ایسنا/ پیامدهای رانش سطح در تصاویری از سطح پلوتو که هنگام پرواز ماموریت نیوهورایزنز(New Horizons) از کنار این سیاره کوتوله در سال ۲۰۱۵ گرفته شده، یافت شده است. این رانش‌ها گواهی بر آن هستند که این دنیای یخی در مقیاس‌های زمانی زمین‌شناسی هنوز فعال است.

تیمی به رهبری زمین‌شناس مارکو امانوئله دیسکنزا(Marco Emanuele Discenza)، تصاویر گرفته شده توسط دستگاه تصویرگر شناسایی برد بلند(LORRI) نیوهورایزنز را که قادر به تشخیص ویژگی‌های سطحی به کوچکی ۳۰۰ متر است، بررسی کردند. آنها شواهد قانع‌کننده‌ای برای در مجموع ۶ رانش سطح یافتند که در دیواره‌های داخلی سه دهانه در لبه غربی «اسپوتنیک پلانیتیا»( Sputnik Planitia)، خطه قلب‌شکلی که مشخصه ظاهری پلوتو است، رخ داده است.

پیش از این، ویژگی‌های زمین‌شناسی یا به عبارت صحیح‌تر، ویژگی‌های سطح‌شناسی به جا مانده از رانش در بسیاری از اجرام منظومه شمسی از جمله مریخ، سرس(Ceres) در کمربند سیارکی، برخی از قمرهای یخی غول‌های گازی و حتی شارون(Charon)، همدم پلوتو یافت شده است. با این حال، اینها اولین مواردی هستند که در پلوتو یافت می‌شوند.

یک رانش به طول ۲.۲ کیلومتر در دهانه کافلین(Coughlin) پلوتو، نزدیک به یک دهانه ثانویه در لبه کافلین که ممکن است در وهله اول باعث رانش شده باشد، شناسایی شد. دو رانش دیگر در دهانه گیکلاس(Giclas) و سه مورد دیگر در دهانه سومی که هنوز نامی ندارد، مشاهده شد.

این رانش‌ها از روی پوشش‌های بزرگ آواری که روی کف دهانه‌ها ریخته شده بودند، قابل شناسایی بودند. مسافتی که مواد رانش طی کرده‌اند بین ۱۰.۱ تا ۱۴.۵ کیلومتر بوده است. برخی از این پوشش‌های آواری ناهموار به نظر می‌رسند، گویی حاوی تخته‌سنگ‌های بزرگی از یخ جامد هستند، در حالی که مناطق اطراف منبع رانش دارای صخره‌های مقعر شکل مشخصی هستند که در آنها مواد، شکسته و از دیواره‌های شیب‌دار دهانه‌ها به پایین غلتیده‌اند.

طول زیاد این رانش‌های آواری به این معنی است که رانش‌های پلوتو از جمله متحرک‌ترین رانش‌ها در منظومه شمسی هستند که محصول گرانش کم و خرده سنگ‌های یخی با اصطکاک کم است.

بزرگترین پوشش‌های آواری ۱۳۰ کیلومتر مربع را پوشش می‌دهند که برای دفن یک شهر کوچک یا حتی یک شهر بزرگ کافی است.

رانش‌های سطحی فرآیندهای مهمی در شکل‌دهی سطوح سیاره‌ای هستند و امکان انتقال مواد را در فواصل طولانی فراهم می‌کنند. با این حال، هنوز علت اصلی این رانش‌ها در پلوتو مشخص نیست.

در حالی که به نظر می‌رسد رانش در کافلین ناشی از برخورد کوچکتری در نزدیکی آن بوده است، پنج مورد دیگر منشأ قطعی‌تری ندارند. یکی از احتمالات، تنش‌های حرارتی در یخ سطحی ناشی از تغییرات جزئی دما است که باعث می‌شود مواد فرّار پلوتو از جمله نیتروژن مولکولی، مونوکسید کربن و متان به صورت دوره‌ای تصعید و سپس دوباره متراکم شوند. این تغییرات دما نتیجه گرم و سرد شدن نامحسوس پلوتو است، زیرا مدار بیضوی آن، آن را کمی به خورشید نزدیک‌تر می‌کند، از داخل مدار نپتون عبور می‌کند و سپس دوباره دورتر می‌شود.

همچنین شواهدی برای رانش‌های بیشتر در دهانه‌های دیگر وجود دارد، اما پوشش کاوشگر «نیوهورایزنز» از سطح پلوتو محدود بود، زیرا در تاریخ ۴ ژوئیه ۲۰۱۵ با عجله از کنار آن عبور کرد و تصاویر مورد نیاز برای تأیید رانش‌های دیگر وجود ندارد.

کاوشگر «نیوهورایزنز» که در محافل علمی ایران «افق‌های نو» نیز نامیده می‌شود، فضاپیمای رباتیک ناسا و بخشی از برنامه‌های فضایی مرزهای نو است که در ۱۹ فوریه ۲۰۰۶ میلادی به‌سوی کمربند کویپر روانه شد. این کاوشگر فضایی که آن را کاوشگر بین‌سیاره‌ای یا «سیاره‌پیما» هم خوانده‌اند، نخستین فضاپیمایی است که به‌سوی پلوتو پرواز کرد و به مطالعه درباره این سیاره کوتوله و پنج ماهِ تاکنون شناخته‌شده آن به‌ویژه «شارون» پرداخت.

ناسا در ۲۵ اکتبر ۲۰۱۶، آخرین اطلاعات ثبت شده از پرواز از کنار پلوتو توسط کاوشگر «نیوهورایزنز» را دریافت و اعلام کرد که از این پس اطلاعات بیشتری از پلوتو دریافت نخواهد شد.

این یافته‌ها در مجله Icarus منتشر شده است.

🔹"آخرین خبر" در روبیکا
🔹"آخرین خبر" در ایتا
🔹"آخرین خبر" در بله