ناگفته‌هایی از بازار و مصرف «لوازم آرایش» در ایران

ايسنا/ مديرکل امور فراورده‌هاي آرايشي و بهداشتي سازمان غذا و دارو اخيراً اعلام کرده گردش مالي محصولات آرايشي و بهداشتي کشورمان ۶۵ هزار ميليارد تومان است. جدا از اين رقم بالا، بارها خبرهايي مبني بر اينکه ايران يکي از پرمصرف‌ترين کشورهاي جهان است، مطرح شده. اما دليل اين گردش مالي بالا و مصرف زياد ما در اين حوزه چيست؟ شايد بتوان پرس و جو را از بازار تهران، جايي که لوازم آرايشي به دست مصرف‌کننده مي‌رسد، شروع کرد؛ محلي که بسياري از آرايشگرها يا مصرف‌کننده‌هاي بالاي لوازم آرايش به بهانه ارزان‌تر بودن اين محصولات به آنجا مراجعه مي‌کنند. با اينکه فروشگاه‌هاي لوازم آرايشي بازار مروي خلوت و بي‌رونق هستند و مغازه‌دارها در يک روز عادي کاري، پشت صندوق، بيکار نشسته‌اند و به اميد واردشدن مشتري چشم به در دوخته‌اند اما پاساژ صدف در بازار تهران پررونق است. در هر طبقه، خريداراني که براي خريد عمده يا خرده‌ي لوازم آرايشي آمده‌اند، تجمع کرده‌اند. برخورد مغازه‌دارها با کساني که خواهان جنس بيشتري هستند صميمانه و با احترام است و به آنهايي هم که جنس تک مي‌خواهند، از سر ناچاري جوابي مي‌دهند. صاحبان مغازه‌ها و فروشنده‌ها درگير حساب و کتاب هستند يا بارهاي تازه‌رسيده را از جعبه‌هايي که روي بيشتر آنها به خط چيني نوشته شده، بيرون مي‌آورند. کمتر فروشنده يا مغازه‌داري حاضر مي‌شود کارش را کنار بگذارد و با کسي که خريدار نيست، گفت‌وگو کند. با اين حال برخي از آنها غُر مي‌زنند و از تاثيراتي که شرايط اقتصادي روي کار آنها هم گذاشته است، گله دارند و برخي ديگر هم خدا را شکر مي‌کنند و معتقدند چون کار آنها دلالي است، سودشان را مي‌کنند. لازم نيست گوش‌ها را تيز کنيد. با گشتي در بازار و مکالمه‌هاي بين متقاضيان و عرضه‌کنندگان، متوجه سود بالاي اين محصولات مي‌شويد. -آقا اين مداد چشماتون چنده؟ - عمده‌ش ۱۷ تومن، تک‌فروشي ۲۳. تو مغازه تا ۳۰ تومن هم مي‌توني بفروشي. البته همه‌ي فروشنده‌ها و صاحبان مغازه از فروششان راضي نيستند و برخي از فروشنده‌هاي جوان اين صنف در خيابان مروي مي‌گويند فروش آنها تحت تأثير شرايط اقتصادي و نوسان نرخ ارز قرار گرفته و بسياري از بِرندهاي لوازم آرايشي و بهداشتي مثل گذشته وارد نمي‌شوند، برخي هم به صورت قاچاق وارد مي‌شوند. با اينکه بِرندهاي ايراني زيادي در توليد لوازم آرايش نداريم اما برخي که قبلاً فقط ژل مو توليد مي‌کردند در حال حاضر لاک‌ها و محصولات پرطرفدار ديگري توليد مي‌کنند که مورد توجه مصرف‌کنندگان قرار گرفته است و حتي برخي از مصرف‌کنندگان اين محصولات را در مقايسه با محصولات خارجي بيشتر مي‌پسندند. لوازم آرايش هم مافيايي است مهرداد کارش به لوازم آرايش مربوط نمي‌شود اما چون مغازه‌اش کنار صنف لوازم آرايش‌فروشي‌هاست، بارها