ميزان/ زيردريايي غدير به خوبي ميتواند در کف دريا بنشيند و با «سونار» فضاي اطراف خود را شناسايي کند. سامانه مديريت نبرد توسط سازمان صنايع دريايي بر روي اين زيردريايي تعبيه شده که شناور با توجه به سرعت، سمت و مسير آن در اين سامانه شبيهسازي ميشود و بهترين موقعيت زيردريايي را براي شليک اژدر يا موشک نشان ميدهد.
«زيردرياييها» از نظر متخصصين نظامي جزو پيچيدهترين، راهبرديترين و تاثيرگذارترين محصولات نظامي در حوزه دريايي به شمار ميروند.
اگر به نمودار پيچيدگي فناوري نگاهي بيندازيم، مشاهده ميکنيم که در صدر آنها زيردريايي قرار دارد؛ يعني اگر کشوري توان ساخت زيردريايي را پيدا کرد، به اين معناست که آنقدر فناوري و تکنولوژي در آن کشور بالا رفته که هيچ محدوديتي در ساخت تسليحات نظامي ندارد.
با توجه به اينکه زيردرياييها در محيط ناهمگن زير دريا هستند، ميتوانند با بهرهگيري از اصول اختفا و غافلگيري و همچنين بهرهمندي از سلاحهاي به روز، به عنوان يکي از مولفههاي مهم نبرد در عرصه دريا محسوب ميشوند.
اصولا در دکترينهاي نظامي، حمله پيشدستانه يکي از راهبردهاي مهم است. در اين ميان، زيردرياييها تنها وسيله نظامي هستند که مورد حمله پيشدستانه قرار نميگيرند چرا که در سطح زير درياها و اقيانوس، قابل شناسايي و رديابي نيستند و با توجه به حجم تسليحات و مهماتي که ميتوانند با خود حمل کنند، به شدت براي کشور مقابل خود مخاطرهآميز هستند.
امروز و پس از گذشت ۷۳ سال از جنگ جهاني دوم، نه تنها اثر تاکتيکي و عملياتي زيردرياييها ثابت شده، بلکه اثر راهبردي و استراتژيک آنها نيز بسيار روشن شده است؛ امروز زيردرياييها با حمل موشکهاي بالستيک زيرسطح به سطح يا موشکهاي کروز زيرسطح به سطح، ميتوانند جغرافياي کشوري را مورد هدف قرار دهند.
کوسههاي شکارچي ناو
«يوبوت» (U-boat) نام نسل اول زيردرياييهايي است که آلمانيها در جنگهاي جهاني اول و دوم به عنوان سلاحي پيشرفته عليه نيروهاي متفقين از آن استفاده کردند. آلمانيها حدفاصل جنگ جهاني اول تا جنگ جهاني دوم نزديک به ۱۵ مدل از زيردرياييهاي کلاس «U» را طراحي کرده و هر کدام از اين مدلها را به تعداد فراوان ساختند و از آنها استفاده کردند. مدلهاي جديدتر يوبوت در سه فاکتور نسبت به مدلهاي قبلي بهتر بودند؛ «سرعت»، «مدت زمان ماندن در زير آب»، «عمق بيشتر از سطح از آب». وظايف مختلفي براي يوبوتها آلماني در جنگهاي جهاني اول و دوم تعريف شده بود. «هدف قرار دادن کشتيهاي جنگي متفقين»، «هدف قرار دادن کشتيهاي تجاري و بازرگاني متفقين» و همچنين «هدف قرار دادن تاسيسات زيرساختي ساحلي متفقين» سه وظيفه تعريف شده براي زيردرياييهاي آلماني در جنگهاي جهاني اول و دوم بود.
در جنگ جهاني اول نزديک به ۵ هزار کشتي جنگي متفقين با حملات يوبوتهاي آلماني به زير آب رفت. در همان زمان بود که يوبوتهاي آلماني لقب «کوسههاي شکارچي ناو» را از آن خود کردند. اما در جنگ جهاني دوم، کشتيهاي تجاري و بازرگاني متفقين، هدف اصلي زيردرياييهاي آلماني بودند. شيوهاي که در چهار سال ابتدايي جنگ جهاني دوم (از ۱۹۳۹ تا ۱۹۴۲) کمر کشورهاي متفق را از حيث مراودات تجاري شکست. زيردرياييهاي يوبوت آلماني در جنگ جهاني دوم، مجموعا ۳ هزار کشتي متفقين را غرق کردند که البته عمده اين کشتيها، کشتيهاي بازرگاني و تجاري بودند. در نتيجه انهدام اين ۳ هزار کشتي، نزديک به ۱۴ و نيم تُن محموله کشتيهاي متفقين به زير آب رفت و در نتيجه اين کشورها به لحاظ اقتصادي فلج شدند.
زيردريايي در ايران
زيردرياييها براي اولين بار در ابتداي دهه ۷۰ از سوي کشور ما خريداري شدند. آذرماه سال ۱۳۷۱ بود که اولين زيردريايي ايران با نام طارق در بندرعباس به ناوگان نيروي دريايي ارتش ملحق شد. اين زيردريايي در کلاس «کيلو» با موتور «ديزلي الکتريکي» بود و در دهه هشتاد نيز براي نخستين بار به دليل تحريمهايي که عليه ايران وجود داشت، متخصصان داخلي توانستند به بازآماد (اورهال) زيردرياييهاي نداجا بپردازند.
