خبرآنلاین/ پژوهشگران گرجستانی احتمال داده‌اند که ذرات غبار حاوی باکتری‌های زنده، از زمین خارج و به قمر اروپا در سیاره مشتری رسیده باشند. این ذرات ممکن است از شکاف‌های یخ‌های اروپا عبور کرده و در اقیانوس زیرسطحی آن مستقر شده باشند.

زازا عثمانف (Zaza Osmanov)، استاد تمام و معاون دانشکده فیزیک دانشگاه آزاد تفلیس گرجستان، در مقاله خود یک فرضیه جدید مطرح کرده است که بر اساس آن، زمین ممکن است اروپا (Europa)، قمر سیاره مشتری، را با باکتری‌ها آلوده کرده باشد.

عثمانف احتمال این را محاسبه کرده که ذرات غبار حاوی باکتری‌های زنده از میدان گرانشی زمین خارج شده و به قمر یخی اروپا سفر کرده‌اند. این ذرات می‌توانستند بدون تخریب روی اروپا فرود آیند و از طریق شکاف‌های یخ به اقیانوس عظیم زیرسطحی آن برسند؛ اقیانوسی که دانشمندان معتقدند ممکن است زیستگاه حیات باشد.

پان‌اسپرمیا چیست؟

از دهه‌ها پیش نظریه پان‌اسپرمیا (Panspermia) به معنای انتقال حیات از جایی به جای دیگر در جهان مطرح است. غبار، شهاب‌سنگ‌ها، سیارک‌ها و دنباله‌دارها همگی ممکن است حاوی اَشکال حیات بوده باشند که به زمین برخورد کرده‌اند.

عثمانف این فرضیه را پان‌اسپرمیای معکوس نامیده و محاسبه کرده که در طول میلیاردها سال، ذرات غبار می‌توانند در فضای بین‌ستاره‌ای به فواصل بسیار زیاد سفر کنند و به هزاران سامانه ستاره‌ای برسند.

چگونه ذرات به اروپا می‌رسند؟

عثمانف در این پژوهش نیز مانند مقاله قبلی خود، زمین را به‌عنوان نقطه شروع ذرات غبار و اروپا را به عنوان مقصد نهایی در نظر گرفته است. او برای بررسی این موضوع، تحلیل خود را به سه بخش تقسیم کرده است:

۱. آیا ذرات غبار حامل حیات می‌توانند از میدان گرانشی زمین بگریزند و اگر چنین است، چه تعداد؟
۲. آیا این ذرات می‌توانند بدون تخریب روی اروپا فرود آیند و با چه تعداد؟
۳. اگر فرود بیایند، آیا می‌توانند از پوسته ضخیم یخ اروپا عبور کرده و به اقیانوس زیرسطحی آن برسند؟

ذرات غبار به اندازه حدود یک‌میلیونیوم متر (یک میکرون) می‌توانند حاوی باکتری‌های فشرده هم‌اندازه باشند. برای اینکه باکتری‌ها در این سفر طولانی زنده بمانند، دمای آن‌ها نباید از حدود ۲۷ درجه سانتی‌گراد بیشتر شود.

این ذرات توسط تلاطم جَوی به ارتفاع حدود ۱۵۰ کیلومتری پرتاب می‌شوند و با سرعتی بیشتر از سرعت گریز زمین (۱۱٫۲ کیلومتر بر ثانیه) از جَو خارج می‌شوند. پس از خروج از زمین، نیروهای مختلفی مانند جاذبه عظیم مشتری و تابش خورشید بر مسیر آن‌ها تأثیر می‌گذارند.

تعداد ذرات و احتمال حیات

محاسبات عثمانف نشان می‌دهد که حدود ۳۰۰ میلیون ذره از زمین باید در هر ثانیه به سطح اروپا برسند؛ اما فقط حدود سه در هزار بسته باکتریایی از فرود جان سالم به‌در می‌برند.

باکتری‌هایی که روی سطح قمر اروپا فرود می‌آیند در حدود ۱۰ هزار سال غیرفعال می‌شوند. با این حال، حدود ۲۰ تا ۴۰ درصد از یخ اروپا بر اثر نیروهای جزر و مدی مشتری دچار شکستگی می‌شود. شبیه‌سازی‌ها نشان داده است که مناطق یخ می‌توانند در حدود هزار سال ذوب شوند و باکتری‌ها را به سطح اقیانوس برسانند.

عثمانف همه این نتایج را کنار هم گذاشت و دریافت که تعداد کل ذراتی که می‌توانند به اقیانوس اروپا برسند، بسیار زیاد است. او نتیجه می‌گیرد که این شمار بالای ذرات، احتمال وجود حیات در اقیانوس زیرسطحی اروپا را به‌شدت افزایش می‌دهد، البته به شرطی که شرایط زیستی و شیمیایی آنجا برای موجودات زنده‌ای که از زمین آمده‌اند، مناسب باشد.

مأموریت آینده به اروپا

قرار است در سال ۲۰۲۷ میلادی، کاوشگر آژانس فضایی اروپا به سمت قمر اروپا پرتاب شود تا به طور مستقیم اقیانوس آن را بررسی کند. نمونه‌های اولیه مته‌های آزمایش‌شده در قطب جنوب توانستند در ۳۰۰ روز به عمق ۳۰ کیلومتری یخ نفوذ کنند و در صورت موفقیت، اولین مأموریت برای دسترسی مستقیم به اقیانوس اروپا و جست‌وجوی نشانه‌های حیات خواهد بود.

🔹"آخرین خبر" در روبیکا
🔹"آخرین خبر" در ایتا
🔹"آخرین خبر" در بله