ديده که صبح‌هاي خيلي زود قبل از آنکه مأموران مبارزه با قاچاق کارشان را شروع کنند، باربرها لوازم آرايش‌هاي قاچاق را خالي و فروشنده‌ها هم آنها را به سرعت در مغازه‌ها جاگير مي‌کنند. حتي برخي از لوازم آرايش‌ها مثل حجم‌دهنده‌هاي لب، زيرِ پله‌هاي بازار و با کمترين امکانات و مواد اوليه‌ ساده‌اي از جمله فلفل خوراکي توليد و بعد از بسته‌بندي فروخته مي‌شوند. مسعود هم که در بخش ديگري از بازار و صنف بدليجات فعاليت مي‌کند، معتقد است: «در حال حاضر صنف لوازم آرايشي‌ها نسبت به ديگر حوزه‌ها در بازار در جايگاه اول قرار دارند و پرفروش‌ترين هستند. لوازم آرايش هم مافيايي است و در کل واردات آن دست پنج نفر است که اين محصولات را به صورت شرکتي يا قاچاق عرضه مي‌کنند. بيشتر لوازم آرايشي را هم از چين وارد مي‌کنند.» بازار مروي در اين بين صحبت‌هاي افشين اميري يکي از مغازه‌داران لوازم آرايش که حدود ۱۷ سال است در اين حوزه کار مي‌کند قابل توجه است. او در بين صحبت‌هايش با ايسنا مجبور است جواب مشتري و تلفن‌ها را هم بدهد و در بين شلوغي‌هاي کارش از دغدغه‌ها در اين حوزه بگويد. او مي‌گويد: «کار ما هم مثل مشاغل ديگر تحت تأثير مسائل اقتصادي اُفت کرده است اما چون بيشتر دلالي محسوب مي‌شود، يعني جنسي را مي‌خريم و مي‌فروشيم، مسائل اقتصادي در آن به اندازه شغل‌هاي ديگر تأثيرگذار نبوده است زيرا سود حاصل از فروش ما ثابت است. اگر قبلاً در فروش يک ادکلن ۱۰ درصد سود مي‌کرديم همچنان اين سود را داريم. به عقيده من يک کارمند يا شاغل در اداره‌هاي دولتي بيشتر ضرر مي‌کنند و امثال ما ضرر کمتري را متحمل مي‌شويم. يک کارمند بايد حقوق ماهانه دو ميليون تومان را براي زندگي خود در يک ماه در نظر بگيرد. در حال حاضر قيمت يک ادکلن ۱۰۰ هزار توماني، ۳۰۰ هزار تومان افزايش داشته است و يک کارمند بايد مبلغ بيشتري از حقوق يک‌ماهه خود را براي اين کار در نظر بگيرد ولي ما همان ۵ تا ۱۰ درصد سودي را که داشتيم، همچنان داريم. ما هم مثل بسياري از کارهاي آزاد ديگر از يک دست جنس را تهيه مي‌کنيم و از طرف ديگر آن را مي‌فروشيم.» او با بيان اينکه توان خريد مردم کمتر شده است اما همچنان ادامه دارد، مي‌افزايد: «تا مدتي پيش مي‌شد با مبلغ ۱۰۰ هزار تومان يک اُدکلن خوب خريد و گزينه‌هاي زيادي براي خريد در اين زمينه وجود داشت اما امروز مثل قبل تنوعي وجود ندارد. در حال حاضر با ۱۰۰ هزار تومان مي‌توان ادکلني مشابه ۲۰۰ هزار توماني سابق خريد که قيمت آن به يک ميليون و دويست هزار تومان افزايش پيدا کرده است. متاسفانه بِرندهاي خوب و جايگزين ايراني هم به‌ويژه در حيطه‌ي عطر و ادکلن نداريم. از طرفي بِرندهاي ايراني در حوزه لوازم آرايش داريم که مردم هم از آن رضايت دارند اما به هر حال مردم بيشتر به خارجي‌ها تمايل دارند و برندهاي داخلي لوازم آرايش، بسيار نوپاتر از ديگر صنعت‌ها در ايران است.» بِرندهاي چيني بارها دردسر ساز شده است اميري با بيان اينکه بهاي تمام‌شده کالاي قاچاق ارزان‌تر از جنس شرکتي است، به همين دليل مشتري و مغازه‌دار ترجيح مي‌دهند از جنس قاچاق استفاده کنند، مي‌گويد: «فکر مي‌کنيد قاچاق چگونه مي‌آيد؟ مطمئن باشيد در مبادي ورودي مشکلي براي ورود اين محصولات وجود ندارد. حتي در بازار هم راه حلي براي مأموران مستقر وجود دارد. کالاهاي قاچاق از فيلترها و ذره‌بين‌هاي قوي رد مي‌شود و مي‌تواند يک برند خوب يا ضعيف چيني باشد. وقتي برندهاي خوب اروپايي و آمريکايي را مي‌فروشيم هيچ مشکلي وجود ندارد اما برندهاي چيني بارها براي مشتري‌ها دردسر ساز شده است. يا اين محصولات را مرجوع کرده‌اند يا مشکلات ديگري به وجود آورده است.» او اضافه مي‌کند: «حتي محدوديت‌ها و تحريم‌ها هم موجب نشده که يک محصول آرايشي وارد نشود. به دليل انجام‌نشدن ثبت سفارش، يک‌سري کالاها کم هستند اما هر جنسي در حوزه لوازم آرايش را مي‌توان به وفور پيدا کرد. در حال حاضر دولت ثبت سفارش نمي‌کند تا بتوانيم کالايي را وارد کنيم. دليل اينکه برند مشخصي در صنف ما پيدا نمي‌شود اين است که ثبت سفارش صورت نمي‌گيرد و کسي هم نمي‌تواند آن کالا را وارد کند. کالاهاي موجود هم ته‌مانده اجناس باقي‌مانده در انبارها هستند که به صورت قانوني دِپو شده يا به صورت قاچاق وارد مي‌شوند. يکي از عئوامل سوق‌يافتن به سمت قاچاق، همين ممنوعيت ثبت سفارش است. تاثيرات نوسانات دلار جاي خودش را دارد اما کانالي هم نيست که بتواني پول را حواله کني و مبادلات صورت بگيرد. به همين دليل دولت به صورت ناخواسته، بسياري را به سمت قاچاق کالا سوق مي‌دهد؛ حتي کساني که تمايل دارند به صورت قانوني کار کنند. در حال حاضر واردات به صورت قانوني راحت‌تر صورت مي‌گيرد در حالي که قبلاً اين طور نبود اما فعلاً کساني که برند ثبت‌شده و سابقه واردات کالا دارند ترجيح مي‌دهند کالا را به صورت صد در صد قانوني وارد کنند زيرا هزينه پايين‌تري دارد اما وقتي دولت جلوي پاي آنها سنگ مي‌اندازد، مجبور مي‌شوند قاچاق کنند.» بازار لوازم آرايش «در وضعيت امروز اقتصادي تا کنون مغازه لوازم آرايشي در بازار تعطيل نشده است، مگر اينکه به صورت ساعتي کار را تعطيل کرده باشند. گاهي اوقات کالايي را با مبلغ ۵۰ هزار تومان مي‌خريدند و بعد از حساب کتاب متوجه مي‌شدند در عرض يک ساعت قيمت آن افزايش داشته و مي‌ماندند که آن را بفروشند يا نفروشند، بخرند يا نخرند. اگر آن جنس را بفروشد مي‌تواند با همان قيمت جديد که نمي‌داند چند است، جايگزين کند يا نه؟ به همين دليل همکاران ترجيح مي‌دادند يک روز از قيد سود فروششان بگذرند تا قيمت آن محصول به ثبات برسد. نه به اين دليل که يک کالا را احتکار کنند بلکه به اين دليل که تکليف کار خودشان را بدانند. البته در بسياري از مواقع مغازه را تعطيل نمي‌کنند اما محصولي هم نمي‌فروشند و اين اتفاق چند بار رخ داده است.» اين صحبت‌ها را اميري در ادامه حرف‌هايش مي‌زند. پر فروش‌ترين محصولات آرايشي چيست؟ رُژ لب، ريمل، خط چشم، پنکک، مداد چشم و کرم پودر پرفروش محصولات آرايشي هستند که او عرضه مي‌کند و معتقد است: «چرخه‌ي فروش عطر و ادکلن قوي‌تر از چرخه‌ي لوازم آرايشي است. گرچه قيمت‌ها بالاتر رفته است اما جايگزين‌هايي براي آن آمده که اگر بهتر از عطرها با قيمت‌هاي قبلي نباشند، بدترهم نيستند. شايد پارسال يک برند معروف عطر را مي‌توانستيد با قيمت ۳۸۰ هزار تومان تهيه کنيد اما در حال حاضر مي‌توان همان برند را با قيمت يک ميليون و ۵۵۰ هزار تومان تهيه کرد. کالايي با قيمت ۱۵۰ هزار تومان هم مي‌توان در اين حوزه پيدا کرد. شايد اين محصول همان برند نباشد اما مي‌توان مشابه همان بو را با اين قيمت تهيه کرد.» اين فعال لوازم آرايشي درباره آينده اين حوزه مي‌گويد: «هيچ‌کس نمي‌تواند درباره وضعيت آينده در اين حوزه اظهارنظر يا پيش‌بيني داشته باشد. پيش‌بيني درباره چنين موضوعي خنده‌دار است. بر اساس تجربه، همه، سال آينده را بدتر از امسال مي‌بينند. اين را من نمي‌گويم بلکه بارها و بارها در رسانه ملي هم ديدم که نظر کارشناسان نسبت به سال آينده در حوزه اقتصادي مثبت نيست.» اميري همچنين درباره گردش مالي بالا در اين حوزه، معتقد است: «اين موضوع مي‌تواند دلايل متفاوتي داشته باشد. وقتي زنان در جامعه ما محدوديت‌هايي دارند، تلاش مي‌کنند با صورتشان، خودشان را معرفي کنند. به همين دليل تعداد زيادي به سمت خريد و مصرف لوازم آرايش هجوم مي‌آورند. اين در حالي است که يک آقا مي‌تواند با پوشيدن لباس جذب و بدن‌نما عرض اندام کند. اين موضوع اتفاق عجيبي هم نيست بلکه طبيعت انسان است. ايران يکي از بزرگ‌ترين مصرف‌کننده‌هاي لوازم آرايشي است و معمولاً کشورها يا افرادي که محدودتر هستند، گرايش بيشتري به مصرف لوازم آرايش دارند». ايران دومين کشور پرمصرف لوازم آرايش در خاورميانه او درباره کاهش سن مشتري‌هايش در سال‌هاي گذشته اظهار مي‌کند: «هر چه جامعه نسبت به مصرف لوازم آرايشي به‌روز مي‌شود، سن مصرف آن هم پايين مي‌آيد. در برهه‌اي يک دختر تا زماني که ازدواج نمي‌کرد نمي‌توانست به ابروهايش دست بزند و برخي از مسائل در جامعه‌ي ما تابو بود اما در حال حاضر اين مسائل وجود ندارد. سن مشتري‌هاي ما هم نسبت به قبل پايين‌تر آمده است. زماني مادر يا خواهر خانواده لوازم آرايش مي‌خريدند و اعضاي ديگري که سن پاييني داشتند به صورت پنهاني و مخفيانه از اين لوازم استفاده مي‌کردند اما امروزه اين افراد کوچک خودشان براي خريد لوازم آرايش اقدام مي‌کنند و به عبارتي در اين زمينه سنت‌شکني شده است.» حوزه لوازم آرايش يکي از بحث‌برانگيزترين حوزه‌ها در ايران