انتخاب/ روزنامه فیگارو نوشت: در حالی که آمریکا تهران را به حملات نظامی جدید تهدید میکند، نبرد دیگری در فضای مجازی جریان دارد. اسرائیل در شبکههای اجتماعی میکوشد روایت موردنظر خود از تغییر رژیم در ایران را شکل دهد.
در ادامه این مطلب آمده است: اسرائیل تحولات ایران را از نزدیک دنبال میکند. اسرائیل در ماه ژوئن از حمله به اهدافی در ایران دریغ نکرد، اما پس از آن وارد مرحلهای از بازنگری راهبردی شد. در عرصه نظامی، سرعت تحولات کاهش یافته است؛ اما در شبکههای اجتماعی، جنگ همچنان ادامه دارد.
در چند ماه گذشته، پژوهشگران و متخصصان حوزه مقابله با اطلاعات نادرست، از گسترش کارزارهای هماهنگشدهای خبر دادهاند که با هدف قرار دادن افکار عمومی ایران و از خارج از کشور هدایت میشوند. این کارزارها بر شبکههایی از حسابهای غیرواقعی و محتوای دستکاریشده یا تولیدشده با هوش مصنوعی متکی هستند.
این پژوهشگران انگشت اتهام را به سوی اسرائیل نشانه میروند؛ کشوری که نهتنها قصد حمایت از اعتراضات را دارد، بلکه میخواهد چهره رضا پهلوی، فرزند شاه مخلوع ایران، را نیز تقویت کند.
جف گلدبرگ، بنیانگذار سازمان مستقل «سوشال فورنزیکس» (Social Forensics) که در زمینه تحلیل دستکاریهای فضای دیجیتال فعالیت میکند، میگوید: «گستردگی و پیچیدگی دستکاریهایی که در فضای فارسیزبان مشاهده شده، نشاندهنده دخالت یک بازیگر دولتی است.»
روشهای مورد استفاده در این کارزارها بر افزایش حجم فعالیت و هماهنگی میان حسابها استوار است. شبکههایی از حسابهای کاربری، پیامهای یکسانی را بازنشر میکنند و از هشتگهای مشابهی مانند #IranRevolution، #FreeIran و #KingRezaPahlavi استفاده میکنند تا موجهای مصنوعی از فعالیت در شبکههای اجتماعی ایجاد کنند.
تجمع این سیگنالها کافی است تا برخی محتواها در صدر فید کاربران قرار بگیرند؛ حتی اگر در واقعیت، میزان استقبال کاربران از آن محتواها چندان زیاد نباشد.
«دیپلماسی الگوریتمی»
این فعالیتها قابل اندازهگیری هستند.
بر اساس دادههای سازمان سوشال فورنزیکس:
* ۴۷۶۵ حساب کاربری روزانه بیش از ۱۰۰ پیام منتشر کردهاند. این حسابها در مجموع طی عمر فعالیت خود ۸۴۳ میلیون توییت منتشر کردهاند.
* ۱۱ هزار و ۴۲۱ حساب دیگر به دلیل حجم غیرعادی تعاملاتشان متمایز شدهاند و در مجموع ۱.۷ میلیارد لایک ثبت کردهاند.
* ۸۸۳۰ حساب نیز چندین بار نام کاربری خود را تغییر دادهاند؛ اقدامی که معمولاً با عملیات هماهنگشده ارتباط دارد.
* افزون بر این، ۳۳۶۱ حساب مرتبط با این گفتوگوها از سوی پلتفرم تعلیق شدهاند.
گزارشی که در پاییز ۲۰۲۵ از سوی «سیتیزن لب» (Citizen Lab)، آزمایشگاه پژوهشی امنیت سایبری وابسته به دانشگاه تورنتو، منتشر شد و روزنامه هاآرتص نیز به آن استناد کرد، یک کارزار نفوذ اطلاعاتی با نام «پریزنبریک» (Prisonbreak) را تشریح میکند.
این حسابها از سال ۲۰۲۳ ایجاد شده بودند، اما نزدیک به دو سال عمدتاً غیرفعال باقی ماندند. سپس در اوایل سال ۲۰۲۵، همزمان با افزایش تنشهای نظامی میان اسرائیل و ایران، بهطور ناگهانی فعالیت خود را آغاز کردند.
هدف این عملیات روشن است. بر اساس گزارش سیتیزن لب، این کارزار با هدف زیر طراحی شده است:
«تشویق به تغییر رژیم در ایران از طریق تقویت روایتهایی درباره خیزش مردمی، نافرمانی مدنی و فروپاشی اقتدار دولت.»
سیتیزن لب در این گزارش به نشانههای متعارف هماهنگی میان حسابها اشاره میکند؛ از جمله انتشار پیامها در ساعتهای هماهنگ و فقدان هویت معتبر.
اما نکته مهمتر، هماهنگی نزدیک میان برخی از این پیامها و رویدادهای نظامی است.
پژوهشگران مینویسند: «برخی محتواها پیش از آن منتشر شدهاند که اطلاعات مشابهی از سوی منابع محلی یا رسانههای ایرانی گزارش شود.»
این گزارش در نهایت ارزیابی میکند که: «سطح هماهنگی مشاهدهشده با یک روند طبیعی و خودجوش سازگار نیست و نشاندهنده برنامهریزی متمرکز است.»
