زومیت/ تصاویر تلسکوپ آلما از سطح تلاطم‌زده‌ی ابط‌الجوزا، از پایداری چندساله‌ی لکه‌های داغ و حرکت سهمگین پلاسما در این غول سرخ در حال مرگ پرده برداشت.

ابط‌الجوزا یا بتل‌جوس، غول سرخ مشهور صورت فلکی شکارچی، بار دیگر چهره‌ای متفاوت از خود نشان داد. رصدهای تازه‌ی آرایه‌ی بزرگ میلی‌متری و زیرمیلی‌متری آتاکاما (ALMA) سطحی ناهموار و پرآشوب را آشکار کرده‌اند که لکه‌های داغ و ساختارهای موج‌دار آن، حاصل حرکت‌های عظیم گاز درون ستاره هستند.

ابط‌الجوزا حدود ۶۰۰ سال نوری از زمین فاصله دارد و شعاعش به حدود ۸۰۰ برابر شعاع خورشید می‌رسد. همین ابعاد عظیم باعث شده است آلما بتواند ساختارهایی را در جو آن تفکیک کند که در بیشتر ستاره‌ها از دید تلسکوپ‌ها پنهان می‌مانند.

تازه‌ترین رصدها در سال ۲۰۲۳ و با بیشترین فاصله‌ی ممکن میان آنتن‌های آلما انجام شدند و به تفکیک‌پذیری حدود ۷ میلی‌ثانیه‌ی قوسی رسیدند. تصاویر به‌دست‌آمده، نشان می‌دهند دمای بخش عمده‌ی جوِ رصدشده‌ی ابط‌الجوزا حدود ۲۳۰۰ کلوین، معادل نزدیک به ۲۰۰۰ درجه‌ی سانتی‌گراد است. در‌همین‌حال، دست‌کم دو ناحیه‌ی داغ‌تر در شمال‌شرقی و جنوب‌غربی قرص ستاره دیده می‌شود که داغ‌ترین آن‌ها حدود ۸۰۰ کلوین از محیط اطراف گرم‌تر است.

تصویر رصد شده توسط تلسکوپ رادیویی آلما که ساختارهای پایداری از گازهای داغ ستاره ابط‌الجوزا را نشان می‌دهد.

به‌گزارش اسپیس‌دات‌کام، پژوهشگران می‌گویند این لکه‌های داغ و ناهمواری‌های سطح ابط‌الجوزا احتمالاً نتیجه‌ی همرفت شدید درون ستاره هستند. گاز داغ از لایه‌های عمیق‌تر بالا می‌آید و هنگام رسیدن به جو بیرونی می‌تواند موج‌های ضربه‌ای ایجاد کند. این فرایند به شکل‌گیری نواحی درخشان و ساختارهای نامنظم روی سطح ستاره منجر می‌شود.

اما یکی از یافته‌های تازه بیش از همه پژوهشگران را شگفت‌زده کرد. وقتی تیم تصاویر سال ۲۰۲۳ را با رصدهای مشابه آلما در سال ۲۰۱۵ مقایسه کرد، متوجه شد که یکی از برجسته‌ترین لکه‌های داغ در شمال‌شرق ستاره تقریباً در همان موقعیت باقی مانده و شدت مشابهی نیز دارد. این موضوع نشان می‌دهد ساختار مذکور دست‌کم هفت سال دوام آورده است؛ مدت‌زمانی بسیار طولانی‌تر از عمر ساختارهای بزرگ همرفتی که مدل‌های کنونی پیش‌بینی می‌کنند.

لکه‌های پایدار همچنین از نظر جهت‌گیری با شواهد اخیر درباره‌ی وجود ستاره‌ی همدم نزدیک به ابط‌الجوزا جالب توجه‌اند؛ هرچند رصدهای فعلی ارتباط مستقیمی میان این دو پدیده نشان نمی‌دهند.

ابط‌الجوزا با جرمی حدود ۲۰ برابر خورشید، در مراحل پایانی زندگی خود قرار دارد و سرانجام، به‌عنوان یک ابرنواختر منفجر خواهد شد. با‌این‌حال، انفجار لزوماً به این زودی‌ها رخ نمی‌دهد و یافته‌های جدید نیز نشانه‌ای از نزدیک‌بودن قطعی آن ارائه نمی‌کنند. بیل دنت، اخترشناس رصدخانه‌ی جنوبی اروپا و نویسنده‌ی اصلی پژوهش، می‌گوید: «سرنوشت نهایی ابط‌الجوزا به‌عنوان ابرنواختر، شناخت ظاهر کنونی آن را جذاب‌تر می‌کند.»

پژوهشگران قصد دارند در آینده، با استفاده از رصدهای بعدی آلما بررسی کنند که لکه‌های داغ تا چه اندازه پایدار می‌مانند و با همرفت، از دست‌دادن جرم و ساختار گسترده‌ی جو ابط‌الجوزا چه ارتباطی دارند.

گزارش یافته‌ها در پایگاه پیش‌انتشار آرکایو در دسترس است.

🔹"آخرین خبر" در روبیکا
🔹"آخرین خبر" در ایتا
🔹"آخرین خبر" در بله