خبرآنلاين/ برخي از محققان مي‌گويند باروري ابرها ميزان بارندگي را ۱۵ درصد افزايش مي‌دهد و برخي ديگر مي‌گويند اين ميزان کمتر از ۱درصد است. افزايش بارندگي‌ها با آشتي دادن ابرها، يکي از اميدهاي اصلي برخي مسئولان و کارشناسان ايران براي حل مشکل ورشکستگي آبي ايران است، اما گروهي ديگر از کارشناسان هم معتقدند انجام چنين کاري اصلا اممکن نيست. تنها راه آشتي دادن ابرها براي بارش آن‌ها راهي به نام «بارورسازي ابرها» است، در اين روش انسان با ايجادي تغييراتي خاص در ابرها باعث بارش آنها مي‌شود. البته در رابطه با ميزان عملي بودن اين روش هنوز ميان دانشمندان مختلف در دنيا اختلاف نظر وجود دارد. فريد گلکار، مدير مرکز ملي مطالعات و تحقيقات باروري ابرها، در رابطه با نحوه انجام اينکار در گفتگويي با خبرآنلاين گفت: «بحث بارورسازي ابرها از دهه ۵۰ ميلادي در دنيا شروع شده، به طور کلي براي ايجاد به جز بحث رطوبت و دما که بسيار تاثيرگذار بودند يک موضوع سومي هم در تشکيل بارش اهميت دارند و آن هم هسته‌هايي هستند که در جو به صورت معلق وجود دارند و تاثير فراواني در ايجاد بارندگي دارد. ما در کشورمان با نوعي از اين هسته‎‌ها را در ابرها افزايش مي‌دهيم اين موضوعي است که به آن بارورسازي ابرها مي‌گويند.» اين برنامه‌اي است که سال ۱۳۷۷ ايران به شکل غيرپيوسته اجرا کرده و هنوز نتيجه و تاثيرگذاري آن به طور کلي مشخص نيست. البته اين سوالي است که کشورهاي مختلفي با آن درگير هستند، در بخشي از گزارش شوراي تحقيقات ملي آمريکا در سال ۲۰۰۳ درباره باروري ابرها در اين رابطه نوشته شده بود:‌ «علم نمي‌تواند با اطمينان بگويد که آيا هيچکدام از روش‌هاي بارورسازي ابرها تاثيرات مثبتي توليد مي‌کند.» گلگار توضيح داد: «اينطور نيست که ما بگوييم اين پروژه را انجام داديم و به علت آن بارندگي رخ داده. انجام اين نوع ارزشيابي مشکل است، اين يک واقعيت است.» باران‌هاي امسال، ارتباطي با بارورسازي ابرها دارد؟ اما با اين وجود، با افزايش شديد بارندگي امسال نسبت به سال گذشته و وقوع سيل‌هاي شديد در غرب و جنوب غرب کشور، حرف‌ها در رابطه با بارورسازي ابرها در ايران دوباره زياد شد و حتي استان‌هاي غربي کشور درگير سيل شديدي شدند. بسياري دليل افزايش بيش از ۲۰درصدي بارندگي امسال را نسبت به سال گذشته همين موضوع دانستند و ابراز اميدواري کردند که شايد بارورسازي ابرها راه حلي مهم براي حل بحران آبي ايران باشد. از همان ابتداي امسال و پس بارش باران بي‌سابقه در کشور وزارت نيرو و سازمان‌هاي ديگر اعلام کردند که با بارورسازي ابرها در اين باران‌ها نقش داشتند. از سوي ديگر هواشناسي مي‌گويد که اتفاق غيرطبيعي در باران‌هاي انسان رخ نداده و انسان در وقوع آن‌ها نقشي نداشته است. ابراهيم ميرزايي معاون سازمان هواشناسي در اين رابطه به خبرآنلاين توضيح داد: «از مهرماه تاکنوم، فرايندي که در بارش‌هاي کشور رخ داده از لحاظ هواشناسي