است. طبق بررسي‌هاي يک گروه تجاري هلندي درباره صادرات و واردات لوازم آرايش در سال ۲۰۱۷، حجم واردات لوازم آرايشي در ايران ۱/۲ ميليارد دلار بوده در حالي که حجم کل واردات لوازم آرايش خاورميانه ۲/۷ ميليارد دلار است. اين ميزان از واردات، ايران را در رتبه دوم بعد از عربستان سعودي قرار مي‌دهد. بر اساس آماري که موسسه تحقيقي گالوپ درباره ايران منتشر کرده است، طبق نظرسنجي از زنان شاغل بالاي ۱۵ سال در سال ۲۰۱۵، زنان ۳۰ درصد درآمد ماهانه خود را صرف خريد لوازم آرايشي، بهداشتي و مراقبت پوست مي‌کنند. اين آمار در آلمان ۵/۱ درصد، در فرانسه و انگليس ۷/۱ درصد و در ايتاليا ۸ درصد را به خود اختصاص مي‌دهد. با اين حساب ايران دو برابر بيشتر از کشورهايي مانند ايتاليا و سه برابر کشورهاي انگليس و لوازم آرايش مي‌خرند. طبق اعلام Beauty World Middle East ارزش بازار لوازم آرايشي ايران در سال ۲۰۱۶ حدود چهار ميليارد دلار برآورد شده است و ايران را هفتمين بازار بزرگ مصرف‌کننده لوازم آرايش و محصولات مراقبت از پوست جهان معرفي مي‌کند که هر ساله رشد ۶ درصدي را تجربه مي‌کند. همچنين محصولات زيبايي و طراحي ناخن نيز از محبوب‌ترين لوازم آرايشي واردشده به ايران است اما با توجه به مصرف بسيار لوازم آرايش اين کشور، ايران در حوزه توليد اين محصولات بسيار ضعيف عمل کرده و تنها دو درصد از مصرف بازارش را توليد مي‌کند. طبق اين گزارش، کشورهاي امارات متحده عربي، ترکيه، فرانسه، هند، آلمان، سوئيس، ايتاليا، اسپانيا، کره جنوبي، چين، انگليس و اندونزي بيشترين حجم صادرات لوازم آرايش به ايران را دارند. همچنين به گفته عبدالعظيم بهفر مديرکل امور فراورده‌هاي آرايشي و بهداشتي سازمان غذا و دارو، اداره کل آرايشي و بهداشتي در سازمان غذا و دارو پس از سال‌ها راه‌اندازي شده است و تشکيل اين اداره کل يکي از ضروريات است که گردش مالي اين حوزه بر اهميت آن دلالت دارد. مديرکل اداره فراورده‌هاي آرايشي و بهداشتي سازمان غذا و دارو با بيان اينکه قاچاق و تقلب يکي از مباحث جدي و مهم حوزه فرآورده‌هاي آرايشي و بهداشتي محسوب مي‌شود، اظهار کرد: طبق اعلام ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز، رقم توليد اين فرآورده ۷۲۲ ميليون دلار، مصرف آن ۲ ميليارد و ۷۱۷ هزار دلار و واردات ۳۹۰ ميليون دلار است که بر اين اساس مشخص مي‌شود يک ميليارد و ۷۰۰ هزار دلار از اين بازار زير نظر رگولاتوري نيست که مي‌تواند قاچاق يا تقلبي باشد که البته با توجه به افزايش نرخ ارز بحث قاچاق چندان مطرح نيست و بيشتر متوجه حوزه تقلب است. بنابراين بايد براي کاهش تقلب به سمت تقويت توليد داخل و تحت نظارت حرکت کنيم. همچنين بر اساس آمارهاي گمرک در ۱۰ ماهه نخست امسال ميزان واردات فرآورده‌ها براي آرايش لب حدود ۷۵ تن معادل سه ميليون و ۱۰۸ هزار دلار بوده است. اين