گزارش از بررسی فنی موشک‌های دوش‌پرتاب/ دوش‌پرتاب‌های ایرانی؛ هجوم با چشمان عقاب +تصاویر

تسنيم/ دوش‌پرتاب‌هاي ايراني به مجموعه‌هايي از لنزها و حس‌گرها مجهز هستند که امواج فرابنفش يا فروسرخ را از خود مي‌تابانند تا با برخورد به هدف، انعکاس آن را شناسايي کرده و هدف را تعقيب کنند. همان‌طور که در گزارش شماره نخست موشک‌هاي دوش پرتاب بدان اشاره شد، در زمان جنگ جهاني دوم بود که اهميت قدرت هوايي و مشکلاتي که ممکن است توسط آنها براي قواي پياده به وجود آيد بيش از پيش خود را عيان کرد.از همان زمان بحث مقابله با تهديدات هوايي دشمن براي نيروهاي زميني و خصوصا رسته پياده تبديل به مسئله‌اي حياتي شد.در سال‌هاي بعد و با معرفي بالگردها اين مسئله از حساسيت دوچنداني نيز بر خوردار شد.در اين ميان توپ‌هاي ضد هوايي خيلي براي مقابله با تهديدات هوايي هوشمند و چابک نبودند و عمده موشک‌هاي ضدهوايي از هدايت راداري بهره برده و بسيار بزرگ و درعين حال ثابت بودند و توانايي پوشش واحدهاي متحرک را نداشتند.براي مقابله سريع و دقيق با اهداف هوايي، يگان‌هاي پدافند هوايي نيازمند تجهيزاتي هستند که علاوه بر تحرک بالا قابليت دقت و تعدد آتش‌باري زيادي نيز داشته باشند.در اين ميان توپ‌هاي ضدهوايي خيلي براي مقابله با تهديدات هوايي هوشمند و چابک نيستند و اکثر موشک‌هاي ضدهوايي عليرغم اينکه از هدايت راداري بهره مي‌برند، اما بسيار بزرگ و در عين حال ثابت هستند و توانايي پوشش واحدهاي متحرک را ندارند.البته براي مقابله با اين اهداف بسياري از کشورها به صورت موازي اقدام به طراحي و ساخت تجهيزات جديدي کردند که آنها را دوش‌پرتاب ناميدند. کوتاه‌بردترين و جمع و جورترين سامانه دفاع هوايي موشکي، موشک‌هاي دوش پرتاب هستند.اين موشک‌ها قابل حمل توسط يک نفر بوده و به همين دليل آنها را مي‌توان در همه جا يافت.بالگردها، هواپيماهاي مسافربري و باربري، پرنده‌هاي نظامي کم سرعت و پهپادها از جمله قربانيان اين‌گونه از موشک‌ها هستند.اما بخش هجومي اين سلاح مرگ‌آور که شامل يک موشک مدرن است از بخش‌هاي مختلفي تشکيل شده که در ذيل به آن اشاره شده است. الف) سيستم پيش‌رانش: 1)موتور پرتاب: موتور پرتاب يا تقويت‌کننده در سيستم موشک يک پيشران هستند که با کمک انفجار و دود خروجي از دهانه افقي موشک باعث ايجاد يک تغيير تکانه و در نتيجه ايجاد يک نيروي محرک مي‌شود و باعث مي‌شود موشک با سرعت اوليه مناسب به حرکت درآيد.البته در کنار اين موتور پرتاب، يک مجموعه باله در دم نيز وجود دارد که غالبا به صورت چهارتايي با زاويه 45 درجه قرار گرفته‌اند که اين باله‌ها نقش تعادل ديناميکي و کنترل جهت حرکت موشک را نيز بر عهده دارند.بيشتر موشک‌هاي دوش پرتاب شناخته شده در جهان داراي سيستم موتور پرتابي يا همان تقويت‌کننده با سوخت جامد هستند که امکان واکنش سريع را براي اين نوع از موشک‌هاي زمين به هوا فراهم مي‌کند.اين موتور در واقع براي عملکرد موقت است تا موشک پس از پرتاب به اندازه کافي از فرد پرتاب‌کننده دور شود، اين موتور وظيفه حرکت موشک تا ارتفاع حدود 6 متري را بر عهده دارد. 2-موتور پروازي: بخش مهمي از يک موشک دوش پرتاب را موتور پروازي آن تشکيل مي‌دهد زيرا بايد موشک در عين سرعت اوليه بالا به حداکثر سرعت خود در زمان زير 10 ثانيه برسد تا هدف از آن نگريزد.بيش از 60 درصد از حجم اين موشک‌ها را همين موتورها تشکيل مي‌دهند که وظيفه تامين نيروي تراست موشک را برعهده دارند.