برترین موسسات تحقیقاتی جهان کدامند؟

يک موسسه تحقيقاتي يا پژوهشگاه اساساً براي انجام تحقيقات راه‌اندازي مي‌شود. برخي از اين موسسات، تحقيقاتي بنيادي و تخصصي انجام مي‌دهند و برخي ديگر به دنبال تحقيقات کاربردي هستند. در تمامي کشورهاي دنيا، تحقيقات کاربردي در دانشگاه‌ها، موسسات تحقيقاتي و صنايع انجام مي‌شود.

هر کدام از اين انواع مختلف موسسات تحقيقاتي داراي ويژگي‌هاي خاص خود هستند و به عنوان مثال موسسات تحقيقاتي قراردادي به عنوان مکمل دانشگاه‌ها و آزمايشگاه‌هاي صنعتي فعاليت مي‌کنند.

اين موسسات مجموعه‌اي از نيازهاي جامعه را فرماندهي مي‌کنند و با توجه به اين نيازها فعاليت مي‌کنند.

اين کار براي شرکت‌هاي کوچک و متوسط که در بهترين حالت، ممکن است فقط داراي قابليت‌هاي داخلي کوچک باشند، از ارزش ويژه‌اي برخوردار است.

چنين موسساتي از امکانات تحقيقات گران قيمت و تخصصي برخوردارند که مي‌تواند تنها توسط گروهي از صنايع مورد استفاده قرار گيرد.

در نتيجه‌ي وابستگي آنها به بازار، موسسات تحقيقاتي، بيشتر به عنوان موسسات خدمات تجاري فعاليت مي‌کنند.

البته با تمرکز منابع در موسسات تحقيقاتي مستقل، معايبي نيز وجود دارد. موسساتي که در تامين نيازهاي کوتاه مدت صنعت موفق‌ترند، معولا وابستگي زيادي به درآمد حاصل از قراردادهاي حمايت شده از صنعت دارند و ممکن است منابع لازم براي تحقيقات طولاني مدت را نداشته باشند.

پيشينه موسسات تحقيقاتي

شايد بتوان يکي از قديمي ترين مراکز تحقيقاتي را رصدخانه هاي جهان اسلام در نظر گرفت. در اوايل قرون وسطي، چندين رصدخانه نجومي در جهان اسلام تاسيس شد. اولين آنها رصدخانه بغداد در قرن ۹ بود که در دوران خليفه عباسي ساخته شد.از مشهورترين اين رصدخانه‌ها، مي‌توان به رصدخانه مراغه و رصدخانه الغ‌بيگ اشاره کرد.

رصدخانه مراغه در  آذربايجان غربي است که قدمت آن به قرن ۱۳ ميلادي برمي‌گردد و رصدخانه الغ‌بيگ متعلق به قرن ۱۵ است.

مدرسه نجوم "کرالا"( Kerala) در هند نيز بين قرن ۱۴ تا ۱۶ شکوفا شد و تلاش‌هايي را در زمينه حل مسائل نجومي انجام داد.

قديمي‌ترين موسسه تحقيقاتي در اروپا مجتمع رصدخانه - آزمايشگاه دانمارکي "اوراني‌بورگ" بود که توسط "تيکو براهه" در جزيره ون، به عنوان يک آزمايشگاه نجومي سده شانزدهم براي اندازه‌گيري دقيق شمار ستارگان، راه‌اندازي شد.

در ايالات متحده، نهادهاي پژوهشي پرشمار و قابل توجهي از جمله" آزمايشگاه‌هاي بل"(  Bell Labs)،" زيراکس  پارک"( Xerox Parc)، " مؤسسهٔ پژوهشي اسکريپس"(  The Scripps Research Institute) و موسسه‌هاي پژوهشي" بکمن"(  Beckman ) و" اس‌آرآي اينترنشنال"(  SRI International) غالبا در سده ۱۹۰۰ ميلادي تاسيس شدند.

در اواخر سده ۱۸۰۰ ميلادي توماس اديسون، با به کار بردن اصول توليد انبوه و کار گروهي در مقياس بزرگ براي اولين بار، به روند گسترش اختراع کمک شاياني کرد.

اما با همه اينها ظهور رسمي موسسات تحقيقاتي به قرن بيستم ميلادي بازمي‌گردد. در سال‌هاي ۱۹۰۰ ميلادي دانشمندان محقق هنوز در مسائل تئوري، تحقيقات انجام مي‌دادند.

از سال ۲۰۰۶ ميلادي، بيش از ۱۴ هزار مرکز تحقيقاتي در آمريکا ايجاد شد.

گسترش دانشگاه‌ها به دانشکده‌هاي تحقيقاتي که همزمان با آموزش انبوه جوامع علمي بود، به اين تحولات دامن زد.

آگاهي عمومي رو به رشد درباره تحقيقات علمي، درک عمومي را در پيشبرد تحولات پژوهشي خاص در موضوعي خاص برجسته ساخت. پس از جنگ‌ جهاني دوم و بمباران اتمي، موضوعات تحقيقاتي خاصي دنبال شد که شامل آلودگي‌هاي زيست محيطي و دفاع ملي بود.