فرآورده‌ها معمولاً از سه کشور آلمان، فرانسه و ترکيه وارد مي‌شوند که ارزش ريالي آن حدود ۱۲ ميليارد و ۵۰۰ ميليون تومان است. از طرفي در ۱۰ ماهه نخست امسال حدود ۴۶ تن از فرآورده‌ها براي آرايش ناخن دست و پا به ارزش يک ميليارد و ۳۰۰ ميليون تومان به کشور وارد شده است. اين فرآورده‌ها هم عمدتاً از سه کشور آلمان، فرانسه و ترکيه وارد شده‌اند. در اين مدت حدود ۲۷ تن دستمال مرطوب بهداشتي و آرايشي وارد کشور شده که ارزش آن حدود ۱۹۱ هزار دلار يعني ۷۳۰ ميليون تومان بوده است. بسته‌بندي بسياري از توليدات آرايشي و بهداشتي داخل کشور هم وارداتي هستند که روي قيمت تمام‌شده محصولات داخلي تأثير گذاشته‌اند و موجب افزايش قيمت اين محصولات شده‌اند. ميزان واردات ظروف بسته‌بندي براي محصولات آرايشي و بهداشتي هم هزار و ۶۰۰ تن معادل سه ميليون و ۲۳۵ هزار دلار و به ارزش ريالي ۱۳ ميليارد و ۵۰۰ ميليون تومان بوده است. تجربه‌هاي ناخوشايند از مصرف لوازم آرايش قاچاق در هر صورت واردات لوازم آرايشي قاچاق به بازار ايران براي مصرف‌کنندگان آن هم مشکلاتي به همراه داشته است و سلامتي آنها را تحت تأثير قرار داده است. فاطمه تجربه خوشايندي از خريد لوازم آرايش با عنوان برند اصل ندارد و مي‌گويد: «براي يک کرم خارجي ۱۸۰ هزار تومان پرداخت کردم اما بعد از دو روز متوجه التهاب پوستم شدم. بعد از مراجعه به متخصص پوست، دکتر تشخيص داد احتمالاً بر اثر سرب زياد موجود در کرم اين اتفاق افتاده است که بعد از تزريق آمپول و مصرف داروهاي تجويزي مشکلم برطرف شد.» ريحانه يکي ديگر از افرادي است که ريمل را با عنوان يک بِرند اصل از فروشگاه‌هاي معتبر خريده است و براي آن کلي هم پول داده اما اصل‌نبودن اين محصول موجب شده به عفونت چشم مبتلا شود. با اين حال دو متخصص پوست، به ايسنا مي‌گويند تعداد مراجعه‌کنندگان آسيب‌ديده از لوازم آرايش قاچاق محدود هستند و نيازي به پرداختن به آن وجود ندارد. اما يک محقق و پژوهشگر در روانشناسي فرهنگي، دليل گرايش زنان و دختران به مصرف لوازم آرايش در جامعه‌ي ما را امري فرهنگي مي‌داند که نبايد تنها زنان را در اين موضوع مقصر دانست. حجت محمودي در اين‌باره به ايسنا مي‌گويد: «بحث درباره پديده‌هاي اجتماعي در ايران بسيار پيچيده و چند بعدي است. روانشناسي هم بر چند قسم است و اگر بخواهيم اين موضوع را از بُعد فرهنگي بررسي کنيم خواسته يا ناخواسته به بُعد اجتماعي لينک مي‌شود. از نظر روانشناسي فرهنگي و اجتماعي نقص پايه‌اي در اين زمينه وجود دارد و آن نوعِ نگرش به زن در جامعه ماست. يعني هر رفتاري از زنان و دختران بروز مي‌کند نبايد انگشت اتهام را به سوي آنان بگيريم زيرا اين فرآيند محصول يک جامعه‌ي مردسالار است.» او ادامه مي‌دهد: «جرارد هندريک هافستد - جامعه‌شناس هلندي - که فرهنگ ايران را بررسي کرده و محققان بسياري