قوانین جالب ادای احترام نظامی در نیروهای مسلح

اين اداي احترام در نيروهاي مسلح بسيار مهم است به نحوي که کوچک‌ترين تغيير در آن بي احترامي به شخص مقابل محسوب مي شود؛ اما آنچه در برخي موارد جلب توجه مي کند احترام نيروهاي نظامي به افراد غيرنظامي است.

اداي احترام نيروهاي مسلح يکي از ارکان نظام

ابتدا بايد مجموعه نيروهاي مسلح جمهوري اسلامي ايران که تحت عنوان ستادکل نيروهاي مسلح تشکيل شده را بررسي کنيم. ستاد کل نيروهاي مسلح از ارتش جمهوري اسلامي ايران، سپاه پاسداران انقلاب اسلامي، سازمان بسيج مستضعفين و نيروي انتظامي جمهوري اسلامي ايران تشکيل شده است. آداب احترام نظامي به طور کلي در همه اين نيروها به شکل يکسان تنظيم شده است، اما در برخي از اين نيروها به سبب آيين نامه هاي داخلي کمي با ساير نيروهاي تفاوت دارد.

آئين‌نامه احترام نظامي نيروهاي مسلح

ماده ۹۳

براي مقام معظم رهبري و فرماندهي کل قوا، مقام محترم رياست جمهوري، رئيس ستاد فرماندهي کل قوا، فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامي، رئيس ستاد مشترک ارتش جمهوري اسلامي ايران، رئيس ستاد کل سپاه، فرماندهان نيروهاي ارتش و سپاه و نيروي انتظامي، وزير دفاع و ساير مقامات منصوب در محل و روساي کشورها و سران ارتش‌ها که ميهمان رسمي دولت جمهوري اسلامي ايران باشند و پيکر مطهر شهدا در تمام موارد در سازمان‌هاي نظامي و انتظامي و همچنين در مکان‌هاي غير نظامي و انتظامي چنانچه نظاميان به حالت صورت بندي آماده اداي احترام باشند برابر آيين نامه تشريفات، احترام دسته جمعي به عمل مي‌آيد.

ماده ۹۴

احترام دسته جمعي از طلوع تا غروب آفتاب هنگامي به عمل مي‌آيد که تعداد حاضرين ۴ نفر و بيشتر باشد.

ماده ۹۵

همه پرسنل جمعي براي فرماندهان و روسا و مديران مربوط خود برابر مقررات اين آيين نامه اداي احترام دسته جمعي مي‌نمايند.

ماده ۹۶

الف: هنگام تشريف فرمايي مقام معظم رهبري و فرماندهي کل قوا، ورود مقام محترم رياست جمهوري، رئيس ستاد فرماندهي کل قوا، فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامي، رئيس ستاد مشترک ارتش جمهوري اسلامي ايران، رئيس ستاد کل سپاه، فرماندهان نيروهاي ارتش، سپاه و نيروي انتظامي، وزير دفاع و ساير مقامات منصوب در محل‌هاي ارتشبدي و سپهبدي و روساي کشورها و سران ارتش‌ها که ميهمان رسمي دولت جمهوري اسلامي ايران باشند و پيکر مطهر شهدا در تمام موارد در سازمان‌هاي نظامي و انتظامي که به فرمان ارشد نظاميان حاضر نسبت به آن‌ها احترام دسته جمعي به عمل مي‌آيد.

ب: هنگام ورود فرماندهان، مديران و روسا به مکان‌هاي نظامي و انتظامي چنانچه حاضرين به حال تفرقه باشند ارشد نظاميان حاضر با فرمان ايست خبردار اداي احترام مي نمايد و اگر ارشد متوجه ورود نباشد، اولين نفري که متوجه مي‌شود با صداي بلند فرمان ايست، سمت به داده سپس ارشد حاضرين، خبردار مي‌نمايد.

تبصره: چنانچه در موقع ورود فرمانده به قسمت مربوطه، رده يا درجه بالاتر حضور داشته باشند براي وي اداي احترام دسته جمعي نمي‌گردد.