موسسات تحقيقاتي برتر دنيا

در حال حاضر موسسات تحقيقاتي متعددي در سراسر دنيا وجود دارد که با امکاناتي فوق‌العاده کارهاي پژوهشي گسترده‌اي در زمينه‌هاي گوناگون انجام مي‌دهند که به برترين آنها اشاره مي‌کنيم.

۱- مؤسسه ملي سلامت

مؤسسه ملي سلامت مشهور به NIH ، يکي از شاخه‌هاي وزارت بهداشت و خدمات انساني ايالات متحده آمريکا است. وظيفه اين مرکز رهبري و نظارت بر تحقيقات علوم زيستي - پزشکي است که از ۲۷ موسسه ملي جداگانه تشکيل شده و ساليانه حدود ۲۸ ميليارد دلار بودجه صرف تحقيقات علوم پزشکي مي‌کند.

۲- اداره کل ملي هوانوردي و فضا

اداره کل ملي هوانوردي و فضا يا همان ناسا، سازماني مستقل در حکومت فدرال آمريکا است که مسئوليت برنامه‌ريزي در حوزه‌هاي برنامه فضايي کشوري و تحقيقات مکانيک پرواز و هوافضا را بر عهده دارد.

۳- مرکز ملي پژوهش‌هاي علمي فرانسه

اين مرکز بزرگترين سازمان دولتي فرانسه در زمينه پژوهش علمي است که زير نظر وزارت آموزش عالي و پژوهش فرانسه فعاليت مي‌کند. اين مرکز در ۱۹ اکتبر ۱۹۳۹ ميلادي بنيان نهاده شد. بودجه ساليانه اين مرکز بيش از ۳/۳ ميليارد يورو بوده و ۱۱ هزار واحد پژوهشي را پوشش مي‌دهد.

۴- انجمن ماکس پلانک 

اين انجمن در ۲۶ فوريه ۱۹۴۸ ميلادي توسط تعدادي از فيزيکدانان اتمي آلمان مانند ورنر هايزنبرگ و اتو هان تأسيس شد. مؤسسه‌هاي ماکس پلانک در زمينه‌هاي علوم طبيعي به ويژه فيزيک، زيست‌شناسي، علوم انساني و علوم اجتماعي به پژوهش‌هاي پايه مي‌پردازند.

۵- آکادمي علوم چين

اين آکادمي، آکادمي ملي چين است که به عنوان انديشکده ملي علمي و نهاد حاکم دانشگاهي فعاليت مي‌کند و خدمات مشاوره‌اي و ارزشيابي را در مورد موضوعات ناشي از اقتصاد ملي، توسعه اجتماعي و پيشرفت علم و فناوري عرضه مي‌کند.

۶- مراکز مديريت و پيشگيري بيماري

مراکز مديريت و پيشگيري بيماري يا همان "CDC" يکي از آژانس‌هاي ايالات متحده آمريکا و تحت نظر وزارت بهداشت و خدمات انساني اين کشور است که به طور رسمي در سطح دولت فدرال ايالات متحده آمريکا فعاليت دارد. اين مرکز با ارائه اطلاعاتي پيرامون بهداشت، جهت محافظت از بهداشت عمومي و سلامتي کار مي‌کند.

۷- شوراي تحقيقات ملي اسپانيا

اين مرکز، بزرگترين موسسه عمومي است که به تحقيق در اسپانيا اختصاص دارد و سومين مرکز بزرگ اروپا به حساب مي‌آيد.

هدف اصلي اين موسسه ترويج و توسعه تحقيقاتي است که به پيشرفت علم و فناوري کمک مي‌کند و آماده است براي دستيابي به اين هدف با نهادهاي تحقيقاتي اسپانيايي و خارجي همکاري کند.

۸- اداره ملي اقيانوسي و جوي آمريکا

اين مرکز يک سازمان پژوهشي فدرال آمريکا است که  عهده‌دار و مجري طرح‌هاي ملي ايالات متحده در زمينه برنامه‌هاي جوي و اقيانوسي است.

۹- شوراي تحقيقات ملي ايتاليا

اين مرکز بزرگترين شوراي تحقيقاتي در ايتاليا است و وظيفه آن به عنوان يک سازمان عمومي، حمايت از تحقيقات علمي و فناورانه است. دفتر مرکزي اين شورا در رم پايتخت ايتاليا واقع شده است.

۱۰- آزمايشگاه ملي لارنس برکلي 

اين آزمايشگاه که مشهور به " LBL" است، يک مرکز علمي فدرال در شهر برکلي ايالت کاليفرنيا در آمريکا است. از دهه ۱۹۵۰ ميلادي تاکنون، اين آزمايشگاه شرايط خود براي يک مرکز بين‌المللي مهم براي تحقيقات فيزيک را حفظ کرده است و برنامه تحقيقاتي خود را تقريبا در همه حوزه‌هاي تحقيقات علمي متنوع ساخته است. ماموريت اين مرکز اين است که مهمترين و اساسي‌ترين مشکلات علمي پيش روي بشريت را از ميان بردارد.