انتخاب/ بر اساس مجموعهای از ارزیابیهای اطلاعاتی اخیر آمریکا که چهار منبع آگاه آنها را برای CNN تشریح کردهاند، ارائه تصاویر ماهوارهای و پشتیبانی اطلاعاتی از سوی گروههای چینی به ایران کمک کرده است تا کشتیها را در تنگه هرمز تهدید کند و حملات دقیقتری را علیه پایگاههای نظامی آمریکا در خاورمیانه انجام دهد.
سیانان نوشت: بر اساس مجموعهای از ارزیابیهای اطلاعاتی اخیر آمریکا که چهار منبع آگاه آنها را برای CNN تشریح کردهاند، ارائه تصاویر ماهوارهای و پشتیبانی اطلاعاتی از سوی گروههای چینی به ایران کمک کرده است تا کشتیها را در تنگه هرمز تهدید کند و حملات دقیقتری را علیه پایگاههای نظامی آمریکا در خاورمیانه انجام دهد؛ بخشی از روند چشمگیر افزایش توانایی ایران در هدفگیری طی چند ماه گذشته.
در ادامه این مطلب آمده است: به گفته این منابع، تصاویر ماهوارهای به ایران امکان داد در ماه ژوئیه به یک پایگاه آمریکا در اردن حمله کند؛ حملهای که به کشته شدن سه نظامی آمریکایی انجامید و مقامهای آمریکایی معتقدند دقت آن، در شرایط عادی فراتر از تواناییهای ایران بوده است.
یکی از مقامهای آمریکایی گفت دادههای جغرافیایی ـ مکانی چین همچنین توانایی ایران برای ردیابی کشتیها در تنگه هرمز را افزایش داده و به پهپادها و موشکهای ایرانی شانس بیشتری برای اصابت موفق به اهداف داده است. دو منبع دیگر گفتند این دادهها به ایران اجازه داده است از پهپادهای جستوجوگر حرارتی ـ که فناوری چندان پیشرفتهای ندارند و امکان هدایت آنها در میانه پرواز وجود ندارد ـ برای تهدید کشتیها استفاده کند؛ به این صورت که زمان مناسب برای پرتاب آنها را تعیین میکند.
پشتیبانی چین تا حدی توضیح میدهد که چرا ایران در موجهای پراکنده حملات طی ماههای اخیر، بهتدریج دقت بیشتری پیدا کرده است؛ هرچند منابع تأکید کردند که این تنها یکی از عوامل افزایش کارآمدی نظامی ایران است. روسیه نیز به تهران کمکهایی ارائه کرده و برخی مقامهای آمریکایی افزایش تجربه رزمی نیروهای ایرانی در جریان این درگیری را یکی از عوامل مهم دانستهاند.
مقامهای آمریکایی میگویند تعیین دقیق دامنه کمک چین دشوار است؛ بخشی از این دشواری به این دلیل است که مشخص نیست آیا دولت چین دستور ارائه این کمکها را صادر کرده یا صرفاً بهطور ضمنی اجازه انجام آنها را داده است. همچنین برخی مقامهای آمریکایی درباره میزان کمک پکن اختلاف نظر دارند.
با این حال، یک منبع پنجم که با اطلاعات آمریکا آشنایی دارد، گفت گزارشهای اخیر نشان میدهد چین ترجیح میدهد اختلالات در تنگه هرمز ـ که موجب افزایش شدید قیمت جهانی نفت شده است ـ پایان یابد.
اما این پشتیبانی اطلاعاتی، تاکتیکهای جدیدی را برای ایران شکل داده است.
تاکتیک ایران در تنگه هرمز
مقامهای آمریکایی و تحلیلگران مستقل، تنگه هرمز را مهمترین اهرم فشار ایران میدانند. تهران همچنان با شلیک تعداد زیادی پهپاد جستوجوگر حرارتی به سمت کشتیها، پس از رسیدن آنها به یک نقطه جغرافیایی مشخص در مسیر آبراه، به عملیات اسکورت نظامی آمریکا و کشتیهای تجاری حمله میکند. یکی از مقامهای آمریکایی این نقطه را یک «برآمدگی» یا «knuckle» توصیف کرد.