پس از تلاشهاي فراوان متخصصين نداجا براي تعمير و نگهداري از اين زيردريايي، ما آهسته آهسته توانستيم به تکنولوژي ساخت زيردريايي برسيم و امروز متخصصان صنايع دريايي جمهوري اسلامي ايران در حال ساخت انواع زيردريايي کلاس سبک با عنوان «غدير»، متوسط با عنوان «فاتح» و البته سنگين با عنوان «طارق» هستند.
امير «محمدحسن نامي» مشاور عالي فرمانده کل ارتش پيشتتر در گفتوگويي که با خبرنگار گروه سياسي خبرگزاري ميزان داشت، در خصوص توانمنديهاي زيردرياييهاي نيروهاي مسلح جمهوري اسلامي ايران گفت: زيردرياييهاي نيروي دريايي ارتش امروز قادر هستند تا ۵ هفته زير آب بمانند و حتي در نقاطي پايينتر از مدار ۱۰ درجه، از آبهاي سرزميني، آبهاي انحصاري اقتصادي و منطقه نظارتي جمهوري اسلامي ايران حفاظت و حراست کنند.
زيردريايي کلاس غدير
امير دريادار «حسين خانزادي» فرمانده نيروي دريايي ارتش جمهوري اسلامي ايران نيز پيشتر در گفتوگو با خبرنگار گروه سياسي خبرگزاري ميزان، در بيان قابليتهاي زيردريايي بومي ۹۵۵ کلاس غدير که در آبانماه امسال به ناوگان جنوب نيروي دريايي ارتش الحاق شد گفت: «زيردريايي غدير توانايي انجام کاري که «يوبوت»ها در جنگ جهاني دوم کردند را داراست».
زيردرياييهاي کلاس غدير به لحاظ حجم و اندازه به گونهاي طراحي شده است که قابليت حضور در آبهاي کم عمق ساحلي را دارد و ميتواند در راستاي حفظ و حراست از آبهاي سرزميني تا مناطق حوزه انحصاري و اقتصادي وظيفه خود را به نحو مطلوبي انجام دهد. به همين دليل در تمام ساحل ممتد خليج فارس، همچنين درياي عمان و سواحل مکران اين زيردرياييها به صورت شبانه روزي حضور دارند و فضاي زير آب و سطح آب را به طور ۲۴ ساعته رصد ميکنند. همچنبن زيردرياييهاي کلاس غدير به واسطه حمل انواع تسليحات جنگي در حوزه آفندي ميتوانند دشمن را در يک نبرد ناهمتراز غافلگير کنند؛ همچنين اين زيردرياييها ميتوانند تعداد زيادي مين را با خود حمل کنند و در آبراهها و تنگههايي که شناورهاي دشمن تردد ميکند، حضور يافته و اقدام به مين ريزي کنند.
هشتم آذرماه امسال و در بندرعباس، دو زيردريايي کلاس غدير با شمارههاي ۹۵۵ و ۹۴۲ به ناوگان جنوب نيروي دريايي ارتش جمهوري اسلامي ايران الحاق شدند. زيردريايي غدير شماره ۹۵۵ با قدرت حمل موشکهاي کروز زيرسطحي، داراي اثرات استراتژيک بسيار بالايي است. به گفته امير دريادار «امير رستگاري» رئيس سازمان صنايع دريايي وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح، «اين زيردريايي مجهز به موشک زيرسطح به سطح شده و قدرت تخريب و انهدام اژدر والفجري که در زيردريايي غدير به کار گرفته شده، با ۶ موشک کروز سطح به سطح برابري ميکند و ميتواند يک شناور هزار تُني را در کمتر از ۱۰ ثانيه به اعماق دريا ببرد».
کار طراحي و توليد زيردريايي غدير ۹۵۵ ظرف ۱۸ ماه انجام شد و به گفته امير دريادار رستگاري، بيش از ۹۰ درصد اجزا زيردريايي غدير، توليد داخل است. زيردريايي غدير ۹۵۵ به دليل کوچک بودن، پايين بودن سطح نويز انتشاري و احتمال بسيار کم شناسايي شدن توسط دشمن قابليت حضور در سواحل و بنادر دشمن و حضور در آبراههاي کم عمق و کوچک را با قابليت حمل تکاور و انواع تسليحات مانند اژدر و مين دريايي دارد.
زيردريايي غدير به خوبي ميتواند در کف دريا بنشيند و با «سونار» فضاي اطراف خود را شناسايي کند. سامانه مديريت نبرد توسط سازمان صنايع دريايي بر روي اين زيردريايي تعبيه شده که شناور با توجه به سرعت، سمت و مسير آن در اين سامانه شبيه سازي ميشود و بهترين موقعيت زيردريايي را براي شليک اژدر يا موشک نشان ميدهد. همچنين زيردريايي غدير که بدنه آن در صنايع فولاد آلياژي کشور توليد شده، از سامانه جنگال بسيار پيشرفتهاي نيز بهره ميگيرد و تلسکوپي که در زيردريايي غدير بکارگيري شده، جزو جديدترين و پيشرفتهترين تلسکوپهايي است که در جهان استفاده شده است.
در پايان به نظر ميرسد بيان شباهت عملکرد زيردريايي غدير با زيردرياييهاي کلاس يوبوت آلمان که توسط فرمانده نيروي دريايي ارتش جمهوري اسلامي ايران گفته شد، بدين معني باشد که اقدامات احمقانه احتمالي ناوهاي فرامنطقهاي حاضر در خليج فارس، به سرعت منتج به فلج شدن قدرت اقتصادي کشور متعرض از طريق انهدام کشتيهاي تجاري و نفتکش آنها باشد.
بازار