بازار نیوز/ ستاد تنظیم بازار در آخرین جلسه خود تصمیم گرفت تا پایان امسال قیمت تایر و روغن موتور خودروهای سبک را از دایره قیمتگذاری دستوری خارج کند.
این نهاد در نشستی که به ریاست محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهور برگزار شده بود، آزادسازی قیمت این دو محصول را در راستای افزایش تولید داخلی و تعدیل قیمتها اعلام کرد. تصمیمی که به نظر میرسد پس از انتشار گزارشهای مکرر درباره افزایش قیمت روغن موتور و لاستیک در بازار اتخاذ شد.
۸ برابر شدن قیمت روغن موتور
گزارشها از قیمت روغن موتور در بازار آزاد نشاندهنده افزایش ۸برابری قیمت این کالای مصرفی خودرو است؛ «خبرآنلاین» در گزارشی که از بررسی قیمت سه نمونه روغن موتور داخلی در بازار تهیه کرده بود، نوشت روغن موتورهایی که در مهرماه گذشته از ۵۰۰ تا ۷۲۰ هزار تومان قیمت داشتند، مهرماه امسال بین ۴ تا ۵ میلیون تومان فروخته شدند.

چهار نکته قابل تامل اینجاست:
بهای اعلامی، قیمتها در بازار آزاد است که با قیمتهای رسمی و کارخانهای شکاف معناداری دارد.
این محاسبه فقط شامل روغن موتور، فیلتر روغن و اجرت تعویض است و هزینه سایر خدمات دورهای به آن اضافه شده و یک سرویس معمولی را به هزینهای چند میلیونی بدل کرده است.
این افزایش قیمت فقط به روغن موتور اختصاص ندارد؛ اما چون رانندگان در بازههای زمانی کوتاهمدت با آن سروکار داشتند، شاخصی است که گواهی میدهد افزایش قیمت هر قطعه یا محصول مورد نیاز تولید و حرکت خودرو با شیبی تندتر از تورم عمومی جهش کرده است؛ کمااینکه مشابه همین وضعیت را در مقایسه قیمت سایر اقلام مصرفی خودرو مانند تایر قابل مشاهده است. بر اساس آمار رسمی کارخانههای تولیدکننده، قیمت دو حلقه لاستیک پراید تولید داخلی از ۳ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان در پاییز سال گذشته، به ۸ میلیون تومان در مهرماه امسال رسیده است؛ یعنی ۱۳۵.۳ درصد افزایش و حدود ۲.۳۵ برابر.
مهمترین نکته اینکه هر خودروی سواری معمولی از حدود ۳۰ هزار قطعه مجزا تشکیل شده که تایر و روغن موتور فقط دو جزء آن است و سایر قطعات نیز افزایش قیمتی کمابیش مشابه تجربه کردند.
دلیل رشد تصاعدی قیمتها چیست؟
پاسخ این پرسش را در چهار شاخص میتوان یافت:
شوک ارزی؛ قیمت دلار را از ۱۵۰ هزار تومان در فروردین به ۲۶۰ هزار تومان در مهرماه رسید؛ یعنی ۱.۷۳ برابر.
رشد صعودی هزینه لجستیک؛ براساس گزارشها هزینه حمل یک کانتینر با کشتی بین ۱,۵۰۰ تا ۲,۰۰۰ دلار بود که هزینه حمل همین کانتینر از مسیر جاده به ۱۹ هزار دلار میرسد.
تورم؛ نرخ تورم سالانه تا پایان شهریورماه، به ۷۳.۶ درصد و تورم نقطهبهنقطه به ۸۹.۸ درصد رسید؛ یعنی حدود دو برابر.
شاخص قیمت تولیدکننده بخش صنعت که دستکم دوبرابر شده است.
یک تخمین محافظهکارانه نشان میدهد متعاقب جنگ، بمباران شماری از کارخانهها نظیر تولید فولاد، آلومینیوم و محصولات پتروشیمی، محاصره دریایی و اختلال در بنادر دریایی، افزایش هزینه حملونقل به دلیل استفاده از خودروهای سنگین و قطار هزینه تولید کالاهای ساخت داخل کشور با توجه به میزان ارزبریشان حداقل ۲ تا ۳ برابر افزایش یافته است.
سوال کلیدی اینست که چرا خودروساز نمیتواند محصولاتش را بر اساس هزینه تولید قیمتگذاری و عرضه کند؟ وقتی قیمت هر کدام از اجزای خودرو ظرف یک سال بین دو تا ۸ برابر شده چگونه میتوان با هزینه تولید خودرو در سال گذشته، امسال خودرو ساخت و عرضه کرد؟ و از همه مهمتر چگونه میتوان برای ابتدا و انتهای یک زنجیره که در یک اتسمفر واحد فعالیت میکنند، با دو منطق تصمیمگیری کرد؟
تصمیم ستاد تنظیم بازار برای خروج قیمت تایر و روغن موتور از دایره قیمتگذاری دستوری، در ظاهر گامی کارشناسانه بهسوی واقعیکردن قیمتها و کاهش فشار بر تولیدکنندگان است؛ نقد اصلی اینجاست که این تصمیم بدون یک بسته سیاستی منسجم و همزمان با ادامه قیمتگذاری دستوری خودرو اتخاذ شده است. وقتی نهادهها و قطعات مصرفی خودرو آزاد میشوند اما قیمت محصول نهایی همچنان در چارچوب دستوری تعیین میشود، زنجیره تولید با دو منطق اداره میشود: در بالادست، هزینهها بر اساس واقعیت بازار، نرخ ارز و تورم شکل میگیرد و در پاییندست، قیمت خودرو بر اساس ملاحظاتی که با منطق اقتصاد و تولید تناقض دارد.











