تابناک: گروه بعدی خارج‌نشین‎های در حال بازگشت چه کسانی خواهند بود؟

تابناک/ از ژاپن در شرق دور تا کاليفرنيا در ‌غربي‌ترين بخش ايالات متحده، کشور‌ها و شهرهاي بسياري در دنيا هستند که روي‌هم‌رفته جمعيتي چند ميليوني از مهاجران ايراني را در خود جاي داده‌اند. به گزارش «تابناک»، آمار ‌ورود و خروج ايرانيان که تابعي از شرايط داخلي ايران بوده است، گويا اين روز‌ها ورودهاي بيشتر از خروج را نشان مي‌دهد. چند ماه پيش از اين، سيد محمود علوي، وزير اطلاعات در پاسخ به پرسش خبرنگاران درباره بازگشت برخي اشخاص که پس از سال ۸۸ از کشور خارج شده‌اند، گفت: به همه کساني که مرتکب خلافي نشدند و از کشور رفته‌اند، تضمين مي‌‌دهيم‌ در صورت بازگشت، هيچ مشکلي نداشته باشند. ما انشاءالله ترس‌هاي بي‌مورد را حل مي‌کنيم و‌ هر کس خلافي انجام نداده مشکلي نخواهد داشت. اين سخنان وزير اطلاعات با واکنش‌هاي متفاوتي رو‌به‌رو شد. سنگين‌ترين انتقاد از اظهارات علوي را مهدي طائب، فرمانده قرارگاه عمار مطرح کرد. وي گفت، دعوت و خواهش براي بازگشت به کشور از افراد مجهولي که جرمي نکرده‌اند، کار بيهوده‌اي است و اين موضع از جايگاه دولت به عنوان جايي که مظهر رأي و حيثيت مردم است، بعيد به نظر مي‌رسد. وي همچنين اين پرسش را مطرح کرد که آيا در رابطه با کساني که در فتنه ۸۸ جرمي مرتکب نشده بودند، منع ورود يا ناامني وجود داشت که وزير اطلاعات اين گونه موضع مي‌گيرد؟ به رغم چنين انتقاداتي، گويا لحن دولت جديد در حال تأثيرگذاري است و عده‌اي از فعالان سياسي و مقامات دولت‌هاي پيش که در سال‌هاي اخير از کشور خارج شده بودند، در حال بازگشت به ايران هستند. سيد حسين موسويان و سيروس ناصري، اعضاي تيم اوليه مذاکرات هسته‌اي در دوره رياست جمهوري سيد محمد خاتمي که در اوايل دولت احمدي‌نژاد ايران را ترک کرده بودند، به تازگي به تهران آمده‌اند. موسويان با تأکيد بر اينکه «در ايران خواهد ماند» گفته است که براي کار سياسي نيامده ‌است. اين در حالي است که قشقاوي معاون کنسولي، امور مجلس وزارت خارجه نيز به تازگي خبر داده، ‌ايرانياني که به هر دليل‌ از داشتن پرونده حقوقي در ‌کشور، اعم از شاکي خصوصي يا مدعي‌العموم، نگران هستند، مي‌توانند به آدرس ايميلي که براي اين کار اختصاص يافته، ايميل بفرستند و از وضعيت حقوقي خود اطلاع پيدا کنند؛ اين کار در راستاي انديشيدن تمهيدات براي بازگشت کساني است که به هر دليل، مجبور به ترک ميهن شده‌اند، ولي تمايل دارند به کشور بازگردند. البته معاون وزير خارجه، نقش مسائل سياسي را در خروج ايرانيان از کشور کمرنگ دانسته ‌و‌‌ با اعلام آماري تقريبي گفته است: «از مجموع پنج‌ميليون ايراني، اين آمار ۵۰ يا ۱۰۰هزار نفر مگر چقدر زياد است. من با شما نه بحث جناحي دارم، نه بحث سياسي. در عالم واقع مي‌گويم، حتي اگر بپذيريم موج، موج جريانات سياسي بود، اين تعداد نسبت به کليت آمار ايرانيان در خارج از کشور، آمار بالايي نيست که از لحاظ آماري قابل اعتنا باشد‌». اما با ‌وجود اين، به نظر مي‌رسد که اگر قرار است بازگشت پر سر و صدايي اتفاق بيفتد، از جانب فعالان سياسي و رسانه‌اي مقيم خارج از کشور خواهد بود. چندي پيش، سيد ابراهيم نبوي، طنزنويس روزنامه‌هاي دوره اصلاحات، گفته است: «من ده سال پيش براي اينکه يک سالي از ايران بروم از کشور خارج شدم و از‌‌ همان سال اول قصد بازگشت داشتم. در حقيقت من اين ۱۰ سال را مثل مسافر، منتظر هواپيمايي که دائم تأخير مي‌‏‌کند، منتظر ماندم. نه براي ماندن در اينجا برنامه ريختم و نه حتي يک روز براي هميشه‏ ماندن در فرنگ فکر کردم. حالا هم معتقدم بايد برگردم چون هميشه معتقد بودم‌». هرچند نبوي اقرار کرده کارهايي انجام داده‌ که به خاطر آنها به دادگاه خواهد رفت، اگر چنين بازگشتي با دردسرهاي کم همراه باشد و دولت در حفظ آرامش فضاي سياسي کشور موفق عمل کند، افراد بيشتري از خارج به ميدان سياست ايران باز‌خواهند گشت. شايد آن روز، دوره جديدي از روزنامه‌نگاري و فعاليت سياسي پر سر و صدا آغاز شود.