جهان در محاصره کم‌آبی

ايسنا

بروزرسانی 1405/04/08 - 11:25

ایسنا/بحران آب در جهان به یکی از جدی‌ترین چالش‌های انسانی تبدیل شده است، خشکسالی، بلایای طبیعی، جنگ‌ها، آلودگی فاضلاب، هدررفت منابع، ضعف داده‌ها، کمبود زیرساخت و نابرابری اجتماعی همگی دست‌به‌دست هم داده‌اند تا دسترسی به آب سالم برای میلیاردها نفر دشوار شود.

آب به طرق بی‌شماری بر زندگی ما تاثیر می‌گذارد، ما از آن برای نوشیدن، پخت‌وپز، تمیز نگه داشتن خانه‌ها و تغذیه گیاهان استفاده می‌کنیم. اما کمتر از یک درصد از منابع آب جهان به‌طور مستقیم برای انسان‌ها قابل استفاده است. بقیه آب‌ها شور، یخ‌زده یا زیرزمینی هستند. علاوه بر این، باید کاری کنیم که همین کمتر از یک درصد برای ۸.۳ میلیارد نفر جمعیت جهان کافی باشد.
بحران جهانی آب، گواه این است که ما به خشکی رسیده‌ایم. گزارش‌های سازمان بهداشت جهانی و یونیسف نشان می‌دهد، صدها میلیون نفر در چرخه تشنگی گرفتار شده‌اند که به چرخه فقر دامن می‌زند.
اما چه چیزی باعث این همه‌گیری کمبود آب می‌شود؟ عوامل متعددی وجود دارند که به نوبه خود بر همه چیز از برداشت محصول گرفته تا سلامت عمومی تاثیر می‌گذارند. با پرداختن به این موضوعات، می‌توانیم با یک درصد موجود کارهای بیشتری انجام دهیم.

خشکسالی
جای تعجب نیست که خشکسالی، یکی از دلایل اصلی بحران جهانی آب است. مناطقی که بیشترین آسیب را در برابر تاثیرات آن دارند مانند سومالی که با بیش از یک دهه فصل بارندگی متوالی بدون بارندگی، اغلب از همان ابتدا دچار تنش آبی بوده‌اند. با عمیق‌تر شدن این بحران، این منابع کمیاب‌تر می‌شوند. به عنوان مثال، در کشورهای جنوب صحرای آفریقا، ۸۰ درصد از زمین‌های کشاورزی به دلیل خشکسالی‌های مرتبط با آب‌وهوا تحت تاثیر تخریب خاک قرار گرفته‌اند.

سایر بلایای طبیعی
خشکسالی تنها بلای طبیعی نیست که به بحران کمبود آب ما دامن می‌زند. در سوی دیگر، افزایش سطح دریاها باعث شور شدن منابع آب شیرین می‌شود، به این معنی که دیگر قابل آشامیدن نیستند. در کشوری مانند بنگلادش که عمدتا در سطح دریا یا پایین‌تر از آن قرار دارد، این مورد، تهدیدی بزرگ به ویژه در فصول بارندگی است.

گزارش اخیر یونیسف نشان داد که تقریبا ۷۵ درصد از کل بلایای طبیعی بین سال‌های ۲۰۰۱ تا ۲۰۱۸ مربوط به آب بوده‌اند. این وقایع نه فقط مردم را از آب آشامیدنی پاک محروم کرده است، بلکه خطر ابتلا به بیماری‌های ناشی از آب مانند اسهال، وبا و مالاریا را نیز افزایش می‌دهد. پیش‌بینی می‌شود که فراوانی و شدت این وقایع در آینده افزایش یابد.

جنگ و درگیری
درگیری در سوریه، غزه و یمن همگی به خسارات عظیمی به زیرساخت‌های آب و فاضلاب منجر شده است.

فاضلاب
گاهی اوقات آب می‌تواند در یک منطقه فراوان باشد، با این حال، اینکه آیا آن آب برای استفاده ایمن است یا خیر، موضوع دیگری است. این مورد در بسیاری از مناطق جهان با سیستم‌های ضعیف برای مقابله با فاضلاب - آبی که تحت تاثیر استفاده انسان، مانند شستن ظرف‌ها در خانه یا استفاده در یک فرایند صنعتی قرار می‌گیرد - صادق است.

در مقیاس جهانی، ۴۴ درصد از فاضلاب خانگی بدون تصفیه دوباره استفاده می‌شود و ۸۰ درصد از کل فاضلاب بدون تصفیه یا استفاده مجدد به اکوسیستم بازمی‌گردد. این مورد باعث می‌شود، ۱.۸ میلیارد نفر از آبی استفاده کنند که می‌تواند با مدفوع، مواد شیمیایی یا سایر آلاینده‌های سمی آلوده شود. فاضلاب یکی از علل اصلی بسیاری از بیماری‌های فراگیر جهان، ازجمله وبا، اسهال خونی، حصبه و فلج اطفال است.

هدررفت آب
هدررفت آب که متفاوت از فاضلاب است، زمانی اتفاق می‌افتد که ما شیرهای آب چکه‌کننده را نادیده می‌گیریم، چمن‌هایمان را بیش از حد آبیاری می‌کنیم یا آب لوله‌کشی رایگانی که در رستوران به ما داده می‌شود را نادیده می‌گیریم.

برخی از این موارد ممکن است جزئی به نظر برسند، اما در مجموع مهم هستند. یک خانواده به‌طور متوسط می‌تواند ۱۸۰ گالن در هفته یا ۹۴۰۰ گالن در سال را به دلیل نشتی‌های خانگی هدر دهد. همه اینها را جمع کنید و به حدود ۹۰۰ میلیارد گالن آب هدر رفته در سال نگاه کنید.

کمبود داده‌های مربوط به آب
سازمان ملل متحد در زمینه آب گزارش داد که برای بیش از سه میلیارد نفر در سراسر جهان، داده‌های کافی درباره کیفیت آب در دسترس نیست. این مناطق معمولا همان جاهایی هستند که سایر عوامل ذکرشده در این فهرست نیز در آن‌ها نقش دارند و در نتیجه، ساکنان آن‌ها با خطر بالای استفاده از آب غیرقابل آشامیدن مواجه‌ هستند.

کمبود زیرساخت‌ها
این‌طور نیست که کشورها عمدا منابع آب خود را به درستی مدیریت نکنند. اما بسیاری از دولت‌ها فاقد زیرساخت لازم برای سرمایه‌گذاری مناسب در منابع آب خود و رساندن آب پاک به نیازمندان هستند.

نابرابری و عدم تعادل قدرت
بر اساس گزارش «کنسرن یواس‌ای»، در سال ۲۰۱۵ سازمان ملل متحد اعلام کرد که در پشت همه موانع حل بحران آب، یک واقعیت ساده قرار دارد؛ افرادی که بیشترین آسیب را از بحران آب و بهداشت متحمل می‌شوند، به‌طور عمده افراد فقیر و به‌ویژه زنان فقیر هستند. این نابرابری در قدرت و فقدان نمایندگی، موجب عمیق‌تر شدن این شکاف شده است. بستن این شکاف، گامی حیاتی برای تضمین دسترسی همگانی به آب سالم به شمار می‌رود.