پاسخ های معاون ارزی بانک مرکزی درباره قیمت ارز: در بازار غیر‌رسمی ارز عرضه نمی‌کنیم/در صورت نیاز به صرافان ارز می‌دهیم

مينو کياني‌راد تا قبل از راه‌اندازي مرکز مبادلات ارزي ترجيح مي‌داد در سايه باشد اما پس از راه‌اندازي مرکز مبادلات ارزي حضور در عرصه رسانه‌ها نيز پر‌رنگ شد؛ اتفاقي که برخي آن را به فال نيک مي‌گيرند و معتقدند: اين حضور مي‌تواند موثر ايفا شود. به بهانه راه‌اندازي مرکز پرسش‌هايي از سوي تجارت ‌فردا طرح شد. اولين پرسش به الگوي مرکز مبادله ارزي در دنيا بازمي‌گردد. آيا مرکز مبادله ارز در کشورهاي ديگر نيز استفاده شده است؟ در کنار مباحث مربوط به مرکز روند بازار نيز جاي سوال دارد. از زماني که اين مرکز ايجاد شده نرخ بازار غير‌رسمي به طور مرتب در حال فاصله‌گيري بوده است. کياني‌راد در اين مورد نيز توضيحاتي داده است. او مي‌گويد با تقويت عرضه در ادامه کار مرکز نوسان مهار مي‌شود. * ايجاد مرکز مبادلات از سوي بانک مرکزي با يک علامت سوال روبه‌رو است. الگوي مرکز مبادله در کجا مورد استفاده قرار گرفته است که در اين برهه عملياتي شده است؟ الگوي مرکز تبادل ارزي بازار بين‌بانکي بوده و در سيستم بانکي تمامي کشورها مرسوم است. عمده معاملات ارز کشورها در بازار بين‌بانکي انجام مي‌شود. بنابراين ابتکار جديدي نيست. * مرکز مبادلات ارزي چه تفاوتي با بازار بين‌بانکي که قبلاً فعال بود دارد؟ مرکز مبادلات همان بازار بين‌بانکي است. در بلند‌مدت هم راهکار اصلي دستيابي به نظام ارز شناور مديريت‌شده و اجراي سياست يکسان‌سازي نرخ ارز، استفاده از مکانيسم تعيين قيمت بر مبناي عرضه و تقاضاي واقعي است. اين امر در شرايط ايجاد بازار بين‌بانکي که در آن کليه عرضه‌ها و تقاضاها ارائه مي‌شود قابل اجراست. * اما در بازار بين‌بانکي بانک‌ها عرضه‌کننده ارز هستند در اين مرکز يگانه عرضه‌کننده بانک مرکزي است؟ منابع ارزي مورد استفاده در مرکز مبادلات ارزي، منابع حاصل از 5/14 درصد نفت طبق قانون بودجه سال 1391، 20 درصد منابع قابل تبديل به ريال از محل صندوق توسعه ملي، ارز حاصل از صادرات غيرنفتي پتروشيمي‌ها و دارندگان ارز اعم از بانک‌ها، اشخاص حقيقي و حقوقي و شرکت‌هاي دولتي است که در بازار بين‌بانکي خريد و فروش مي‌شود. به عبارت ديگر، در اينجا ما شاهد دو بردار هستيم، بردار عرضه ارز از صندوق توسعه ملي که به ثبات در بازار ارز کمک کرده و از سوي ديگر بردار عرضه معادل ريالي ارز جهت تامين منابع ريالي پروژه‌هاي اولويت‌دار در کشور از طريق بانک‌هاي عاملي که صندوق توسعه ملي با آنها توافق لازم را انجام داده است. اين منابع ريالي در اختيار پروژه‌هاي اولويت‌دار در کشور قرار خواهد گرفت. بايد اشاره کنم نيازهاي ريالي هم که در بخش‌هاي نفت و گاز کشور وجود دارد از طريق عرضه اين 5/14 درصد سهم شرکت نفت از صادرات نفت در بازار و تبديل آن به ريال براي مجموعه شرکت‌هاي وزارت نفت امکان‌پذير بوده که کمک بزرگي به بخش رشد توليد در بخش نفت و گاز خواهد بود.* بين‌بانکي بودن آن چگونه معنا مي‌يابد؟ تعاملي هست بين سازمان توسعه تجارت يا وزارت صنعت و معدن و تجارت که واردکنندگان کالا و خدمت، اسناد و مدارک‌شان را در آنجا عرضه مي‌کنند، ثبت سفارش مي‌شود و بعد از طي اين فرآيند، کار در سيستم بانکي انجام مي‌شود، از طريق بانک‌هاي عامل و بانک مرکزي خريد و فروش انجام مي‌شود. يعني دقيقاً بازار بين‌بانکي. * از زمان راه‌اندازي مبادله ارز تاکنون قيمت ارز در بازار غيررسمي نزديک به 40 درصد افزايش داشته است. نوسان در بازار به گونه‌اي بوده است که هيجان قيمتي حکفرما شده است. بانک مرکزي در کوتاه‌مدت چه برنامه‌اي براي هموار‌سازي نرخ ارز و جلوگيري از روند کنوني دارد؟ در حال حاضر تلاش داريم سمت عرضه را تقويت کنيم. تقويت جانب عرضه از طريق عرضه ارز صادرکنندگان در مرکز مبادلات ارزي از يک سو و مديريت تقاضاي ارز از طريق گروه‌هاي کالايي با همکاري وزارت صنعت، معدن و تجارت از سوي ديگر راهکار اساسي جهت هموار‌سازي نرخ ارز در کوتاه‌مدت است. با ورود منابع صندوق توسعه ملي و منابع ارزي ساير صادرکنندگان غيرنفتي، عمق اين بازار افزايش يافته و تاثير آن در تعادل بازار ارز بيشتر خواهد بود. مديريت نوسانات نرخ ارز يعني نوسانات در دامنه مشخص و با درجه اعتماد بالا حفظ شود. به عبارت ديگري بانک مرکزي بايد بتواند با توجه به سياست‌هاي پولي و نظام شناور مديريت‌شده، نرخ ارز را در يک دامنه مشخص با نوسانات محدود و درجه اعتماد بالا کنترل و مديريت کند. مولفه‌هاي عرضه بازار ارز کشور، شامل صادرات نفت و گاز، صادرات غيرنفتي و خدمات است. ارزهايي که در واقع در حساب سبد دارايي خانوارها و صاحبان کسب و کارها وجود دارد نيز مي‌تواند به سيستم بازگشته و در ثبات بازار ارز موثر باشد. از طرف ديگر، در سمت تقاضا براي واردات، خدمات، درمان و مسافرت نيز تقاضا وجود داشته و موضوع تعهدات قبلي نيز مطرح است. پس در قالب اين مرکز مبادله قيمت‌گذاري ارزي، بانک مرکزي با يک قيمت‌گذاري صحيح و بر اساس مولفه‌هاي عرضه و تقاضا در بازار و اصلاح قيمت‌ها تلاش مي‌کند که در آينده تعادل باثباتي را در بازار ارز ايجاد کند. اين ثبات مي‌تواند به بازارهاي ديگر مانند بازار طلا و بخش واقعي اقتصاد هم کمک کند. هدف بانک مرکزي، ايجاد ثبات در بازار ارز و ايجاد جريان باثبات جهت واردات و صادرات کالاست. * يکي از نکاتي که وجود دارد بحث قيمت‌گذاري در مرکز است. قيمت‌هاي اعلام‌شده در مرکز فاصله زيادي با نرخ غيررسمي دارد در حالي که قرار بود تنها دو درصد زير قيمت بازار باشد؟ حجم معاملات در بازار آزاد اگرچه سهم پاييني در بازار ارز کشور دارد، قيمت‌ها در بازار مزبور بسيار پر‌نوسان بوده و عمدتاً بر اساس معاملات صوري است. بنابراين بانک مرکزي بايد بر اساس مولفه‌هاي اقتصادي نرخ ارز مبادله‌اي را استخراج کند که اين کار نيز در حال انجام است. * به چه شکل؟ شبکه صرافي‌هاي مجاز و کانون صرافان نقش اصلي را در استخراج نرخ ارز آزاد و استخراج ميانگين وزني قيمت روزانه دارند. بانک مرکزي با توجه به تعاملي که با شبکه صرافي‌هاي مجاز و کانون صرافان دارد، نسبت به اخذ قيمت نرخ ارز به نرخ بازار آزاد اقدام مي‌کند. در بانک مرکزي يک سيستم قيمت‌گذاري نرخ ارز وجود دارد که وقتي روزانه قيمت‌هاي ميانگين موزون اخذ شد، دو درصد زير نرخ بازار بدون کارمزد، براي روز بعد و قبل از شروع روز کاري به بانک‌هاي عامل اعلام مي‌شود. * برخي معتقدند نوسان در بازار به دليل تزريق نکردن ارز از سوي بانک مرکزي است، در اين رابطه چه توضيحي داريد؟ بانک مرکزي با شبکه صرافي‌هاي مجاز در تعامل است که مجوز دارند. بازار غيررسمي بدون مجوز است و نيازي به عرضه ارز توسط اين بانک در بازار غيررسمي نيست. عرضه بايد ابتدا در بازار بين‌بانکي و در صورت ضرورت با مکانيسم‌هاي کنترلي و نظارتي قوي در شبکه صرافي‌هاي مجاز عرضه شود. * انتقال ارز در مرکز چه مزيتي نسبت به شبکه صرافان کشور دارد، آيا اين کار با کارمزد کمتري انجام مي‌شود؟ نقل و انتقالات توسط شبکه بانکي (بانک‌هاي عامل) انجام شده و کارمزد‌هاي خاص خود را مطابق با مقررات ارزي دارد. * نرخ رشد نقدينگي در بهار امسال بي‌سابقه بوده به طوري که رئيس کل بانک مرکزي از آن به عنوان پديده‌اي خاص نام برده است، براي مصون‌سازي بازار از هجمه احتمالي نقدينگي فکر مي‌کنيد چه تدبيري بايد اتخاذ شود؟ تنوع‌بخشي ابزار‌هاي سياست پولي و جلوگيري از نوسانات شديد نرخ ارز جهت ايجاد تعادل در بخش‌هاي واقعي و مالي اقتصاد استراتژي ما در هماهنگي بين سياست‌هاي پولي و ارزي است. نرخ ارز ابزار سياست پولي است.