منابع گفتند فناوری مورد استفاده در پهپادهای حرارتی ایران چندان پیشرفته محسوب نمیشود، اما نیروهای ایرانی نشان دادهاند که با کمک تصاویر ماهوارهای چین میتوانند عملیات اسکورت آمریکا را بهطور مؤثر ردیابی کرده و حملات خود را در مناسبترین زمان انجام دهند.
دو مقام آمریکایی گفتند این تاکتیک اساساً شامل شلیک تعداد زیادی پهپاد و امیدواری به این است که آنها به امضای حرارتی بدنه کشتیها قفل شوند.
یکی از مقامها گفت سرعت این عملیات نیز میتواند بسیار بالا باشد. در جریان یکی از عملیاتهای اخیر اسکورت، نیروهای آمریکایی بیش از ۱۲ موشک ایرانی را رهگیری کردند و نزدیک به ۲۰ پهپاد را سرنگون کردند و همزمان علیه حدود ۶۰ هدف در اطراف تنگه هرمز عملیات تهاجمی انجام دادند.
این پشتیبانی اطلاعاتی علاوه بر کمکهای فنی چین و روسیه است که به ایران در بهبود سامانههای هدایت موشکها و پهپادهایش کمک کرده است.
با این حال، دستکم در برخی موارد ـ از جمله حمله ماه ژوئیه به پایگاه آمریکا در اردن ـ مقامهای آمریکایی اتفاق نظر دارند که دادههای اطلاعاتی ارائهشده از سوی چین نقش تعیینکنندهای داشته است.
یکی از منابع گفت: «دلیلی وجود دارد که هدفگیری آنها بهتر شده است و آن، دریافت نوعی کمک است. کسب تجربه در میدان نبرد مؤثر است، اما داشتن یک دست یاریکننده نیز کمک بسیار بزرگی است.»
سفارت چین در واشنگتن و مقامهای دیپلماتیک ایران پیش از انتشار این گزارش به درخواست CNN برای اظهارنظر پاسخ ندادند.
وزارت دفاع آمریکا نیز از اظهارنظر خودداری کرد و کاخ سفید نیز پیش از انتشار گزارش به درخواست برای اظهار نظر پاسخ نداد.
روزنامه والاستریت ژورنال نخستین رسانهای بود که گزارش داد ایران در حمله ماه ژوئیه به پایگاه آمریکا در اردن از دادههای ماهوارهای چین استفاده کرده است.
در آن زمان، از گو جیائوکان، سخنگوی وزارت خارجه چین، درباره این موضوع سؤال شد. او گفت: «چین همواره بهطور دقیق به تعهدات بینالمللی خود عمل میکند. ما با سوءاستفاده از درگیری برای گلآلود کردن آب و انداختن تقصیرها بر گردن چین مخالفیم.»
دولت ترامپ تا حد زیادی از محکوم کردن علنی دولت چین به دلیل هرگونه حمایت مستقیم یا غیرمستقیم از ایران خودداری کرده است؛ حتی در حالی که گزارشهایی درباره کمکهای اطلاعاتی و نظامی احتمالی چین به ایران منتشر شده است.
با این حال، یکی از مقامهای آمریکایی گفت با وجود تمایل ترامپ به حفظ روابط مثبت با شی جینپینگ، این موضوع احتمالاً در جریان سفر رسمی رهبر چین مورد بحث قرار خواهد گرفت.
پس از حمله به اردن، از مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، پرسیده شد که آیا چین در زمینه هدفگیری به ایران کمک میکند یا خیر. روبیو از اظهارنظر درباره این موضوع خودداری کرد.
او به خبرنگاران گفت: «هیچ کاری که چین انجام داده، به هیچ وجه مسیر درگیریهایی را که با ایران داریم تغییر نداده است.»
او افزود که چین «در واقع در برخی موارد کاملاً همکاری کرده است» و به مخالفت علنی پکن با تلاش ایران برای دریافت عوارض از تردد در تنگه هرمز اشاره کرد.
سازگاری ایران با شرایط جدید میدان نبرد
دولت ترامپ تلاش کرده است استفاده تجاری چین از تصاویر ماهوارهای منطقه را در جریان جنگ محدود کند؛ مقامهای آمریکایی هشدار دادهاند که این تصاویر نیروهای آمریکایی را در معرض خطر قرار دادهاند.
