جذاب ترین ها

راز گودال مرموز دریای شمال پس از ۲۴ سال فاش شد

ايسنا

بروزرسانی 1405/04/09 - 16:00

راز گودال مرموز دریای شمال پس از ۲۴ سال فاش شد

ایسنا/ دانشمندان سرانجام منشأ دهانه مرموز گودال نقره‌ای در زیر دریای شمال را کشف کرده‌اند و آن برخورد یک سیارک عظیم به دریای شمال و ایجاد سونامی ۱۰۰ متری بوده است.

شواهد جدید نشان می‌دهد که سیارکی با عرض حدود ۱۶۰ متر تقریبا ۴۳ تا ۴۶ میلیون سال پیش به بستر دریا برخورد کرده است. این برخورد باعث ایجاد سونامی با ارتفاع بیش از ۱۰۰ متر شد و دهانه‌ای را به جا گذاشت که زمین‌شناسان سال‌ها در مورد آن بحث می‌کردند.

به نقل از ساینس‌دیلی، بحث طولانی مدت در مورد یک دهانه مرموز پنهان در زیر دریای شمال سرانجام حل و فصل شد. محققان تأیید کرده‌اند که دهانه گودال نقره‌ای زمانی ایجاد شده است که یک سیارک یا دنباله‌دار تقریبا ۴۳ تا ۴۶ میلیون سال پیش به این منطقه برخورد کرده است.

این یافته به یک بحث علمی که بیش از دو دهه ادامه داشت، پایان می‌دهد و گودال نقره‌ای را به عنوان یکی از دهانه‌های برخوردی نسبتا نادر زمین، معرفی می‌کند.

گروه تحقیقاتی به رهبری دکتر اویسدین نیکلسون از دانشگاه هریوت-وات در ادینبورگ و با بودجه شورای تحقیقات محیط طبیعی (NERC)، تصویربرداری لرزه‌ای پیشرفته، تجزیه و تحلیل میکروسکوپی نمونه‌های سنگ و شبیه‌سازی‌های رایانه‌ای را برای ایجاد قوی‌ترین فرضیه تاکنون با هم ادغام کردند.

دهانه سیلورپیت حدود ۷۰۰ متر (۲۳۰۰ فوت) زیر کف دریای شمال جنوبی، تقریبا در فاصله ۱۲۸ کیلومتری از ساحل یورکشایر قرار دارد.

این ساختار از زمان کشفش در سال ۲۰۰۲، زمین‌شناسان را متحیر کرده است. خود دهانه حدود سه کیلومتر (۱.۹ مایل) عرض دارد و توسط حلقه‌ای بسیار بزرگتر از گسل‌های دایره‌ای احاطه شده است که تقریبا ۲۰ کیلومتر (۱۲ مایل) امتداد دارند. گسل‌ها شکستگی‌هایی در لایه‌های سنگی هستند که هنگام فشار یا جابجایی پوسته زمین تشکیل می‌شوند.

بسیاری از دانشمندان معتقد بودند که گودال نقره‌ای در اثر برخورد با سرعت بالا ایجاد شده است؛ اصطلاحی که برای برخوردهای شامل سیارک‌ها یا دنباله‌دارهایی که با سرعت چندین مایل در ثانیه حرکت می‌کنند، به کار می‌رود. شکل دایره‌ای دهانه، قله مرکزی و الگوی گسل اطراف آن، شبیه به ویژگی‌هایی بود که در مکان‌های برخورد شناخته شده در سراسر جهان دیده می‌شود. اما همه موافق نبودند.

برخی از محققان پیشنهاد کردند که این ساختار زمانی تشکیل شده است که رسوبات نمکی زیرزمینی با گذشت زمان تغییر مکان داده‌اند. برخی دیگر اظهار داشتند که این ساختار ناشی از فرآیندهای آتشفشانی است که باعث فروپاشی بخشی از بستر دریا شده است. اختلاف نظر آنقدر شدید شد که زمین‌شناسان رسماً در سال ۲۰۰۹ به منشأ دهانه رأی دادند.

دانشمندان برای بررسی مجدد این راز، به داده‌های لرزه‌ای تازه موجود روی آوردند. تصویربرداری لرزه‌ای تا حدودی مانند اسکن فراصوت برای زمین عمل می‌کند و به محققان اجازه می‌دهد تصاویر دقیقی از لایه‌های سنگی زیرزمینی با استفاده از امواج صوتی منعکس شده ایجاد کنند. تصاویر جدید، نمای بی‌سابقه‌ای از ساختار داخلی دهانه ارائه دادند. این گروه همچنین قطعات سنگی جمع‌آوری‌شده از یک چاه اکتشاف نفت در نزدیکی محل را بررسی کردند.

کانی‌های تحت فشار، برخی از قوی‌ترین شواهد برای برخورد سیارک محسوب می‌شوند. ساختارهای میکروسکوپی درون این کریستال‌ها تنها زمانی تشکیل می‌شوند که سنگ‌ها فشارهای عظیمی را بسیار فراتر از فشارهای ایجاد شده توسط فعالیت‌های زمین‌شناسی عادی تجربه کنند.

یک سیارک ۱۶۰ متری و یک سونامی سهمگین

بر اساس تجزیه و تحلیل تیم، جسمی که به دریای شمال برخورد کرد، حدود ۱۶۰ متر عرض داشت و از غرب با زاویه کم نزدیک می‌شد. اگرچه در مقایسه با سیارکی که با انقراض دایناسورها مرتبط است، نسبتا کوچک بوده، اما همچنان به اندازه کافی بزرگ بود که ویرانی فوق‌العاده‌ای را به بار آورد.

در عرض چند دقیقه، پرده‌ای به ارتفاع ۱.۵ کیلومتر از سنگ و آب ایجاد شده که سپس به دریا فرو ریخته و سونامی‌ به ارتفاع بیش از ۱۰۰ متر ایجاد کرده است. سونامی با این اندازه بیش از ۱۰۰ متر بالاتر از سطح دریا، بلندتر از بسیاری از آسمان‌خراش‌های مدرن، ارتفاع گرفت.

با وجود سیارک‌ها و دنباله‌دارهای بی‌شماری که در طول تاریخ زمین به آن برخورد کرده‌اند، به طرز شگفت‌آوری دهانه‌های برخوردی کمی امروزه قابل مشاهده هستند. سطح زمین دائما توسط فرسایش، هوازدگی، فعالیت‌های آتشفشانی و حرکت آهسته صفحات تکتونیکی در حال تغییر شکل است. در طول میلیون‌ها سال، این فرآیندها بسیاری از آثار برخوردهای باستانی را پاک کرده‌اند. حدود ۲۰۰ دهانه برخوردی تایید شده در خشکی وجود دارد و تنها حدود ۳۳ دهانه در زیر اقیانوس شناسایی شده‌اند.

با حل نهایی این بحث، دانشمندان اکنون می‌توانند از گودال نقره‌ای به عنوان یک آزمایشگاه طبیعی ارزشمند برای درک چگونگی تأثیر برخورد سیارک‌ها بر زمین و سایر جهان‌ها در منظومه شمسی استفاده کنند.