ایران جیب/ استخراج غیرمجاز رمزارز به یکی از چالش‌های مهم صنعت برق تبدیل شده است؛ به‌طوری که به گفته یک نماینده مجلس، فعالیت غیرمجاز ماینرها سالانه حدود ۲.۵ میلیارد دلار به کشور خسارت وارد می‌کند. همزمان، مدیرعامل توانیر از مصرف بیش از ۲ هزار مگاوات برق توسط ماینرها و شناسایی ۱۷ هزار مرکز و محل غیرمجاز استخراج رمزارز خبر داده است.
علی‌رضا سلیمی، عضو هیئت رئیسه مجلس شورای اسلامی، با اشاره به مصرف بالای برق در حوزه استخراج غیرمجاز رمزارز اظهار کرد که بخشی از برق تولیدی کشور به‌صورت غیرمجاز در این بخش مصرف می‌شود و برآورد خسارت سالانه این فعالیت حدود ۲.۵ میلیارد دلار است.
شناسایی بیش از ۳۰۰ هزار ماینر غیرمجاز
سلیمی اعلام کرد از سال ۱۳۹۹ تاکنون بیش از ۳۰۰ هزار دستگاه ماینر غیرمجاز شناسایی شده و تعداد مراکز غیرمجاز استخراج رمزارز نیز به حدود ۱۷ هزار مرکز رسیده است.
به گفته این نماینده مجلس، پایین بودن تعرفه برق یکی از عوامل افزایش انگیزه برای استخراج رمزارز است. او مدعی شد هر دستگاه ماینر می‌تواند ماهانه حدود ۴۵ میلیون تومان حاشیه سود ایجاد کند و حتی برخی واحدهای صنعتی نیز به سمت این فعالیت رفته‌اند.
سلیمی همچنین گفت اگر قرار باشد برای تأمین برق مصرفی این بخش، ظرفیت جدید نیروگاهی ایجاد شود، حدود ۱۰ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری مورد نیاز خواهد بود.
خلأ قانونی؛ مانع برخورد مؤثر با ماینرهای غیرمجاز
عضو هیئت رئیسه مجلس با اشاره به مشکلات قانونی موجود گفت برخورد با استخراج غیرمجاز رمزارز با خلأهای قانونی مواجه است و در برخی موارد حتی میان مأموران و ضابطان قضایی با فعالان این حوزه درگیری ایجاد شده است.
به گفته او، طرح دوفوریتی مجلس برای ساماندهی این حوزه به کمیسیون قضایی ارجاع شده است؛ زیرا قوانین فعلی از نظر او بازدارندگی کافی ندارند.
ناترازی برق ۱۰ هزار مگاوات کاهش یافت
در بخش دیگری از این گزارش، محمد الله‌داد، مدیرعامل توانیر، درباره وضعیت شبکه برق کشور گفت برای دومین سال متوالی، رشد تقاضا و مصرف برق حدود ۳ درصد کاهش یافته است. این در حالی است که رشد مصرف برق در سال ۱۴۰۳ حدود ۸.۶ درصد اعلام شده بود.
الله‌داد همچنین از کاهش حدود ۱۰ هزار مگاواتی ناترازی برق خبر داد و گفت این کاهش در مجموع تعرفه‌ها حدود ۴۲ درصد بوده است.
بر اساس اظهارات مدیرعامل توانیر، محدودیت برق در بخش خانگی ۷۶ درصد و در بخش صنعت حدود ۳۶ درصد کاهش یافته است.
بیش از ۲ هزار مگاوات برق در اختیار ماینرهاست
مدیرعامل توانیر با اشاره به مصرف برق استخراج رمزارز گفت بیش از ۲ هزار مگاوات برق توسط ماینرها مصرف می‌شود؛ هرچند همه این تجهیزات از شبکه برق استفاده نمی‌کنند و بخشی از آنها با ژنراتورهای گازسوز فعالیت دارند.
وی تأکید کرد مصرف بیش از ۲ هزار مگاوات به دلیل فعالیت شبانه‌روزی دستگاه‌ها قابل توجه است و برای تأمین چنین ظرفیتی، به گفته او، بیش از دو نیروگاه اتمی نیاز خواهد بود.
الله‌داد همچنین اعلام کرد بیش از ۹۵ درصد ماینرها از برق غیرمجاز استفاده می‌کنند و سهم مزارع مجاز بسیار محدود است. مزارع مجاز برق مورد نیاز خود را با تعرفه صادراتی دریافت می‌کنند.
