ایرنا/ پژوهشگران ابزاری برخط و رایگان طراحی کرده‌اند که با اندازه‌گیری «طول ران» در کنار ۶ عامل سلامت دیگر، خطر دیابت نوع ۲ و پیش‌دیابت را بدون نیاز به آزمایش خون تخمین می‌زند. این روش جدید می‌تواند به شناسایی افرادی کمک کند که از بیماری خود بی‌خبرند.

پیش‌دیابت یکی از معضلات سلامت عمومی در سطح جهان است و آمارها نشان می‌دهد که بخش عمده‌ای از مبتلایان از بیماری خود بی‌خبرند. این عارضه معمولاً هیچ علامت واضحی ندارد، اما خطر ابتلا به دیابت نوع ۲، بیماری‌های قلبی و سکته مغزی را به‌شدت افزایش می‌دهد. حالا پژوهشگران ابزاری برخط و رایگان طراحی کرده‌اند که با استفاده از یک اندازه‌گیری غیرمنتظره، این خطر پنهان را آشکار می‌سازد.

ابزاری با یک اندازه‌گیری غیرمنتظره

ابزار مِدوَکس/ MEDWACS که سرواژه عبارت سامانه ارزیابی خطر دیابت با استفاده از دور بازو، دور کمر و طول ران است، از هفت عامل برای تخمین خطر دیابت یا پیش‌دیابت استفاده می‌کند:

سن

جنسیت

شاخص توده بدنی (BMI)

دور کمر

فشارخون سیستولیک (عدد بالای فشار خون که هنگام انقباض قلب اندازه‌گیری می‌شود)

دور بازو

طول ران

همه این اندازه‌گیری‌ها را می‌توان در خانه با متر نواری، ترازو و فشارسنج انجام داد. پژوهشگران این هفت عامل را از میان نزدیک به ۳ هزار و ۷۰۰ متغیر احتمالی، با کمک یک سامانه هوش مصنوعی به نام یادگیری ماشین انتخاب کرده‌اند که از داده‌ها الگوهای پنهان را کشف می‌کند.

ارتباط شگفت‌انگیز طول پا با دیابت

در میان این هفت عامل، طول ران غیرمنتظره‌ترین آن‌هاست. حتی خود پژوهشگران نیز ابتدا از اینکه این اندازه‌گیری می‌تواند اطلاعات مفیدی ارائه دهد، شگفت‌زده شدند.

دکتر اومبرتو ماجیوره (Umberto Maggiore)، پزشک و پژوهشگر ایتالیایی دانشگاه پارما و یکی از اعضای گروه پژوهشی، توضیح می‌دهد: طول استخوان ران (فمور) نشان‌دهنده وضعیت تغذیه در دوران کودکی است. تغذیه نامناسب در سال‌های نخست زندگی، رشد استخوان را اندکی کاهش می‌دهد و با افزایش خطر دیابت در دهه‌های بعدی زندگی ارتباط نزدیکی دارد. از سوی دیگر، بزرگ‌ترین گروه عضلانی بدن در ران‌ها قرار دارد و این عضلات وظیفه جذب قند خون را بر عهده دارند. به‌طور کلی، پاهای کوتاه‌تر به معنای عضله‌ کم‌تر برای جذب قند است که همین امر خطر دیابت را افزایش می‌دهد.

دستاورد گروه پژوهشی

این ابزار توسط دکتر دانیل یو (Daniel Yoo)، پژوهشگر پسادکتری در دانشگاه فنی دانمارک (DTU)، همراه با پروفسور اولیویه ژولیه (Olivier Jolliet) از همان دانشگاه و دکتر اومبرتو ماجیوره از دانشگاه پارما ساخته شده است. جزئیات پژوهش آن‌ها که در نشریه تخصصی مجله اپیدمیولوژی بالینی/ Journal of Clinical Epidemiology منتشر شده، بر اساس ۳۰ سال داده‌های پژوهشی از بزرگسالان ۱۸ سال به بالا در آمریکا و کره جنوبی تدوین شده است.

اعتبارسنجی ابزار جدید

پژوهشگران با استفاده از داده‌های جداگانه از آمریکا و کره جنوبی، دقت این ابزار را سنجیدند. از آنجا که محققان از قبل می‌دانستند کدام یک از شرکت‌کنندگان به پیش‌دیابت یا دیابت مبتلا هستند، توانستند پیش‌بینی‌های ابزار را با نتایج واقعی مقایسه کنند.

نتایج نشان داد که مِدوَکس در هر دو مرحله اعتبارسنجی، عملکردی برابر با روش‌های موجود ارزیابی خطر یا بهتر از آن داشته است. پژوهشگران نتیجه گرفته‌اند که این ابزار می‌تواند راهی در دسترس برای شناسایی افرادی باشد که نیاز به آزمایش خون و مراجعه به پزشک دارند. لازم به تأکید است که این ابزار یک روش غربالگری اولیه است و تشخیص قطعی دیابت همچنان نیازمند آزمایش خون خواهد بود.

چرا چنین ابزاری ضروری است؟

دکتر دانیل یو، سرپرست پژوهشگران، توضیح می‌دهد: تشخیص دیابت نوع ۲ با آزمایش خون کار ساده‌ای است، اما اگر کسی گمان نکند که به این بیماری مبتلا است، هرگز به پزشک مراجعه نمی‌کند تا آزمایش بدهد. به همین دلیل، وجود یک آزمایش برخط در خانه می‌تواند مردم را ترغیب کند که به پزشک مراجعه کنند.

افرادی که دارای سابقه خانوادگی ابتلا به دیابت هستند، اضافه‌وزن دارند یا بیش از۴۰ سال سن دارند، می‌توانند با این ابزار، احتمال ابتلا به پیش‌دیابت یا دیابت را در خانه برآورد کنند و در صورت بالابودن این احتمال، برای تشخیص قطعی به پزشک مراجعه کنند و آزمایش خون بدهند.

نکته کلیدی؛ ارتباط دیابت با عضلات ران

عضلات اسکلتی (همان عضلاتی که به استخوان‌ها متصل هستند و برای حرکت استفاده می‌شوند) بخش بزرگی از قند موجود در خون را جذب و از آن برای تولید انرژی یا ذخیره‌سازی استفاده می‌کنند. بنابراین داشتن عضله‌ کمتر در ناحیه ران، توانایی بدن را برای پاکسازی قند از خون کاهش می‌دهد و همین امر خطر ابتلا به دیابت را افزایش می‌دهد.

گام‌های بعدی پژوهش

گروه پژوهشی قصد دارد با آزمایش این ابزار در جمعیت‌های گسترده‌تر، کاربرد آن را در نقاط مختلف جهان بررسی کند. آن‌ها امیدوارند که این ابزار بتواند به ابزاری مؤثر در غربالگری اولیه دیابت، به‌ویژه در مناطقی با دسترسی محدود به خدمات درمانی، تبدیل شود.

🔹"آخرین خبر" در روبیکا
🔹"آخرین خبر" در ایتا
🔹"آخرین خبر" در بله