جذاب ترین ها

شخصیت ما چه ربطی به آب و هوا دارد؟!

خراسان

بروزرسانی 1398/06/30 - 09:36

خراسان/ «روس‌ها به دليل زندگي در مناطق سردسير، خيلي تودار هستند!»، «اهل کوير خيلي سخت‌کوش‌اند. اصلا زندگي در جايي مثل کوير آدم را سرسخت مي‌کند!»، «افرادي که کنار دريا زندگي مي‌کنند، خيلي خونگرم‌اند، يک جورهايي مهمان‌نوازي توي خون‌شان است!» و ... . آيا شما هم جملاتي مانند اين ها را شنيده‌ايد؟ جملاتي که بين ويژگي‌هاي شخصيتي گروهي از افراد با ويژگي‌هاي اقليمي محل زندگي آن‌ها رابطه‌اي علت و معلولي برقرار مي کند و به نوعي نتيجه مي‌گيرد که اين ويژگي‌هاي اقليمي باعث شکوفا شدن برخي رفتار‌هاي مشخص در افراد مي‌شود. اما آيا واقعا اين گونه است؟ در اين پرونده در پي پاسخ دادن به اين سوال هستيم. در ابتدا شما با شواهدي آشنا خواهيد شد که نشان مي‌دهد اقليم محل زندگي ما و آب و هوايي که تجربه مي‌کنيم، واقعا مي‌تواند بر ويژگي‌هاي شخصيتي ما تاثير بگذارد. سپس چند نکته را با شما مرور مي‌کنيم مبادا که سريع در اين باره نتيجه‌گيري کنيد! در پايان نيز معرفي کوتاهي از کتاب «ما ايرانيان، زمينه‌کاوي تاريخي و اجتماعي خلقيات ايراني» را خواهيم داشت که نکات جالبي در همين باره مطرح کرده است. مروري بر نتايج چند تحقيق علمي درباره رابطه آب و هواي مناطق اقليمي مختلف با شخصيت و رفتار ساکنان‌شان تاثيرگذار بر شادي، خستگي و ميزان فعاليت‌مان! ياسمين مشرف | مترجم تحقيقات علمي نشان مي دهد اين تصور عمومي که انسان‌ها در نقاط مختلف جهان ويژگي‌هاي شخصيتي متفاوتي دارند، درست است. ساکنان مناطق مختلف آب و هوايي از نظر خلق‌و‌خو تفاوت‌هايي با يکديگر دارند، به طوري که بسياري از روان‌شناس‌ها و جامعه‌شناسان با بردن نام يک شهر، يک کشور يا يک منطقه جغرافيايي خاص مي‌توانند ويژگي‌هاي اخلاقي معمول ساکنان آن منطقه را نام ببرند. هرچند شايد بسياري از اين موارد صرفا پيش داوري باشد اما در تحقيقي که به تازگي در نشريه انگليسي «طبيعت رفتار انساني» منتشر شد، محققان تفاوت ميانگين امتيازات براي ويژگي‌هاي شخصيتي خاص را اندازه‌گيري کردند و نشان دادند اين تفاوت‌هاي اخلاقي در واقع واکنشي به شرايط آب و هوايي مناطق خاص جغرافيايي است که در ادامه به چند مورد از آن‌ها اشاره مي‌شود. تاثير شرايط دمايي بر خلق‌و‌خو شرايط دمايي يکي از عوامل مهمي است که در شکل‌گيري خلق و خوي ساکنان يک اقليم جغرافيايي نقش دارد. درجه حرارت يک منطقه ممکن است بر شکل‌گيري شخصيت فرد از طريق عواملي مانند خستگي تاثير بگذارد. بهترين دماي محيطي که افراد در آن احساس راحتي مي‌کنند، دماي 22 درجه سانتي‌گراد است. محققان مي‌گويند اعتدال محيطي دما عامل مهمي است که مي‌تواند بر شکل‌گيري ويژگي‌هاي شخصيتي مناسب به ويژه در سنين رشد تاثير بگذارد. به عنوان مثال در مناطق با آب و هواي معتدل مردم بيشتر تمايل دارند وقت‌شان را بيرون از خانه بگذرانند و تجربيات جديدي در زمينه‌هاي اجتماعي يا جست‌وجوگري در محيط کسب کنند. در مقابل وقتي هوا بسيار سرد يا بسيار گرم است، معمولا تمايل به ماندن در خانه بيشتر و تمايل به جست‌وجوگري در محيط کمتر است.

