مهر/سرمربی تیم ملی فوتبال ایران که بارها از این رشته به عنوان بازی شطرنج یاد کرده بود، این بار با حرکات اشتباه خود فرصت تاریخی صعود به مرحله بعدی جام جهانی را از فوتبال ایران گرفت.
تیم ملی فوتبال ایران در شرایطی از جام جهانی ۲۰۲۶ کنار رفت که هیچ‌کس نمی‌تواند سختی مسیر آماده‌سازی این تیم را نادیده بگیرد. جنگ تحمیلی، برگزاری ناقص لیگ، لغو یا تغییر برنامه بازی‌های تدارکاتی، سفرهای فرسایشی، محدودیت‌های ویزا و رفتار نامناسب میزبان، همگی واقعیت‌هایی هستند که بر عملکرد تیم ملی تأثیر گذاشتند و حتی امیر قلعه‌نویی نیز بارها به آنها اشاره کرد. این مشکلات از سوی رسانه‌های بین‌المللی نیز بازتاب گسترده‌ای داشتند و خبرگزاری‌های معتبر از شرایط دشوار ایران در مسیر جام جهانی نوشتند.
اما همه این واقعیت‌ها، تنها بخشی از داستان هستند؛ بخش دیگر، به تصمیم‌های فنی کادر فنی به رهبری امیر قلعه‌نویی باز می‌گردد.
سال‌ها یکی از گلایه‌های همیشگی امیر قلعه‌نویی این بود که در فوتبال ملی نمی‌توان مانند فوتبال باشگاهی کار کرد؛ اینکه یک سرمربی در تیم ملی شاید طی یک سال به ۳۰ یا ۴۰ جلسه تمرینی هم نرسد و فرصت ساختن یک تیم را نداشته باشد. این بار اما شرایط متفاوت بود. به دلیل وقفه مسابقات داخلی و شرایط خاص کشور، تیم ملی تنها برای نزدیک به دو ماه شرایطی شبیه یک تیم باشگاهی داشت و حدود ۱۰۰ جلسه تمرینی برگزار کرد. فرصتی که کمتر نصیب سرمربی دیگر تیم ملی ایران شده است.
حتی سفر به ترکیه در میانه جنگ برای برگزاری دیدارهای دوستانه و حفظ آمادگی بازیکنان، نشان می‌داد فدراسیون تلاش کرده بود شرایط مناسبی برای آماده‌سازی تیم فراهم کند. بسیاری این اردو را از نظر مدت زمان و حجم تمرینات، با دوره آماده‌سازی تیم ملی پیش از جام جهانی ۲۰۱۸ مقایسه کردند. با این حال، خروجی این فرصت ویژه چندان رضایت‌بخش نبود.
شخصِ قلعه‌نویی پیش از آغاز مسابقات تأکید کرده بود که دیدار با نیوزیلند سخت‌ترین بازی مرحله گروهی خواهد بود. مسابقه‌ای که می‌توانست مسیر صعود ایران را هموار کند. با این وجود، تیم ملی در همان دیدار یکی از ضعیف‌ترین نمایش‌های خود را ارائه داد و دو امتیاز ارزشمند را از دست داد. امتیازهایی که در پایان، ارزش صعود داشتند.
بی‌تردید نمی‌توان از رفتار آمریکا نیز چشم‌پوشی کرد. محدودیت‌های سفر، جابه‌جایی‌های مداوم، بازگشت‌های نیمه‌شب، مشکلات ویزا و شرایط اقامتی، اتفاقاتی نبود که در شأن یک میزبان جام جهانی باشد و حتی قلعه‌نویی و بازیکنان نیز بارها نسبت به آن اعتراض کردند. با این حال فوتبال حرفه‌ای میان «توجیه» و «نتیجه» تفاوت قائل می‌شود.
امیر قلعه‌نویی خود بارها فوتبال را به شطرنج تشبیه کرده است؛ ورزشی که در آن تصمیم درست در لحظه مناسب، سرنوشت مسابقه را تغییر می‌دهد. با همین منطق باید پذیرفت که در جام جهانی ۲۰۲۶، او در این شطرنج بزرگ، کیش و مات شد.
۳ مسابقه، ۳ تساوی و حذف از مرحله گروهی با ۳ امتیاز آن هم در نخستین جام جهانی ۴۸ تیمی که راه صعود نسبت به گذشته هموارتر از همیشه بود، کارنامه‌ای نیست که بتوان آن را موفق ارزیابی کرد
تیم ملی فوتبال ایران در هیچ یک از سه دیدار مقدماتی اش برابر نیوزیلند، بلژیک و مصر شکست نخورد اما نتوانست بازی سرنوشت‌ساز را ببرد. همان مهمی که تفاوت میان یک تیم صعودکننده و یک تیم حذف‌شده را رقم می‌زند.
شاید اگر پیروزی مقابل نیوزیلند به دست می‌آمد، امروز بسیاری از این نقدها مطرح نمی‌شد. شاید اگر تیم ملی از فرصت کم‌نظیر تمرینات طولانی بهره بیشتری می‌برد، سرنوشت متفاوتی رقم می‌خورد. شاید اگر تصمیم‌های فنی در لحظات حساس دقیق‌تر بود، ایران امروز در مرحله حذفی حضور داشت.

در فوتبال همان‌قدر که شانس اهمیت دارد، تصمیم نیز تعیین‌کننده است. شانس شاید یک‌بار روی خوش نشان ندهد اما فوتبال معمولاً برای اشتباهات تاکتیکی، فرصت دوباره‌ای قائل نمی‌شود. جام جهانی ۲۰۲۶ برای امیر قلعه‌نویی، بیش از هر چیز، یادآور همین واقعیت بود؛ اینکه در بزرگ‌ترین صفحه شطرنج فوتبال جهان، یک حرکت اشتباه می‌تواند پایان بازی باشد.

ما را در کانال تلگرامی «کانال ورزش» دنبال کنید