دولت آمریکا در ماه مه سه شرکت ماهوارهای چینی را تحریم کرد و گفت این شرکتها تصاویری ارائه کردهاند که «حملات نظامی ایران علیه نیروهای آمریکایی در خاورمیانه را امکانپذیر میکند».
اکنون که جنگ وارد هفتمین ماه خود شده است، مقامهای آمریکایی میگویند ایران تاکتیکهای خود در میدان نبرد را با شرایط تطبیق داده تا همچنان داراییها و نیروهای آمریکا را در منطقه تهدید کند و فشار بر آمریکا و متحدانش را برای پذیرش خواستههای تهران حفظ کند.
یکی از منابع آگاه از ارزیابیهای اطلاعاتی اخیر گفت ایران پهپادهای MQ-9 Reaper آمریکا را «یکی پس از دیگری» سرنگون میکند و همچنان هشدارهای منظمی درباره فعالیت پهپادها صادر میشود.
منبع دیگری که با ارزیابیهای اخیر آشناست گفت: «آنها بهتر شدهاند، چون ما اساساً زمان بیشتری برای آموزش در اختیارشان گذاشتهایم.»
همین منبع خاطرنشان کرد که چین همچنین در قالب سامانههای پدافند هوایی به ایران کمک کرده است.
چندین مقام آمریکایی نیز از آسیبپذیری آشکار آمریکا در برابر موشکها و پهپادهایی که در ارتفاع پایین تا متوسط فعالیت میکنند، ابراز نگرانی عمیق کردهاند؛ برخلاف پرتابههایی که در ارتفاع بالاتر حرکت میکنند و آمریکا برای مقابله با آنها سامانههای پدافند هوایی گرانقیمت و بسیار پیشرفتهای توسعه داده است.
به گفته یک منبع آگاه، این مسئله آمریکا را مجبور کرده است در برخی پایگاههای نظامی و اماکن دیپلماتیک خود در خاورمیانه، سامانههای دفاعی بیشتری مستقر کند.
ایران در سال ۲۰۲۰ نیز نشان داده بود که توانایی حمله به پایگاههای آمریکا در خاورمیانه را دارد؛ پس از آنکه ترامپ در دوره نخست ریاستجمهوری خود دستور کشتن یک فرمانده ارشد ایرانی را صادر کرد.
با این حال، چندین مقام آمریکایی میگویند توانایی فنی ایران برای اصابت دقیق به اهداف از آن زمان تاکنون به شکل چشمگیری افزایش یافته است.
بر اساس گزارش اخیر بازرس کل وزارت دفاع آمریکا (پنتاگون): «حملات ایران در ماههای نخست جنگ، صدها ساختمان و سازه را در پایگاههای آمریکا در کویت، بحرین، قطر، امارات متحده عربی، عربستان سعودی، عراق، عمان و اردن آسیب زده یا تخریب کرده است.»
در این گزارش آمده است که این حملات ایران موجب تغییرات قابلتوجهی در نحوه فعالیت سنتی نیروهای آمریکایی در منطقه شده است. فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) در حالی که نیروها، تجهیزات و تأسیسات ذخیرهسازی خود هدف حملات ایران و نیروهای نیابتی آن قرار میگرفتند، اقدام به «جابجایی پرسنل، داراییها و تأسیسات ذخیرهسازی» کرد.
واردات قطعات دوکاربردی توسط ایران نیز به نگرانی مهمی برای مقامهای آمریکایی تبدیل شده است؛ بهویژه با توجه به توانایی اخیر ایران در بازسازی توانمندیهای نظامی و پایه صنعتی خود.
یک مقام آمریکایی گفت: «بدون قطعات چینی، احتمالاً آنها نمیتوانستند به همین شکل به جنگ ادامه دهند؛ موضوع به همین سادگی است.»
با این حال، یک مقام دیگر افزود که روند بازسازی ذخایر و تجهیزات نظامی ایران با ارزیابیهای قبلی سازمانهای اطلاعاتی آمریکا همخوانی دارد و همچنین پیامد تصمیم ترامپ برای توقف عملیات کامل رزمی پیش از آنکه ارتش آمریکا فهرست کامل اهداف خود را تکمیل کند، بوده است.