موتورهاي پروازي با مخزن سوختي موشک در ارتباطند و از اين جهت حجم زيادي از موشک را به خود اختصاص داده‌اند.بنابراين موتورهاي پرتابي خود بر سه نوع هستند. يا موتورهايي با سوخت جامد يا سوخت مايع و يا موتور جت که بيشتر مخصوص موشک‌هاي کروز است. ب) کلاهک: در اين نوع موشک‌ کلاهک بخش سوم از سر موشک را تشکيل مي‌دهد و در واقع پس از سيستم کنترل و هدايت و سر جستجوگر نوبت به کلاهک انفجاري مي‌رسد.مواد انفجاري که غالبا موادي از نوع احتراق سنگين و پر حجم هستند در بدنه استوانه‌اي از جنس تيتانيوم قرار دارند که وزن آنها به 7 پوند نيز مي‌رسد.نکته مهم در مورد مواد انفجاري در بخش کلاهک موشک‌هاي دوش‌پرتاب اين است که کلاهک با سه روش منفجر مي‌شود؛ نخست اينکه با يک ضربه کوچک منفجر مي‌شود که اين ضربه مي‌تواند برخورد موشک با هر سطحي پس از پرتاب باشد.دوم اينکه به کمک سنسورها و مجموعه‌اي از حس‌گرها مي‌توان با يک کنترل از راه دور موشک را منفجر کرد.در نهايت، سومين روش براي انفجار موشک اين است که موشک هدف خود را پيدا نکند يا به عبارت ديگر هدف از موشک فرار کند.در اين صورت اگر چند ثانيه از پرتاب موشک بگذرد، موشک دوش پرتاب به صورت خودکار منفجر مي‌شود.اين زمان براي موشک‌هاي مختلف قابل تعريف و تغيير است، اما براي غالب آنها 17 ثانيه در نظر گرفته شده و اين احتمال وجود دارد که با توجه به سرعت بسيار بالاي ميثاق 2 اين زمان تغيير کرده باشد و احتمالا کمتر شده است. ج) سيستم کنترل و هدايت: 1- دماغه جستجوگر: مجموعه‌اي از لنزها و حس‌گرهايي هستند که امواج فرابنفش يا فروسرخ را از خود مي‌تابانند تا با برخورد به هدف انعکاس آن را شناسايي کرده و هدف را تعقيب کنند.البته نوع موج ارسال شده به سوي هدف بستگي به نوع موشک دوش‌پرتاب دارد، اما استفاده از سامانه‌هاي هدف‌گيري براساس امواج فرابنفش در کنار سامانه‌هاي شناسايي و تعقيب هدف فروسرخ قابليت مقابله اين موشک با سامانه‌هاي اقدام متقابل هواگردهاي دشمن را شديدا ارتقا مي‌دهد. برخي از موشک‌هاي دوش پرتابي از روش "تعقيب امواج ليزر" براي يافتن اهداف خود استفاده مي‌کنند.در واقع کاربر اين موشک با کمک سامانه‌هاي راداري حاضر در منطقه به موقعيت هدف پي برده و سپس با فرستادن امواج ليزر بر روي هدف قفل کرده و شليک مي‌کند.موشک مورد نظر براي تعقيب هدف به دنبال امواج ليزري ساطع شده از سامانه پرتاب‌کننده مي‌رود که اين عمل باعث مي‌شود تا اخلال در اين موشک بسيار مشکل شود.البته موشک ميثاق 1 از حس‌گر فروسرخ پيشرفته کمک مي‌گيرد و به آن توانايي حمله به هدف از تمام زوايا را مي‌دهد، البته اين موشک توان درگيري با اهداف نزديک شونده را نيز دارد. 2-گيرنده اطلاعات موقعيت‌ياب جغرافيايي: يک سامانه موقعيت‌ياب جهاني اطلاعات(جي.پي.اس) لحظه به لحظه را دريافت مي‌کند و متناسب با آن مسير خود را هدايت مي‌کند و البته داده‌ها را با سيستم حس‌گر مادون قرمز و ماورا بنفش تطبيق مي‌دهد. 3-هدايت مکانيکي: ژيروسکوپ مخصوص موشک‌هاي دوش‌پرتاب با توجه به ابعاد و اندازه‌هاي اين موشک بسيار ظريف و حساس هستند و به صورت مداوم اطلاعات را با ساير سيستم هدايت چک مي‌کنند که البته وظيفه کنترل حرکت موشک را با توجه به باله‌هاي کنترلي سطح موشک نيز بر عهده دارد.در اين بخش به قسمت‌هاي مختلف موشک دوش پرتاب اشاره شد که ساختار کلي آن براي غالب دوش‌پرتاب‌ها يکسان است و تفاوت اصلي در انواع اين گروه از موشک‌ها در نوع موتور و سر جستجوگر موشک است.بخش اول گزارش خبرگزاري تسنيم از بررسي فني موشک‌هاي دوش‌پرتاب را در اينجا مشاهده کنيد.