اسرائیل مدتهاست در این نوع «دیپلماسی الگوریتمی» سرمایهگذاری کرده است؛ اصطلاحی که العاد راتسون، دیپلمات سابق و رئیس بخش تحقیق و توسعه وزارت امور خارجه اسرائیل، برای توصیف این فعالیتها به کار میبرد.
این عملیات میتوانند با اتکا به شرکتهای خصوصی قدرتمندی انجام شوند که از نیروهای سابق دستگاه اطلاعاتی اسرائیل تشکیل شدهاند و تخصص خود را در زمینه عملیات نفوذ در شبکههای اجتماعی به فروش میرسانند؛ شرکتهایی مانند بلک کیوب (Black Cube) و سایبرا (Cyabra).
ور یساشار، متخصص مسائل ایران در مؤسسه دیوید در اورشلیم، معتقد است این راهبرد در چارچوب یک روند جهانی قرار میگیرد، اما ویژگیهای خاص اسرائیل را نیز دارد.
او میگوید: «امروزه همه قدرتهای بزرگ در شبکههای اجتماعی عملیات نفوذ انجام میدهند. آنچه اسرائیل را متمایز میکند، نه اصل این اقدام، بلکه سطح تسلط فناورانه و روایی آن است.»
یکی از اهداف آشکار این کارزارها، تبلیغ و برجستهسازی رضا پهلوی است.
رضا پهلوی از حمایت اسرائیل برخوردار است؛ کشوری که روایت سلطنتطلبانه را در شبکههای اجتماعی تقویت میکند.
فیلیپ مای، پژوهشگر آزمایشگاه رسانههای اجتماعی دانشگاه متروپولیتن تورنتو، در ایمیلی میگوید: «فرد یا مجموعهای در فضای آنلاین، بهویژه در شبکه ایکس، با جدیت بسیار تلاش میکند رضا پهلوی را به چهره روز، صدا و نماد یگانه مخالفان تبدیل کند.»
او اضافه میکند: «برخی از این حسابها پیامهای خود را خطاب به تنها یک مخاطب ارسال میکنند: رئیسجمهور ایالات متحده؛ با این هدف که او را متقاعد کنند علیه ایران اقدام کند و از رضا پهلوی حمایت به عمل آورد.»
به این ترتیب، شبکه اجتماعی ایکس مملو از حسابهایی شده است که از نماد ایموجی «تاج» استفاده میکنند.
این حسابها نمونهای از پدیده موسوم به «عروسکهای خیمهشببازی» (Sock Puppets) هستند؛ یعنی هویتهای جعلی که برای شبیهسازی حمایت عمومی ایجاد میشوند.
این تکنیک که «آستروترفینگ» (Astroturfing) نام دارد، با هدف ایجاد این تصور به کار میرود که یک جنبش یا حمایت گسترده مردمی بهصورت خودجوش شکل گرفته است.
گزارش سوشال فورنزیکس تخمین میزند که بیش از ۹۵ درصد حسابهایی که از نماد تاج استفاده میکنند، غیرواقعی هستند.
در این اکوسیستم، حساب فارسیزبان رسمی اسرائیل با شناسه @IsraelPersian جایگاهی محوری دارد.
این حساب صرفاً به ارتباطات رسمی و معمول یک نهاد دولتی محدود نمیشود، بلکه در نقطه اتصال شبکههای سلطنتطلب، حسابهای رسانهای متعلق به ایرانیان خارج از کشور و چهرههای اسرائیلی قرار گرفته است.
جف گلدبرگ در این باره میگوید: «تقریباً از هر هشت حسابی که حساب @IsraelPersian دنبال میکند، یکی از حسابهای سلطنتطلب غیرواقعی است.»
او تأکید میکند که چنین نسبتی برای یک حساب رسمی دولتی، غیرمعمول است.
چهرههای عمومی در این میان نقش حلقه واسط میان محافل مختلف را ایفا میکنند.
حساب فارسیزبان حنانیا نفتالی، مشاور ارتباطات دیجیتال بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، بسیاری از حسابهای غیرواقعی را دنبال میکند که پیشتر در اکوسیستم سلطنتطلبان حضور داشتهاند. این مسئله به گردش و تقویت پیامهای منتشرشده از سوی او کمک میکند.
پدیده مشابهی در اطراف امیلی شرادر نیز مشاهده میشود؛ فعال حوزه ارتباطات و مدیر یک آژانس بازاریابی دیجیتال که با نهادهای اسرائیلی همکاری میکند.
انتشار مطالب او از میزان دیدهشدن بیشتری برخوردار میشود؛ امری که شبکههای مشابهی از حسابهای غیرواقعی، با تقویت پیامهای نهادهای رسمی اسرائیل، به آن کمک میکنند.
امیلی شرادر همچنین در ژانویه ۲۰۲۶ بهطور علنی اذعان کرد که در یک عملیات گسترده نفوذ در شبکههای اجتماعی مشارکت داشته است.
او در پستی در شبکه ایکس در ۲۲ ژانویه ۲۰۲۶ اعلام کرد: «یک خبر بزرگ! در حالی که ایران به دو هفته قطع کامل ارتباطات نزدیک میشود، لازم نیست این وضعیت ادامه پیدا کند. با افتخار اعلام میکنم که بخشی از یک ائتلاف تاریخی و کاملاً محرمانه متشکل از متخصصان فناوری اسرائیلی (فارغالتحصیلان واحد ۸۲۰۰) و فعالان زیرزمینی ایرانی هستم...»
این پست در زمان انتشار بیش از ۶ هزار لایک دریافت کرده بود.
