يک فرايند عادي بوده و چيز غيرطبيعي در اين بارش‌ها ديده نشده.» البته اين موضوعي است که مدير مرکز ملي مطالعات و تحقيقات باروري ابرها هم آن را تاييد کرد به گفته او امسال ايران هيچ پروژه عملياتي اجرا نکرده و هيچ دستکاري در بارندگي‌ها انجام نشده است. اما موافقان بارورسازي ابرها بر اين باورند حتي اگر بارندگي‌هاي امسال به طور طبيعي رخ داده باشد، اما در آينده باروري ابرها مي‎تواند به حل بحران کمک کند. بارورسازي ابرها بارندگي را چقدر افزايش مي‌دهد؛ ۱۵ يا کمتر از ۱ درصد؟! گلکار در اين رابطه گفت: «نقش بارورسازي ابرها بسيار اساسي‌ است. در پروژه سال ۹۳-۹۴ که براي ۴ تا ۵ ماه در استان يزد و استان‌هاي اطراف انجام شد ما منابع خود را افزايش داديم که به قيمت بسيار کمي انجام شد. پس چرا اينکار را نکنيم؟ در دنيا افزايش ۱۵ و حتي ۲۰درصدي بارندگي به علت بارورسازي ابرها مشاهده شده و در ايران هم ما به اين اعداد رسيديم.» اين موضوعي است که برخي مطالعات خارجي هم آن را تا حدودي تاييد مي‌کنند در تحقيقي که دسامبر سال ۲۰۱۴ توسط کميسيون آب ويومينگ منتشر شد، اعلام شد که در يک شرايط ايده‌آل بارورسازي ابرها مي‌تواند ميزان بارندگي را بين ۵ تا ۱۵درصد افزايش پيدا مي‌کند. اما از سوي ديگر، ميرزايي بر اين باور است که اين عدد ۱۵ درصدي فقط براي يک منطقه است و اگر آن را براي کل کشور در نظر بگيريم ميزان افزايش بارندگي به دليل بارورسازي ابرها بسيار کاهش پيدا مي‌کند. او گفت: « اشکال اينجاست که از حرف افزايش ۱۵درصدي بارندگي چه برداشتي انجام شود. به طور کلي اين افزايش بارندگي‌ها در کل سهم بارشي کشور عدد قابل ملاحظه‌اي نيست و عددي بسيار کمتر از ۱۵درصد که حتي به ۱درصد هم نمي‌رسد.» در واقع به گفته معاون سازمان هواشناسي، تعداد زيادي سامانه بارشي از يک منطقه عبور مي‌کنند و افزايش ۱۵درصدي فقط در يکي از سامانه‌ها رخ مي‌دهد، از سوي ديگر اين موضوع فقط براي يک منطقه خاص در کشور است و وقتي اين اعداد به هم تقسيم مي‌شوند ميزان افزايش بارندگي‌ها در کل کشور به کمتر از ۱درصد و شايد به هزارم درصد برسد. ميرزايي در اين رابطه توضيح داد:‌ « اين عددي نيست که جامعه از افزايش بارندگي‌ها احتياج انتظار باشد. از سويي اين را هم بايد گفت که همه سامانه‌ها نيازي به بارورسازي ابرها ندارند و در نتيجه اين اتفاق براي همه سامانه‌ها رخ نمي‌دهد. اصلا سامانه‌هاي کمي پيدا مي‌شوند که باران‌زا نباشند و نياز به بارورسازي داشته باشند. تازه اگر بخواهيم اين وضعيت را به کل کشور تعميم دهيم به اعداد هزارم درصد مي‌رسيم.» پيامدهاي بارورسازي ابرها؛ از واقعيت تا دروغ از سوي ديگر در کنار بحث‌هايي که در رابطه با ميزان افزايش بارندگي‌ها با بارورسازي ابرها وجود دارد گروهي از متخصصان انتقادات ديگري نسبت هزينه‌ها و پيامدهاي زيست‌محيطي اين موضوع انجام مي‌دهند. * باروري ابرها روشي گران يا ارزان‌ترين روش ممکن؟ بحث اولي که درباره بارورسازي ابرها انجام مي‌شود هزينه‌هاي آن است. برخي معتقدند که حتي اگر بارورسازي ابرها راه حلي اساسي براي باروري ابرها باشد اين موضوع هزينه بسيار زيادي دارد. مدير مرکز ملي مطالعات و تحقيقات باروري ابرها، در پاسخ به اين انتقادات گفت: «از اين روش به عنوان يک وسيله مديريت آب ارزان‌تر در دنيا وجود ندارد. به اعضاي هر هزار متر مکعب آبي که از اين طريق به وجود مي‌آيند چيزي حدود ۱۵ دلار است، براي آب‌شيرين‌کن‌ها اين ميزان حدود ۱۵۰۰ دلار است. بودجه ما کلا ۶ ميليارد تومان بوده، کشور ما مي‌خواهد با اين ۶ميليارد تومان چه کار کند؟ اگر بخواهيم همه اهدافمان را اجرايي کنيم با ۲۰ميليارد مي‌توانيم اينکار را انجام دهيم.» از سويي تحقيق سال ۲۰۱۴ در رابطه با هزينه باروري ابرها اعلام کرده است: «در يک سناريو کم هزينه، قيمت بارورسازي ابرها براي هر ۱۳۰۰متر مکعب آب ۲۷ تا ۲۱۴ دلار است در سناريو پرهزينه اين ميزان به ۵۳ تا ۴۲۷دلار مي‌رسد.» *محيط‌زيست چقدر آسيب مي‌بيند؟ به جز بحث اقتصادي، پيامد ديگر باروري ابرها در حوزه محيط‌زيست است. به طور کلي ايجاد هر تغيير کوچکي در محيط‌زيست مي‌تواند تغييرات ديگري به همراه داشته باشند تغييراتي که شايد براي انسان مرگبار باشند. باروري ابرها هم ايجاد يک تغيير در محيط‌زيست است که مي‌تواند تغييرات ديگري به همراه داشته باشد، براي مثال در سال ۲۰۰۹ بعد از انجام اين کار در چين، اين کشور درگير يک سرما مرگبار شد و يا در سال ۱۹۴۷ بعد از بارورسازي ابرها طوفاني با پيامدهاي شديد در مناطق مختلف آمريکا وزيد. گلکار در رابطه با پيامدهاي اين اقدام به خبرآنلاين توضيح داد:‌ «درست است کلا تغيير و دست‌کاري تغييرات ديگري به همراه دارد. اما رنج افزايش تغييرات بارش ۱۵ تا ۲۰درصد است که ميزان نرمال تغيير و تحول و در بارش‌ها است. يعني تغييراتي که در رنج يا شدت بارش‌ها صورت مي‌گيرد در رنج طبيعي رخ مي‌دهد و اينکاري ما انجام مي‌دهيم الهام گرفته از طبيعت است.» اما ميرزايي، معاون سازمان هواشناسي با اين موضوع مخالف است، به گفته او نمي‌توان پيامدهاي زيست‌محيطي باروري ابرها را رد يا اثبات کرد. * پيامد آخر، بارورسازي ابرها باعث عدم بارش برخي ابرها مي‌شود؟ او بر اين باور است که حتي امکان دارد باروري برخي از ابرها منجر به عدم بارش آنها شود و اين اقدم تاثير عکس بگذارد. او در اين رابطه گفت: «اگر هسته‌هايي که در ابرها وجود دارد به حد کافي باشند، حدي که با رادارهايي تشخيص داده مي‌شوند که در ايران وجود ندارد، و ما آن‌ها را بارورسازي کنيم و اين‌ها را از حدشان بالاتر ببريم. بارورسازي مي‌تواند اثر معکوس داشته باشد. مشکل اينجاست که ما چطور مي‌توانيم تشخيص دهيم يک ابر براي بارورسازي مناسب است يا نه؟ چه کسي پاسخگوي اين خواهد بود که بدون شناخت به ابري بارورسازي انجام شود؟ اگر اين اقدام منجر به کاهش بارش شود چه؟» ما را در کانال «آخرين خبر» دنبال کنيد