اعتدال آب و هوايي مساوي با اعتدال رفتاري

مطالعه‌اي تقريبا جامع، به تازگي در چين انجام شده که هشت هزار دانشجو از 59 شهر مختلف در آن شرکت داشتند. نتيجه اين مطالعه نشان داد ويژگي‌هاي شخصيتي با اعتدال دمايي ارتباط دارند. هرچقدر اعتدال دماي هوا بيشتر باشد، ويژگي‌هايي مثل برون گرايي، ثبات عاطفي (نقطه مقابل روان رنجوري)، سازگاري، باوجدان بودن و تمايل به کسب تجربيات جديد در افراد بيشتر است. آرامش خاطر نيز يکي ديگر از بازتاب‌هاي سکونت در مناطق معتدل است. در واقع آب و هواي معتدل خلق و خوي خالص و متعادل با خود به همراه مي‌آورد. ساکنان مناطق معتدل اغلب مردماني آرام و متوازن هستند، ديدگاه کل نگري به جهان هستي دارند و از درک شهودي بالايي برخوردارند. برخي نظريه پردازان شخصيت ادعا مي‌کنند دو ويژگي ديگر يعني ثبات شخصيت و انعطاف پذيري را هم مي‌توان به ويژگي‌هاي قبلي ساکنان مناطق معتدل اضافه کرد. بر اين اساس انتظار مي‌رود تعادل دمايي بيشتر، سطح بالاتري از ثبات شخصيت و انعطاف‌پذيري را نيز به همراه داشته باشد.

گرماي زياد، دشمن شادي! محققان مي‌گويند آب و هواي بسيار گرم با کاهش سطح شادي همراه است. همچنين بر اساس مطالعات، ساکنان مناطق گرم‌تر، احساسات منفي يا مثبت شديدتري از خودشان بروز مي‌دهند. به طور کلي دماي بالاي 21 درجه سانتي‌گراد به اين دليل که با خستگي بيشتري همراه مي‌شود، آثار مثبت کمتر و تاثيرات منفي بيشتري روي روان ما دارد. گرما سستي و کم‌توجهي ايجاد مي‌کند به همين دليل، مردماني‌که در آب و هواي گرم زندگي مي‌کنند، معمولا آدم‌هايي «غيرفعّال» و «کم‌توجه» هستند. ويژگي اين نوع خلق و خو، تنبلي و سستي است. گرما همچنين باعث مي‌شود افراد تمرکز خود را از دست بدهند و خسته، بي‌حوصله و پرخاشگر شوند. اين موضوع درباره دماهاي بسيار پايين نيز صدق مي کند و اقليم‌هاي سردسير نيز احساس خستگي بيشتري براي ساکنان خود به همراه مي آورند. البته هيچ کدام از اين نکات براي تمام مردم با چنين اقليم هايي عموميت ندارد.