اختلاف شدید تعرفه برق، انگیزه استخراج غیرمجاز
به گفته مدیرعامل توانیر، برخی استخراج‌کنندگان غیرمجاز از برق صنعتی و برخی دیگر از برق کشاورزی با تعرفه پایین استفاده می‌کنند و در مواردی نیز برق به‌صورت کاملاً غیرمجاز مورد استفاده قرار می‌گیرد.
الله‌داد قیمت برق صادراتی را حدود ۱۰ سنت اعلام کرد و گفت تعرفه برق کشاورزی کمتر از ۰.۲ سنت است. این اختلاف قابل توجه، به گفته او، می‌تواند زمینه ایجاد حاشیه سود بالا برای استخراج غیرمجاز رمزارز را فراهم کند.
طرح «مهتاب» مصرف پنهان برق را شناسایی کرد
مدیرعامل توانیر از اجرای طرح ملی «مهتاب» نیز خبر داد و گفت در جریان این طرح حدود ۳ هزار مگاوات مصرف برق که بدون تجهیزات اندازه‌گیری انجام می‌شد، شناسایی شده است که بخشی از آن به فعالیت ماینرها مربوط بوده است.
به گفته الله‌داد، اجرای این طرح به شناسایی حدود ۶ میلیارد کیلووات‌ساعت مصرف برق و کاهش حدود ۲ درصدی تلفات شبکه منجر شده است؛ رقمی که معادل مصرف برق یک استان عنوان شده است.
وی همچنین گفت در دوره جنگ، پروژه‌های توسعه شبکه برق با ارزش حدود ۹۰ هزار میلیارد تومان متوقف نشد و پروژه‌هایی در تبریز و اصفهان که حدود ۱۳ سال متوقف بودند نیز دوباره در دستور کار قرار گرفتند.
ظرفیت انرژی خورشیدی از ۶ هزار مگاوات عبور کرد
الله‌داد درباره توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر نیز گفت ظرفیت انرژی خورشیدی کشور از ۶ هزار مگاوات عبور کرده است.
همچنین تعداد کنتورهای هوشمند به ۷.۵ میلیون دستگاه رسیده و توانیر قصد دارد این رقم را تا پایان سال به حدود ۹ میلیون دستگاه افزایش دهد. استفاده از کنتورهای هوشمند یکی از ابزارهای شناسایی الگوهای غیرعادی مصرف برق و کشف ماینرهای غیرمجاز عنوان شده است.
۱۷ هزار مرکز غیرمجاز استخراج رمزارز شناسایی شده است
مدیرعامل توانیر تعداد مراکز و محل‌های غیرمجاز شناسایی‌شده را حدود ۱۷ هزار مورد اعلام کرد و گفت حدود ۷۰ درصد این موارد با گزارش‌های مردمی شناسایی شده‌اند.
او به نمونه‌ای در یک شهرک صنعتی اشاره کرد که در چهارمین مراجعه، حدود ۳ هزار دستگاه ماینر در آن فعال بوده و از مجموع ۱۰ مگاوات مصرف برق مجموعه، حدود ۸ مگاوات به ماینرها اختصاص داشته است.
الله‌داد همچنین با اشاره به استفاده برخی مراکز از برق یارانه‌ای گفت در بعضی مناطق جنوبی کشور به دلیل پایین بودن تعرفه برق، فعالیت غیرمجاز ماینرها شیوع بیشتری دارد.
افزایش آتش‌سوزی ماینرها؛ دمای دستگاه‌ها تا ۸۰ درجه
مدیرعامل توانیر یکی دیگر از پیامدهای فعالیت ماینرها را افزایش خطر آتش‌سوزی دانست و گفت امسال ۵۰ مورد آتش‌سوزی مرتبط با این دستگاه‌ها ثبت شده است.
به گفته او، دمای فعالیت برخی دستگاه‌های استخراج می‌تواند به حدود ۸۰ درجه برسد و همین مسئله، در کنار شرایط نامناسب برخی محل‌های استقرار ماینرها، خطر آتش‌سوزی را افزایش می‌دهد.
استخراج غیرمجاز رمزارز علاوه بر مصرف بالای برق، از منظر اقتصادی نیز به دلیل استفاده از برق یارانه‌ای و ایجاد فشار بر شبکه مورد توجه قرار گرفته است. آمارهای اعلام‌شده از سوی مجلس و توانیر نشان می‌دهد ساماندهی این فعالیت تنها به شناسایی ماینرها محدود نیست و اصلاح قوانین، کنترل تعرفه‌ها، توسعه کنتورهای هوشمند و افزایش بازدارندگی برخوردها نیز در این مسیر اهمیت دارد.