ج: هنگام ورود فرماندهان، مديران و روسا به مکان‌هاي نظامي و انتظامي چنانچه براي احترام آن مقام، يکان با صورت بندي و مسلح به تفنگ آماده باشد برابر مقررات آيين نامه مشق صف جمع فرمانده يکان مزبور با فرمان خبر دار و پيش فنگ براي آن مقام اداي احترام دسته جمعي خواهند نمود و در ساير موارد چنانچه افراد مسلح به تفنگ حاضر شده باشند، اداي احترام دسته جمعي فقط با فرمان خبر دار انجام خواهد شد و ساير حاضران که برابر مقررات اين روش بايد به وارد شونده اداي احترام نمايند با همان فرمان اداي احترام خواهند کرد.

ماده ۹۷

اداي احترامات دسته جمعي در مکان‌هاي غير نظامي و انتظامي

فقط در مواردي که نظاميان با صورت بندي آماده باشند با رعايت بند ب ماده ۹۶ اداي احترامات دسته جمعي نسبت به فرماندهان، روسا يا مديران و همچنين ساير نظامياني که در رده بالاتر از ارشد نظاميان حاضر باشند به عمل مي‌آيد.

ماده ۹۸

در موارد و مکان‌هاي زير احترام دسته جمعي به عمل نمي‌آيد

الف: هنگام تلاوت قرآن مجيد در کليه تجمعات.

ب: در حين اجراي مراسم صبحگاه و شامگاه.

ج: سخنراني‌ها و سمينارها (در جريان اجراي برنامه)

د: شوراها و کميسيون‌ها (هنگامي که بحث شروع شده باشد)

ه: در مساجد و اماکن مذهبي

و: در گلزار شهدا و قبرستان.

ز: کلاس‌هاي درس و کارگاه‌هاي آموزشي و ميادين ورزشي (در حين اجراي برنامه) باستثناي بازديدهاي رسمي.

ح: مکان‌ها غير نظامي چنانچه نظاميان در بين غير نظاميان متفرق باشند.

ط: بيمارستان‌ها و درمانگاه‌ها

ي: ميدان‌هاي تير در حين اجراي تير اندازي

ک: دفاتر (مگر در بازديد فرماندهان، روسا و مديران و بازرسي‌ها)

ل: زائر سرا، اردوگاه تفريحي و باشگاه‌ها (هنگام پذيرايي از مهمانان، همچنين پرسنل مواقعي که با خانواده خود در آن محل حضور دارند)

م: در کارگاه‌هاي فني و حين انجام بازديد فني.

تبصره: در موارد مربوط به بندهاي د- ح – ک – م، به محض ورود يا خروج مقامي که در ساير موارد بايستي براي او احترام دسته جمعي بعمل آيد کليه حاضرين بدون خبر دار به حال احترام از جاي برخاسته و اداي احترام انفرادي مي‌نمايد.

ارتش جمهوري اسلامي ايران

سازمان اين نيروي نظامي قديمي‌ترين سازمان يک نيروي نظامي در کشورمان است که در دوران پيش از انقلاب آداب و لباس و حتي درجه‌هاي نظامي آن با پس از انقلاب تفاوت داشت. به طور مثال پيش از انقلاب براي فرماندهان ارشد ارتش به جاي کلمه امير از لفظ تيمسار استفاده مي‌کردند. در ابتداي انقلاب اسلامي هم ارتش براي مدتي با نام ارتش ملي خوانده مي‌شد. اما در دوران دفاع مقدس به نام ارتش جمهوري اسلامي ايران تغيير نام پيداکرد. ارتش از ابتداي انقلاب اسلامي فقط شامل سه نيروي هوايي، دريايي و زميني بود و رئيس ستاد مشترک، مسئول کليه امور ارتش بود که از سال ۱۳۷۷ يک جايگاه به نام فرمانده کل ارتش در ارتش تشکيل و رئيس ستاد مشترک ارتش به دومين مقام عالي ارتش تبديل شد.  