تاثير آب‌و‌هوا در برون‌گرا يي و درون‌گرايي شخصيت آب و هواي بسيار گرم و بسيار سرد اين قابليت را دارند که در شکل گيري شخصيت ما نيز نقش داشته باشند. محققان مي‌گويند خستگي ناشي از تاثيرات آب و هوا در اقليم‌هاي بسيار سرد يا بسيار گرم مي‌تواند مانع شکل‌گيري برخي از جنبه‌هاي شخصيت شود. از سوي ديگر برخي ويژگي‌هاي شخصيتي ما هم تحت تاثير شرايط دمايي محيط زندگي‌مان شکل مي‌گيرند. به عنوان مثال درون گرايي مي‌تواند نوعي انطباق با آب و هواي سرد باشد. در مناطق سردسير سطح فعاليت‌هاي اقتصادي و اجتماعي پايين‌تر است و ساکنان اين مناطق بيشتر از ساکنان مناطق گرمسير به ارتباطات غيرانساني مانند استفاده از وسايل الکترونيکي و تماشاي تلويزيون پناه مي‌برند. ساکنان مناطق سرد همچنين به دليل کاهش ميزان مسافرت و رفت‌و‌آمد با اطرافيان خود گوشه‌گيري و انزوا را انتخاب مي‌کنند. اين در حالي است که ساکنان مناطق گرمسير ويژگي‌ برون‌گرايي را بيشتر نشان مي‌دهند. اين تاثيرات بر ديگر ويژگي‌هاي شخصيتي مثل سازگاري و ثبات عاطفي نيز صدق مي‌کند. جالب اين که محيط‌هايي با آب و هواي بسيار سرد، ساکنان خود را افرادي جسور با رويکردي رقابت‌جويانه و جسورانه نسبت به ديگران بار مي‌آورد. بر همين اساس، سخت‌کوشي و روحيه عمل گرا در افراد ساکن مناطق سردسير بيشتر است چراکه ساکنان مناطق سردسير بايد براي تامين آذوقه، سوخت و پوشاک خود برنامه مطمئني داشته باشند. اين برنامه‌ريزي منسجم سبب مي‌شود آن‌ها از ساکنان مناطق گرمسير فعال‌تر باشند. شرايط اقليمي در حال از دست دادن تاثير خود بر سبک زندگي ماست تاثيري که روز به روز کم رنگ‌تر مي‌شود! نرگس عزيزي | کارشناس ارشد مشاوره

ويژگي‌هاي شخصيتي افراد تحت تاثير عوامل متنوعي شکل مي‌گيرد. در بين عوامل متنوعي چون ژنتيک، تربيت خانوادگي، فرهنگ جامعه، رسانه‌ها و ... مي‌توان به تاثير آب و هواي محل زندگي بر ويژگي‌هاي شخصيتي نيز اشاره کرد. اما واقعيت اين است که اين روزها نشانه‌هاي زيادي در اختيار داريم که به صورت ضمني به ما نشان مي‌دهد نبايد روي تاثير اين عامل زياد حساب باز کنيم و لازم است آن را تنها به عنوان عاملي با تاثيري محدود در نظر بگيريم.

وقتي عوامل فرهنگي موثرتر هستند بررسي‌ها نشان مي‌دهد فرهنگ جامعه مي‌تواند تاثيري به مراتب شگرف‌تر از ويژگي‌هاي آب و هوايي محل زندگي داشته باشد. به عنوان مثال در مطالعه‌اي که سال 93 در استان خراسان شمالي انجام شد، مشخص شد که سه قوم فارس، کرد و ترکمن ساکن در اين استان، هر چند از نظر محل زندگي بسيار نزديک به هم هستند اما در برخي ويژگي‌هاي شخصيتي تفاوت‌هاي معناداري بين آن‌ها وجود دارد. به عنوان نمونه در شاخص فردگرايي، نمره قوم فارس بالاتر از کردها و ترکمن‌هاست. البته اين موضوع عجيب هم نيست چراکه فرهنگ زندگي عشيره‌اي بين اين دو گروه رواج بيشتري دارد و جمع‌گرايي را تشويق مي‌کند.

شباهت‌هايي بين مناطق دور از هم نکته‌ ديگر شباهت‌هاي شخصيتي گروه‌هاست که گاهي بين مناطق دور از هم و بدون شباهت اقليمي، ديده مي‌شود. به عنوان مثال در مطالعه گسترده‌اي که درباره پنج ويژگي شخصيتي 56 کشور انجام و نتايج آن در سال 2014 منتشر شد، شباهت دو کشور براي پژوهشگران قابل توجه بود، دو کشور دور از هم و با آب و هوايي متفاوت؛ انگلستان و اندونزي! اين دو کشور در هر پنج مقياس برون‌گرايي، ثبات عاطفي (نقطه مقابل روان رنجوري)، سازگاري، باوجدان بودن و تمايل به کسب تجربيات جديد نمراتي مشابه همديگر کسب کرده بودند.

