آیا کسی که شهاب‌سنگ پیدا می‌کند مالک آن است؟

مهر/ مديرکل مالکيت صنعتي سازمان ثبت اسناد کشور، گفت: کشف شهاب سنگ در سازمان ثبت اسناد، ثبت نمي شود. در هفته گذشته خبر برخورد يک شيء نوراني به زمين در نزديکي استان قزوين و البرز دست به دست در فضاي مجازي منتشر شد. ابتدا اين خبر تکذيب و بعد مورد تاييد قرار گرفت. برخي سقوط شي پرنده و برخي هم سقوط شهاب سنگ و برخي هم ماهيت آن را بشقاب پرنده عنوان کردند! اما در نهايت استاندار البرز و فرماندار آوج سقوط شهاب سنگ را تاييد و سازمان مديريت بحران کشور و سازمان امداد و نجات کشور آن را تکذيب کردند. نکته قابل تامل اين است که فيلم منتشر شده از مصاحبه باشگاه خبرنگاران با اهالي يک روستا و به تصوير کشيدن سنگ آسماني نشان داد که سقوط شهاب سنگ صحت داشته اما هنوز رسما تاييد نشده است. با اين حال اگر هم شهاب سنگي به زمين برخورد کرده باشد قطعا داراي ارزش زيادي هم از نظر علمي و هم مالي براي مالک آن است. اما واقعا مالک اين شهاب سنگ کيست؟ آيا شهاب سنگ اموال تاريخي و فرهنگي محسوب مي شود؟ آيا قانوني در اين خصوص داريم؟ بر اساس قانون افرادي که در جريان حفاري‌هاي تصادفي اشيا تاريخي کشف مي‌کنند بايد اين آثار را به سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري تحويل داده و در قبال آن مبلغي را با عنوان «حق الکشف» دريافت کنند. اين در حالي است که در قانون مجازات اسلامي آمده است: «هر کس اموال تاريخي ـ فرهنگي را حسب تصادف به دست آورد و طبق مقررات سازمان ميراث فرهنگي کشور نسبت به تحويل آن اقدام ننمايد به ضبط اموال مکشوفه محکوم مي‌گردد‌». در مورد مالکان شهاب سنگ ابتدا با آقاي تلکلو مديرکل حقوقي ميراث فرهنگي استان تهران گفتگو کرديم که در پاسخ به خبرنگار مهر، گفت: بر اساس قانون اگر شي کشف شده مرتبط با تاريخ و نياکان و داراي ارزش فرهنگي باشد مالکيت آن با ميراث فرهنگي است اما در قانون شهاب سنگ نداريم. شايد اين موضوع به نهادهاي نجوم و هوافضا يا همان ژئوفيزيک و حتي وزارت علوم مرتبط شود. اما در هرحال به دليل اهميت موضوع دولت بايد مالک آن باشد. محمد حسن کياني مدير کل مالکيت صنعتي سازمان ثبت هم در گفتگو با خبرنگار مهر در پاسخ به اينکه پيش از اين کشفيات ،مانند همين اجرام آسماني که به زمين برخورد مي کند، در سازمان ثبت اسناد ثبت مي شد، گفت: بر اساس قانون ثبت اختراعات مصوب سال ۱۳۸۶ در چند مورد ثبت مالکيت فکري انجام مي شود. الف) کشفيات، نظريه‌هاي علمي، روش هاي رياضي و آثار هنري. ب) طرح ها و قواعد يا روش هاي انجام کار تجاري و ساير فعاليت هاي ذهني و اجتماعي. ج) روش هاي تشخيص و معالجه بيماري هاي انسان يا حيوان. وي افزود: شهاب سنگ و کشف آن چون جزو مالکيت فکري نيست پس نمي توان آن را ثبت کرد. فکر کنم مرکز ژئوفيزيک يا سازمان صنعت، معدن و تجارت ساز و کاري براي آن داشته باشند و بايد از آنها سئوال کنيد. به گزارش مهر، تماس با مسئولاني که شايد مرتبط با اين موضوع باشند بي نتيجه ماند اما اين سئوال همچنان باقي است که مالکيت شهاب سنگي که در خانه ، زمين يا خودروي فرد کشف شود با کيست؟ حق الکشف آن چقدر است و اگر شهاب سنگ موجب خسارت شود چه نهادي بايد تامين خسارت کند.