بيگ بنگ/ ميدان مغناطيسي جهاني يک سياره از چيزي به نام دينام ناشي مي‌شود. دينام جريان فلز مذاب در هستۀ سياره است که جريان الکتريکي توليد مي‌کند. روي زمين، دينام چيزي است که سوزن‌هاي قطب‌نما را به سمت شمال نشان مي‌دهد.
گروهي از محققان از کانادا، ايالات‌متحده و فرانسه با توجه به داده‌هاي ميدان مغناطيسي که توسط فضاپيماي تکامل مواد فرّار و جو مريخ-ماون(MAVEN) متعلق به ناسا، جمع‌آوري‌ شده، محدوديت‌هاي جديدي درباره زمان و قدرت دينام مريخ ارائه دادند.

“دکتر آنا ميتل‌هولز” محقق پسادکتري گروه زمين، اقيانوس و علوم جوي در دانشگاه بريتيش کلمبيا، گفت: «مي‌دانيم که دينام مريخ بين 4.5 تا 3.7 ميليارد سال قبل فعال بوده است. زمان‌بندي دينام بخش بزرگي از تکامل يک سياره است و آنچه که ما کشف کرديم با چيزي که تاکنون فکر مي‌کرديم، بسيار تفاوت دارد. دينام در مورد تاريخ گرمايي سياره، تکامل آن و اينکه چگونه به وضع امروزي رسيده چيزهايي به ما مي‌گويد؛ و اين براي تمام سياراتِ سنگي- زمين، مريخ، ناهيد و عطارد- بي‌نظير است.»

مغناطيس در برخي صخره‌هاي روي سطح مريخ نشان مي‌دهد که دينام مريخ بين 4.3 تا 4.2 ميليارد سال قبل فعال بوده، اما عدم وجود آهنربايي در سه حوضۀ بزرگ هلاس، آرگير و ايزيديس که 3.9 ميليارد سال قبل شکل‌ گرفته‌اند، موجب شده که بيشتر محققان باور داشته باشند دينام مريخ در آن زمان غيرفعال بوده است.

 دکتر “ميتل‌هولز” و همکارانش داده‌هاي ماهواره ماون که در ارتفاعاتِ 130 کيلومتري در شب به‌دست‌ آمده‌اند را تجزيه‌وتحليل کردند. آن‌ها شواهد روشني يافتند که ميدان مغناطيسي ناشي از جريان گدازه لوکوس پلانتوم(Lucus Planum) کمتر از 3.7 ميليارد سال قبل تشکيل‌شده- يعني بسيار ديرتر از حوضه‌هاي مذکور. همچنين محققان ميدان‌هاي مغناطيسي کم شدتي را در حوضۀ Borealis در نيم‌کره شمالي مريخ کشف کردند که 4.5 ميليارد سال قبل شکل‌گرفته‌اند و گمان مي‌رود يکي از قديمي‌ترين ويژگي‌هاي مريخ هستند.
يکي از نويسندگان اين تحقيق، پروفسور “کاترين جانسون” از بخش زمين، اقيانوس و علوم جوي دانشگاه بريتيش کلمبيا و مؤسسه علوم سياره‌اي، گفت: «ما اين دو مشاهده را داريم: يکي به دينامي در ابتدايي‌ترين زماني که تاکنون در تاريخ مريخ شناخته شده، اشاره دارد و ديگري به دينامي که تا نيم ميليارد سال بعد از زماني که بسياري از محققان فکر مي‌کنند اين دينام از بين رفته، وجود داشته است.»
محققان بيان داشتند: «دو توضيح براي عدم وجود ميدان مغناطيسي در اين حوضه‌ها داريم. ممکن است دينام قبل از تشکيل حوضه‌ها متوقف شده باشد و سپس قبل از تشکيل ِ منطقه “لوکوس پلانتوم” دوباره شکل گرفته باشد، يا اينکه تأثيراتي که اين حوضه‌ها را به وجود آورده بخشي از پوستۀ حاوي مواد معدني است و مي‌توانند مغناطش خوبي داشته باشند را جابجا کرده باشد.» جزئيات بيشتر اين پژوهش در نشريۀ Science Advances منتشر شده است.

سيارات سنگي مانند زمين، مريخ، ناهيد و عطارد، ميدان‌هاي مغناطيسي خود را از حرکت آهن مذاب درون هسته خود مي‌گيرند؛ پروسه‌اي که به همرفت موسوم است. بسته‌هاي آهن مذاب، بالا آمده، سرد شده و در هسته فرو مي‌رود و يک جريان الکتريکي توليد مي‌کند. گردش سياره، اين جريان را در يک سيستم موسوم به دينام به ميدان مغناطيسي تبديل مي‌کند. محققان معتقدند توالي سريع برخورد 20 سيارک به سطح مريخ باعث شده دينام اين سياره غيرفعال شده است.

به پيج اينستاگرامي «آخرين خبر» بپيونديد
instagram.com/akharinkhabar