اجداد همه ما انسان‌های خردمند نبوده‌اند!

زوميت/ اکتشافات حاصل‌از توالي‌يابي DNA انسان‌تباران باستاني نشان مي‌دهد تمام انسان‌هاي خارج از آفريقا در ژنوم خود آثاري از DNA را دارند که متعلق به گونه‌ي ما نيست. تقريبا ۶ ميليارد انسان روي زمين زندگي مي‌کنند که اجداد اخير آن‌ها از آفريقا منشا نگرفته‌اند. آن‌ها حدود ۱ تا ۲ درصد از ژنوم خود را از نزديک‌ترين گونه‌ي منقرض‌شده‌ي خويشاوند انسان يعني نئاندرتال‌ها به ارث برده‌اند. اهالي آسياي شرقي و اقيانوسيه همچنين بخش کمي از تبار خود را از انسان‌تبار دنيسووا، يکي ديگر از خويشاوندان نزديک انسان خردمند به ارث برده‌اند. مطالعه‌ي جديدي که در مجله‌ي Science Advances منتشر شده است، نشان مي‌دهد انسان‌هاي اوليه‌اي که در آفريقا زندگي مي‌کردند، ممکن است با انسان‌تباران باستاني آميخته شده باشند. انسان‌تباران باستاني از گونه‌هاي منقرض‌شده‌ي خويشاوند گونه‌ي انسان خردمند بوده‌اند. تلاقي در خارج از آفريقا پس از اين اتفاق افتاده است که اجداد انسان خردمند در خارج از آفريقا و در محيط‌هاي جديد گسترش پيدا کردند. در آنجا بوده است که آن‌ها با نئاندرتال‌ها و انسان‌تباران دنيسووا رابطه‌ي جنسي برقرار کردند. نتايج مطالعه‌ي جديد، منجر به اکتشافات جديد شده است. مطالعات ژنتيکي اوليه درمورد مردم سرتاسر جهان نشان داده است که پراکنش کنوني ما نتيجه‌اي از يک مهاجرت به خارج از آفريقا بوده است که حدود ۱۰۰ هزار سال پيش رخ داده است اما شناسايي تبار نئاندرتال و دنيسووا در اوراسيايي‌هاي مدرن، مسائل را پيچيده کرده است. انسان رودزيايي نمونه‌اي يک انسان خردمند باستاني ما هنوز فکر مي‌کنيم که بخش عمده‌ي (بين ۹۲ تا ۹۸/۵ درصد) تبار ژنتيکي مردمي که امروزه در آفريقا زندگي نمي‌کنند، درواقع از گسترش انسان‌هاي باستاني در خارج از آفريقا منشا گرفته است. اما اکنون مي‌دانيم که بخش باقيمانده ژنوم از گونه‌ي باستاني آمده است که اجداد آن صدها هزاران سال قبل از اين خروج، سرزمين آفريقا را ترک کردند. چه اتفاقي در آفريقا رخ داده است؟ با در دسترس قرار گرفتن ژنوم انسان‌هاي باستاني و مدرن در خارج از آفريقا، بينش‌هايي درمورد تلاقي بين جمعيت‌هاي مختلف انسان‌هاي باستاني حاصل شده است. محيط‌هاي سرد و خشک اوراسيا ازنظر حفظ DNA، نسبت‌به محيط‌هاي گرم و مرطوب آفريقا بهتر عمل مي‌کنند. با دسترسي به اطلاعات بيشتر، درک ما از رابطه‌ي بين اجداد انسان باستاني درون آفريقا و ارتباط آن‌ها با انسان خردمند باستاني درحال عميق‌تر شدن است. در مطالعه‌اي درمورد DAN باستاني مردم جنوب آفريقا که در سال ۲۰۱۷ منتشر شد، ۱۶ ژنوم باستاني مربوط به انسان‌هايي که در طول ۱۰ هزار سال گذشته در اين منطقه زندگي مي‌کردند، مورد بررسي قرار گرفت. نتايج مطالعه حاکي از آن بود که تاريخ جوامع آفريقايي پيچيده بوده است. وقتي که حدود ۱۰۰ هزار سال پيش، اين مردم به‌سوي سرزمين‌هاي خارج از آفريقا پراکنده شدند، در آفريقا