اقليم و شخصيت؛ رابطه‌اي 2 طرفه از سوي ديگر حتي زماني که بين اقليم منطقه‌اي با ويژگي‌هاي ساکنان آن ارتباطي ديده مي‌شود، ما به شکلي دقيق نمي‌توانيم جهت اين رابطه را مشخص کنيم و به فرض بگوييم که اقليم منطقه باعث به وجود آمدن اين ويژگي‌هاي شخصيتي در افراد ساکن شده است چراکه بر اساس برخي مطالعات، اين رابطه مي‌تواند برعکس بوده و در واقع برخي ويژگي‌هاي شخصيتي باعث شده باشد تا برخي افراد منطقه‌اي را براي زندگي انتخاب کنند. به عنوان نمونه مطالعه‌اي در دانشگاه ويرجينيا نشان مي‌دهد افراد درون‌گرا تمايل بيشتري به صرف وقت در مناطق کوهستاني دارند و در مقابل برون‌گراها بيشتر جذب ساحل مي‌شوند.

رسانه‌هايي که همه جا نفوذ کرده‌اند اين روزها نمي‌توان از ويژگي‌هاي شخصيتي و سبک زندگي افراد حرف زد و نقش رسانه‌ها را فراموش کرد. با وجود رسانه‌هاي فراگير و شبکه‌هاي اجتماعي پرطرفدار، حالا مي‌بينيم که انتخاب نوع تفريح و وقت‌گذراني گاهي بيش از اين که تحت تاثير عوامل جغرافيايي باشد، تحت تاثير رسانه‌هاست يا اين که وقت‌گذراني در فضاي مجازي بيش از اين که تحت تاثير هواي سرد و از سر ناچاري براي ماندن در خانه باشد، انتخاب خود فرد حتي براي روزهاي معتدل است. در واقع اگر بگوييم رسانه‌ها مي‌توانند نقشي پررنگ‌تر از اقليم در شکل‌گيري سبک زندگي ما در اين روزها و البته ويژگي‌هاي شخصيتي در طولاني مدت داشته باشند، ادعاي گزافي نکرده‌ايم. نگاهي به ماجراي رابطه اقليم و شخصيت افراد از منظر جامعه شناختي شخصيت نهايي آدميزاد، برايند يک عامل نيست! امير محمديان خراساني | جامعه‌شناس

آدمي در محيطي متولد مي‌شود که بر او اثر مي‌گذارد. در زماني به دنيا مي‌آيد که روحياتش او را تحت تاثير قرار مي‌دهد. در خانواده‌اي بزرگ مي‌شود که از آن‌ها مي آموزد و تقليد مي‌کند. حامل ژن‌هايي است که او را متاثر مي‌سازند. آناتومي که انسان تحت تاثير ژن و تغذيه و ديگر عوامل کسب مي‌کند در آينده‌اش تاثيرگذار است. عاداتي را فرا مي‌گيرد که در سرنوشت او نقشي موثر دارند. همه اين عوامل، رفتارها و شخصيت يک انسان را با هم شکل مي‌دهند و نمي‌توان گفت هيچ يک تاثير ندارند يا تنها يکي از آن‌ها يا برخي موثر هستند اما مي‌توان گفت که تاثير برخي از آن‌ها مي‌تواند بيشتر باشد مانند ويژگي‌هاي فرهنگي و زماني-مکاني و محيطي که در آن پرورش مي‌يابد که در ابتدا خانواده است و سپس به جامعه تسري مي يابد.

رابطه‌اي 2سويه و تعاملي اين تاثير يک طرفه نيست بلکه در رابطه‌اي دوسويه و تعاملي شکل مي‌گيرد، بدين صورت که از لحاظ جامعه شناختي، هم افراد ويژگي‌هاي محيط اطراف خود شامل فرهنگ، جغرافيا و تاريخ را شکل مي‌دهند و هم از آن تاثير مي‌پذيرند. در نهايت برايند تمامي اين نيروها به «من» شکل مي‌دهد و اجتماعي شدن فرد تکوين يافته و تا آخر عمر توسعه مي‌يابد زيرا بعد از بزرگ سالي نيز انسان بيش از همه تحت تاثير شرايط و تجربيات زيسته خويش است که شامل روابط با ديگران نيز مي‌شود.

