت نفت جهان را بر دوش دارد، جریان انتقال انرژی را به شکل عمیق تری به مخاطره انداخته است. افزایش کمسابقه حق بیمه و خودداری نفتکشها از تردد آزاد، عرضه واقعی را با چالش جدی مواجه کرده و نرخ محمولههای فیزیکی در بازار نقدی را به شدت بالا برده است؛ به طوری که نفت «موربان» تا ۱۱۱ دلار و نفت «عمان» فراتر از ۱۱۵ دلار معامله میشوند.
دومینوی تورم سوخت و تزلزل در بازار اوراق بدهی
صعود قیمت نفت در هفته های گذشته قیمت فرآورده های نفتی از جمله گازوئیل و بنزین را در آمریکا افزایش داده بود و حالا به نظر می رسد با عبور از سد روانی ۱۰۰دلاری، این روند افزایشی تشدید شود. به اذعان تحلیلگران «بنک آو آمریکا»، کانون بحران بیش از نفت خام متوجه فرآوردههای پالایشی شده است؛ گازوئیل با جهشی ۵۵ درصدی به مرز ۶ دلار در هر گالن نزدیک شده و بنزین در آمریکا از ۴.۲۲ دلار عبور کرده است.
این جهش قیمتی، با تحریک انتظارات تورمی، سیاستهای پولی را به لبه تیغ کشانده است. شاخصهای سهام مانند «اساندپی ۵۰۰» و «استاکس ۶۰۰» اروپا افت کردند و در نقطه مقابل، بازدهی اوراق ۱۰ ساله خزانهداری آمریکا تا ۴.۸۱ درصد صعود کرد. افزایش مداوم نرخ تنزیل و هزینه استقراض دولتها در شرایطی که سایه رکود بر اقتصاد سنگینی میکند، دست بانکهای مرکزی بهویژه فدرال رزرو را برای تنظیم نرخ بهره و مهار همزمان رکود و تورم، بیش از پیش خواهد بست.
دوراهی آینده؛ بازگشت به ۸۰ یا صعود تا ۱۲۰ دلار؟
اگرچه گزارشهای نهادهایی چون «HSBC» از محدود ماندن اجتنابناپذیر عرضه جهانی در ماههای آینده حکایت دارد، اما همزمان مؤسسه «گلدمن ساکس» بازار را میان دو سناریوی مشخص تعریف میکند: سناریوی اول، بازگشت امنیت به هرمز و تخلیه حباب ریسک است که میتواند نفت را تا محدوده ۸۰ دلار عقب براند؛ فرضیهای که البته با توجه به روند وقایع و رویدادهای میدانی، روز به روز کمرنگتر و دور از دسترستر به نظر میرسد.
اما در سناریوی دوم، تداوم انسداد و ناامنی در شریانهای حیاتی خلیج فارس، بازار را وارد فاز «کمبود حاد فیزیکی» خواهد کرد؛ نقطهای که پرواز طلای سیاه تا ۱۲۰ دلار و تعمیق رکود پایدار در اقتصاد جهانی را می تواند با احتمال بالاتری رقم بزند.