دهه ۸۰ بود که بخش پدافندي از نيروي هوايي ارتش مجزا شد و فعاليت‌هاي پدافندي ارتش تحت نام قرارگاه پدافند هوايي خاتم الانبياء سامان گرفت. دهه ۹۰ بود که با دستور رهبر انقلاب نيروي جديدي با نام نيروي پدافند هوايي ارتش تشکيل شد که تعداد نيروهاي ارتش را به چهار نيرو تبديل کرد.

اين باور در بين مردم وجود دارد که ارتش منظم‌ترين نيروي نظامي کشور است و مقررات نظامي در اين نيرو به بهترين نحو اجرا مي‌شود؛ اما طبق آئين نامه‌هاي نظامي اصول کلي احترام نظامي در نيروهاي مسلح يک شکل واحد است.

سپاه پاسداران انقلاب اسلامي 

پايه اين نيرو را بايد پيوستن داوطلبانه نيروهاي مردمي در دوران پس از پيروزي انقلاب اسلامي به کميته انقلاب اسلامي دانست. اين نيرو در سال ۵۸ با فرمان حضرت امام خميني (ره) و برپايه همان نيروهاي مردمي تشکيل شد و توسط ارتش آموزش ديد. با آغاز دفاع مقدس در سال ۵۹ اين نيرو همپاي ارتش وارد ميدان شد و در بسياري از عمليات‌هاي مهم به همراه ارتش نقش مهمي در پيروزي رزمندگان کشورمان داشت. بيشتر توان سپاه پاسداران تا سال ۶۴ و ۶۵ تنها بر روي نيروي زميني متمرکز بود و در اين سال با تشکيل نيروي دريايي و نيروي هوايي شاکله اين نيروي نظامي در مسير تکامل قرار گرفت. پس از جنگ بود که در سال ۶۷ نيروي قدس سپاه نيز نيروي جديدي بود که سپاه را وارد فعاليت‌هاي کمک به محور مقاومت کرد.  

سال ۸۸ نيروي هوايي سپاه پاسداران انقلاب اسلامي به نيروي هوافضاي سپاه تبديل شد که در آن علاوه بر حضور هواپيما و بالگرد، انواع موشک‌ها نيز طراحي و ساخته شد. 

اصول احترام نظامي در اين نيروي نظامي به صورت کلي به همان شکل واحد مصوب ستاد کل نيروهاي مسلح است؛ اما در رده هاي پائين تر از فرماندهان ارشد به صورت ساده تري نسبت به ساير نيروهاي مسلح انجام مي‌شود و سخت‌گيري هاي معمول کمتر ديده مي شود.

بسيج مستضعفين

اين نيروي مردمي با شعار ارتش ۲۰ ميليوني روز پنجم آذرماه سال ۵۸ به فرمان امام خميني بنيانگذار انقلاب اسلامي تاسيس شد و در دوران دفاع مقدس به عنوان نيروي داوطلب مردمي در جبهه‌ها فعاليت مي‌کرد. جنگ تحميلي که تمام شد، بسيج شروع کرد به گسترش فعاليت‌هاي مردمي در عرصه‌هايي مانند پزشکي، مهندسين، مساجد، دانش آموزي، دانشجويي. البته بسيج تا سال ۸۸ به عنوان يک نيروي مستقل فعاليت مي‌کرد که در اين سال به يک سازمان زيرمجموعه سپاه تبديل شد، پس نحوه اداي احترام آن نيز همانند سپاه پاسداران انقلاب اسلامي تنظيم مي‌شود.

بسيج همواره در بحران‌هايي مانند زلزله و سيل‌هاي مختلف در ياري رساندن به مردم نقش مهمي داشته است. اصول احترام نظامي نيز مانند سپاه تنظيم شده است.

نيروي انتظامي جمهوري اسلامي ايران

نيروي انتظامي در سال ۱۳۷۰ به منظور ساماندهي و تکميل فعاليت‌هاي شهرباني سابق کل کشور با ادغام شهرباني و ژاندارمري کل کشور تکميل شد. بيشتر موازين و درجات اين نيرو مانند سپاه پاسداران انقلاب اسلامي تنظيم مي‌شود.