شرايط فرهنگي مهم‌تر است يا آب‌و‌هوا؟! هر پديده‌اي که در اطراف آدمي رخ مي‌دهد، بسته به معنايي که در ذهن او خلق مي‌کند بر او اثر مي‌گذارد و از اين رهگذر، انسان به شدت وابسته به معنا و تعبير، تفسير و تحليل است. واکنش‌هاي بشري نمايانگر تاثير ذهني و بار معنايي است که يک پديده بروني يا دروني بر او گذاشته است. واکنش‌هاي تکراري به عادت‌هاي شخص تبديل و سپس قابل پيش‌بيني مي‌شوند. بيشتر افراد از آب و هواي خوب و محيط زيست سالم و پاک لذت مي برند و شاداب مي‌شوند و هنگامي که در معرض هواي آلوده و سر و صدا و محيط زيست ناسالم قرار بگيرند، واکنش‌هاي عصبي نشان مي‌دهند يا حداقل آزار مي‌بينند و دم بر نمي آورند. ما انسان‌ها در برخي موارد مشترک هستيم، در مواردي که بر ما تاثير مي‌گذارد اما بسته به شرايط فرهنگي و آموزشي واکنش‌هاي متفاوتي ممکن است بروز دهيم که همين مسئله وجه تمايز ما از ديگران است. بازخوردهايي که ما از محيط و انسان‌هاي اطراف دريافت مي‌کنيم نيز بر عادات و واکنش‌هاي بعدي ما اثر گذار هستند. اگر احساسات شما را ديگران جريحه‌دار کنند و از حمايت برخوردار نشويد به مرور به وضعيت ناهنجار روحي و عقده‌هاي رواني تبديل مي شود که مي‌تواند شرايط اقليمي مثلا هواي آلوده نيز آن را تشديد کند اما اگر حمايت عاطفي خوبي در برابر شکست‌ها و يأس‌ها دريافت کنيد و از آب و هواي خوب نيز بهره ببريد، ممکن است به شخص ديگري با واکنش‌هاي مناسب و عادات کسب شده هنجارمند تبديل شويد. معرفي کتابي که به سوال‌هايتان درباره خلقيات مشترک ايراني‌ها پاسخ خواهد داد نتيجه‌گيري بعد از يک پيمايش ملي

آيا ويژگي‌هاي شخصيتي مردم يک کشور را مي‌توان دسته‌بندي کرد؟ اگر بتوانيم اين کار را انجام دهيم، چه مواردي را مي‌توان به عنوان عوامل موثر در شکل‌گيري اين ويژگي‌هاي شخصيتي در نظر گرفت؟ اگر با خواندن اين دو سوال، کنجکاو شده و دوست داريد که جواب آن‌ها را بدانيد، براي شما يک خبر بد و يک خبر خوب داريم. خبر بد اين که جواب کوتاهي براي اين دو سوال وجود ندارد! اما خبر خوب اين که کتابي وجود دارد که با قلمي روان مي‌تواند به شما کمک کند تا پاسخ نسبي براي اين دو سوال پيدا کنيد. کتاب «ما ايرانيان، زمينه‌کاوي تاريخي و اجتماعي خلقيات ايراني» به قلم مقصود فراستخواه، به موضوع ويژگي‌هاي شخصيتي مي پردازد که به ايرانيان نسبت داده مي‌شود. نويسنده کتاب که جامعه‌شناسي شناخته شده نيز است، اين کتاب را با پيمايش ملي که خود مجري آن بوده، آغاز مي‌کند؛ پيمايشي درباره خلقيات ايراني‌ها. سپس او عوامل موثر در شکل‌گيري خلقيات را بررسي مي کند و در اين بين به عوامل تاريخي، اجتماعي و ... مي‌پردازد. مطالعه اين کتاب مي‌تواند به بسياري از ما يادآوري کند که خلقيات و ويژگي‌هاي شخصيتي افراد را نمي‌توان بر مبناي يک يا دو عامل توجيه کرد و براي در نظر گرفتن چرايي برخي ويژگي‌هاي شايع در يک منطقه بايد عوامل متعددي را بررسي کرد. منبع: psychologytoday.com، فارس، سلامت نيوز، فرارو ما را در کانال «آخرين خبر» دنبال کنيد