پژوهش‌هاي او را تأييد کرده‌اند، معتقد است فرهنگ ايران به شدت مردسالار است و تمام گرايش‌هايي که به سمت زنان وجود دارد از جمله زيبايي، مردسالارانه است. وقتي مردي براي ستايش دختربچه‌اي بلافاصله از بُعد زيبايي استفاده مي‌کند، اين موضوع موجب مي‌شود يک طرح‌واره جنسيتي در خانواده‌ها به وجود بيايد که ويژگي زيبابودن خودشان را ثابت کنند. بر اساس تحقيقي که اخيراً صورت گرفته، زناني که آرايش مي‌کنند به ديد ديگر زنان جامعه شرقي مي‌خواهند جلب توجه کنند و به چشم بيايند.» اين محقق و پژوهشگر معتقد است: «بسياري از نظر روانشناسي باور دارند که زيبايي و درک آن يک پديده تکاملي و غريضي است. اما جلوه‌هاي زيبايي، پديده‌اي کاملاً فرهنگي است. چطور شده جلوه‌هاي زيبايي که فرهنگي است نُرم يکسان و جهاني به خودش گرفته است؟ براي مثال بيني کوچک‌تر و زيبايي‌هاي ظاهري در مردان و زنان به نوعي تجارت برمي‌گردد. غول‌هاي مارکتينگ، نيازهاي کاذبي ايجاد کرده‌اند و جوامعي را هدف قرار داده‌اند که نقص فرهنگي دارند و يکي از آن جوامع ايران است. چه نقص‌هايي وجود دارد که کشوري مثل ما طعمه اين مارکتينگ‌ها مي‌شود؟ چرا يک زن فرانسوي با موتور يا دوچرخه به ايران سفر مي‌کند و ما او را در سادگي تمام مي‌بينيم؟ چرا آنها شکار نمي‌شوند اما ما زود شکار مي‌شويم؟ اين به مسئله رقابت زنانگي برمي‌گردد زيرا هويت جنسيتي در ايران دچار تناقض شده است. يعني در جوامع ما نتوانستند به زنان هويت جنسيتي بدهند و بگويند ما تو را به همان شکلي که زن هستي مي‌پذيريم و وجود شما بدون هيچ پيش‌شرطي براي ما ارزشمند است.» هوش فرهنگي ايرانيان ضعيف است محمودي اضافه مي‌کند: «از طرفي هوش فرهنگي ايرانيان در حالت کلي ضعيف است. هوش فرهنگي يعني پذيرش ساير فرهنگ‌ها همزمان با نگهداري فرهنگ خودمان. حالا چرا هوش فرهنگي ما کم است؟ اين نقص ما نيست بلکه آن فرهنگي که بايد به ما داده مي‌شده، داده نشده است. يعني ما در حال حاضر دچار نوعي بحران هويتي هستيم. حتي خرده‌فرهنگ‌ها هم در حال زوال هستند. سنت‌هاي بسياري از روستاهاي آذربايجان و کردستان روز به روز کمرنگ‌تر مي‌شوند. چرا هيچ مرکزي از فرهنگ‌هاي اصيل ايراني پاسداري نمي‌کند که ما دچار از خودبيگانگي نشويم؟ اعتماد به نفس و عزت نفس نيز موضوع ديگري است. وقتي اعتماد به نفس و زيبايي دروني زنان پذيرفته نشود به دنبال زيبايي فيزيکي و بيروني مي‌گردند تا خودشان را ابراز کنند. هافستد هم معتقد است که ايرانيان فرهنگ ابهام‌گريزي دارند يعني تغييرات را دوست ندارند و مي‌خواهند در سنت‌هاي خودشان بمانند، از تغييرات مي‌ترسند و نوعي استرس در اين جامعه وجود دارد.» او با بيان اينکه در اين بخش مي‌توان به روانشناسي تکاملي پرداخت، مي‌گويد: «وقتي در جامعه‌اي استرس وجود داشته باشد، زناني که از نظر غريزي گرايش به باروري دارند