تنها يک گروه از انسان‌ها وجود نداشت. مطالعه‌اي که در اوايل سال جاري منتشر شد و در آن DNA باستاني ۴ فرد از منطقه‌اي که امروز کشور کامرون است، مورد تجزيه‌و‌تحليل قرار گرفت، نيز از اين نتيجه‌گيري حمايت مي‌کند. نتايج پژوهش‌ها نشان مي‌دهد قبل از گسترش اصلي انسان‌ها به خارج از قاره‌ي آفريقا، در اين قاره گروه‌هايي از انسان‌ها زندگي مي‌کردند که در مناطق مختلفي از اين سرزمين پراکنده بودند و بسياري از اين گروه‌ها در تبار مردمي که امروزه در آفريقا به سر مي‌برند، سهم داشته‌اند. علاوه‌براين، اکنون به‌نظر مي‌رسد که جريان ژنتيکي از يکي از تبارهاي انسان خردمند باستاني به جوامع انسان خردمند وجود داشته است. يکي از احتمالات براي اتفاق افتادن چنين وضعيتي، آن است که افرادي که در خارج از آفريقا گسترش يافته بودند، با نئاندرتال‌ها رابطه‌ي جنسي برقرار کرده و سپس مجددا به آفريقا برگشته باشند. درواقع، اين مسئله در مطالعه‌اي که اخيرا منتشر شده، نشان داده شده است. انسان خردمند (چپ) درمقايسه‌با نئاندرتال‌ مقاله‌ي جديد، شواهدي را فراهم مي‌کند که نشان مي‌دهد ممکن است جريان ژني بين اجداد مردمان غرب آفريقا و يک انسان‌تبار باستاني اسرارآميز رخ داده باشد. پژوهشگران، DNA نئاندرتال‌ها و انسان‌تبار دنيسووا را با DNA چهار جمعيت معاصر در غرب آفريقا مقايسه کردند. آن‌ها براي توضيح ارتباطات بين انسان‌تباران باستاني و آفريقايي‌هاي مدرن، يک مدل رياضي ايجاد کردند. نتايج نشان مي‌داد که ۶ تا ۷ درصد از ژنوم مردمان غرب آفريقا، منشا باستاني دارد. اما اين اجداد، نئاندرتال‌ها يا دنيسوواها نبوده‌اند. مدل آن‌ها نشان مي‌دهد که تبار ديگر از جمعيتي باستاني آمده است که درحال حاضر ژنومي براي آن در دست نداريم. اين جمعيت ناشناخته احتمالا بين ۳۶۰ هزار تا ۱/۰۲ ميليون سال پيش، از اجداد انسان‌ها و نئاندرتال‌ها جدا شده است. اين اتفاق، قبل از رويداد جريان ژن اتفاق افتاده که DNA نئاندرتال‌ها را حدود ۴۳ هزار سال پيش به غرب آفريقا بازگردانده است؛ اگرچه تاريخ مذکور مي‌تواند بين صفر تا ۱۲۴ هزار سال پيش متغير باشد. براساس تاريخ مشخص‌شده، گونه‌ي ناشناخته نيز در عصري مانند نئاندرتال‌ها زندگي مي‌کرده ولي احتمالا در جريان ۱۰۰ هزار سال گذشته در آفريقا حضور داشته است. توضيح ديگر آن است که انسان‌تبار باستاني در خارج از آفريقا وجود داشته و قبل از اينکه مهاجران مجددا به آفريقا برگردند، با آن‌ها تلاقي پيدا کرده است. اگرچه پژوهشگران تجزيه‌وتحليل گسترده‌اي را انجام داده‌اند که تحت‌تأثير روش خاص بررسي داده‌ها يا فرايندهاي ژنتيکي ديگر نيست، درمورد نتايج مطالعه‌ي خود محتاط هستند. آن‌ها خواستار تجزيه‌و‌تحليل بيشتر DNA باستاني و معاصر از جمعيت‌هاي متنوعي از آفريقا شدند. با‌اين‌حال، پژوهش مذکور نيز به مجموعه پژوهش‌هاي ديگري که نشان‌دهنده‌ي تلاقي بين گونه‌هاي مختلف اجدادي ما است، اضافه مي‌شود. ما را در کانال «آخرين خبر» دنبال کنيد