مي‌ترسند که باردار شوند و فرزندشان در يک جامعه سالم رشد نکند لذا سراغ رقابت جنسي مي‌روند تا مرداني که توانايي دارند فرزندان آنها را در چنين شرايط استرس‌داري بهتر پرورش دهند، انتخاب کنند. اين امر کاملاً ناخودآگاه اتفاق مي‌افتد. اين پروسه در جوامعي که استرس و ناپايداري در آن وجود دارد کاملاً به صورت اتوماتيک اتفاق مي‌افتد. در جامعه‌ي ما مردم، گرايش بيشتري به چشم و هم‌چشمي دارند که مي‌تواند از بُعد فرهنگي مورد بررسي قرار بگيرد. به گفته هافستد، جامعه ايراني از نظر فرهنگي به شدت محدودکننده است. در جوامع محدودکننده رفتار انسان‌ها بر اساس هنجارهاي اجتماعي تعيين مي‌شود و نه بر اساس خواسته‌هاي فردي زيرا ما حس استقلال و فرديت را از زنان گرفته‌ايم و اين موضوع نوعي هنجارها را به زنان تحميل کرده است که موجب اعتراض آنها شده است و نمود اعتراضي آنها آرايش‌کردن شده که اين اتفاق هم به صورت ناخودآگاه رخ مي‌دهد.» اين محقق و پژوهشگر در روانشناسي فرهنگي مي‌گويد: «مي‌توانيم نگاهي هم به نظريه نيازهاي روانشناختي اساسي و نظريه خودتعيين‌گري بيندازيم. آنها به نيازهاي پايه‌اي انسان‌ها اشاره کرده‌اند که شامل شايستگي، خودمختاري و ارتباط است. کدام يک از اين نيازها براي زنان در جامعه‌ي ما الزام مي‌شود؟ برخي تابوهاي ذهني مردسالارانه، وجود زنان را خرد مي‌کند. ما بايد به نيازها و غريزه‌ها احترام بگذاريم.» محمودي درباره اينکه چه راهکارها و پيشنهادهايي در اين‌باره دارد، توضيح مي‌دهد: «هافستد معتقد است تغيير فرهنگ بسيار دشوار است. او فرهنگ را چند لايه کرده که تغيير لايه‌هاي مياني تقريباً غير ممکن است اما لايه‌هاي رويي با آموزش قابل تغيير است. بايد ساختارهاي آموزش و پرورش تغيير پيدا کند و زنان از ساير ابعاد مثل ورزشي يا هنري و برخي ويژگي‌هاي دروني تشويق شوند و الگوهايي که بايد به آنها داده مي‌شود، زننده نباشد. در مدارس يکسري الگو تعيين مي‌کنند و به دانش آموز مي‌گويند اين باش در حالي که اين اتفاق اصلاً درست نيست. روانشناسان نمي‌گويند به اجبار برخي از رفتارها را به افراد ياد دهيد، ما مي‌گوييم مفهوم را به آنها انتقال دهيد. زن صرفاً براي زيبايي و ازدواج نيست بلکه مي‌تواند از هر بُعدي مثل هنري، ورزشي و غيره براي خودش حق انتخاب داشته باشد. هيچ دليلي ندارد ما به زيبايي امتياز بدهيم. اين اتفاق بايد اصلاح شود که تغيير آن زمان‌بر است. من معتقدم افزايش فعاليت زنان در جامعه زودبازده است.» شايد گردش مالي ۶۵ هزار ميليارد توماني، حاصل يک فرآيند فرهنگي و اجتماعي در جامعه ماست و نشان مي‌دهد عرضه و تقاضا به نسبت هم وجود دارند؛ چرخه‌اي که بسياري از مسائل فردي و جمعي مثل محدوديت‌هاي حاضر در جامعه، تمايل زنان و مردان به زيبايي بيشتر و عوامل ديگر در آن نقش دارند. ما را در کانال «آخرين خبر» دنبال کنيد