تسنیم/فیفا پس از پرونده دیارا به سمت اصلاحات قوانین نقل‌وانتقالات می‌رود.
پرونده حقوقی طولانی لسانا دیارا، هافبک پیشین تیم ملی فوتبال فرانسه و باشگاه‌های چلسی و رئال مادرید، فیفا را به بازنگری گسترده در مقررات نقل‌وانتقال بازیکنان سوق داده است؛ اصلاحاتی که می‌تواند آزادی بیشتری به فوتبالیست‌ها بدهد اما نگرانی‌هایی را درباره آینده باشگاه‌های کوچک و آکادمی‌های فوتبال ایجاد کرده است.

فوتبال در آستانه تغییر توازن قدرت

فوتبال جهان در آستانه یکی از مهمترین تغییرات حقوقی و ساختاری در بازار نقل‌وانتقالات خود قرار دارد؛ تحولاتی که ریشه آن به پرونده‌ای طولانی و پیچیده باز می‌گردد که بیش از یک دهه پیش توسط لسانا دیارا، هافبک پیشین تیم ملی فرانسه آغاز شد.

این پرونده اکنون به بازنگری در بخش‌هایی از مقررات بین‌المللی نقل‌وانتقال بازیکنان منجر شده و می‌تواند از سال 2027 توازن قدرت میان بازیکنان، باشگاه‌ها و نهادهای حاکم بر فوتبال را تغییر دهد. هدف اصلی اصلاحات، افزایش شفافیت و حمایت بیشتر از حقوق بازیکنان عنوان شده است اما منتقدان هشدار می‌دهند که پیامدهای آن ممکن است فشار بیشتری بر باشگاه‌های کوچک و سیستم‌های پرورش استعداد وارد کند.

بازار جهانی نقل‌وانتقالات فوتبال در سال‌های اخیر به صنعتی چند میلیارد یورویی تبدیل شده است. با این حال، پرونده دیارا بار دیگر این پرسش اساسی را مطرح کرد که تا چه اندازه یک بازیکن فوتبال می‌تواند در طول مدت قرارداد خود درباره آینده حرفه‌ای‌اش آزادانه تصمیم بگیرد.

تفاوت فوتبال با بازار کار معمول

برخلاف بسیاری از مشاغل، بازیکن فوتبال حرفه‌ای نمی‌تواند به سادگی قرارداد خود را فسخ کرده و برای کارفرمای دیگری فعالیت کند. انتقال یک بازیکن معمولاً به توافق میان چند طرف نیاز دارد: بازیکن، باشگاه فعلی و باشگاه جدید.

باشگاه‌ها در طول دهه‌های گذشته نقش قدرتمندی در این فرایند داشته‌اند. در بسیاری از موارد، بازیکنی که قصد خروج از باشگاه پیش از پایان قرارداد را داشت، با احتمال پرداخت غرامت و پیامدهای حقوقی مواجه می‌شد.

با این حال، ساختار کنونی فوتبال پیشتر نیز تحت تأثیر پرونده‌های حقوقی بزرگ تغییر کرده بود. یکی از مهمترین نمونه‌ها، پرونده ژان مارک بوسمان در سال 1995 بود که به افزایش آزادی بازیکنان پس از پایان قراردادشان و تغییر قوانین مربوط به نقل‌وانتقال در فوتبال اروپا منجر شد.

با وجود آن تحول، مقررات مربوط به فسخ زودهنگام قرارداد همچنان محدودیت‌های مهمی برای بازیکنان ایجاد می‌کرد. باشگاه‌ها می‌توانستند در صورت بروز اختلاف، خواهان دریافت غرامت شوند و در برخی شرایط، باشگاه جدید نیز ممکن بود در معرض مسئولیت‌های حقوقی یا محدودیت‌های نقل‌وانتقالی قرار گیرد. پرونده لسانا دیارا این ساختار را به چالش کشید.

فوتبال , فدراسیون بین‌المللی فوتبال (فیفا) ,

پرونده‌ای که یک دهه ادامه داشت

در سال 2014، دیارا پس از اختلاف با باشگاه لوکوموتی روسیه بر سر شرایط قراردادش با یک بحران حقوقی روبرو شد. قرارداد او در نهایت فسخ شد و پرونده به نهادهای بین‌المللی فوتبال کشیده شد.

تصمیم‌های صادر شده در مراحل مختلف، دیارا را با مطالبه غرامت قابل توجهی روبرو کرد. این وضعیت، آینده حرفه‌ای او را نیز تحت تأثیر قرار داد؛ زیرا باشگاه‌هایی که احتمال جذب او را بررسی می‌کردند، با نگرانی‌هایی درباره مسئولیت‌های احتمالی ناشی از اختلاف حقوقی میان بازیکن و باشگاه پیشین روبرو بودند.

دیارا در ادامه مسیر حقوقی خود را در دادگاه‌های اروپا پیگیری کرد. این پرونده سال‌ها ادامه یافت و سرانجام به رأی مهمی درباره بخشی از مقررات نقل‌وانتقال فوتبال منجر شد. محور اصلی بحث، ارتباط میان مقررات فیفا و اصول حقوق کار و رقابت در اتحادیه اروپا بود. دادگاه اروپایی در بررسی پرونده، برخی سازوکارهای مربوط به فسخ قرارداد و مسئولیت باشگاه‌های جدید را با قوانین اتحادیه اروپا ناسازگار دانست.

این تصمیم فشار قابل توجهی بر ساختار حقوقی حاکم بر فوتبال وارد کرد و فیفا را ناچار ساخت تا در مقررات مربوط به انتقال بازیکنان بازنگری کند.

چه چیزهایی تغییر می‌کند؟

یکی از مهمترین محورهای اصلاحات، نحوه تعیین غرامت در مواردی است که قرارداد یک بازیکن پیش از موعد فسخ می‌شود. در ساختار جدید، تلاش شده است محاسبه غرامت بر مبنای اصول روشن‌تر و متناسب‌تری انجام شود. در شرایطی که مبلغ مشخصی برای فسخ قرارداد از پیش در قرارداد بازیکن درج نشده باشد، تعیین خسارت نمی‌تواند صرفاً بر اساس ارزش احتمالی بازیکن در بازار صورت گیرد.

در عوض، عواملی مانند هزینه‌هایی که باشگاه برای جذب بازیکن پرداخت کرده و میزان دستمزد باقی‌مانده تا پایان قرارداد می‌تواند نقش مهمتری در تعیین غرامت داشته باشد.

این تغییر می‌تواند موقعیت بازیکنانی را که با باشگاه‌های خود وارد اختلاف می‌شوند، تقویت کند. با این حال، بندهای فسخ قرارداد همچنان جایگاه خود را حفظ خواهند کرد. اگر بازیکن و باشگاه پیش از امضای قرارداد درباره مبلغ مشخصی برای فسخ توافق کرده باشند، آن بند همچنان می‌تواند مبنای روابط حقوقی طرفین قرار گیرد.

اصلاحات همچنین می‌تواند به کاهش مسئولیت مستقیم باشگاه‌های جدید در اختلاف میان بازیکن و باشگاه قبلی منجر شود. این مسئله یکی از مهمترین موضوعاتی بود که در پرونده دیارا مطرح شد و در عمل می‌توانست باشگاه‌های علاقمند به جذب یک بازیکن را از ورود به معامله منصرف کند.

فوتبال , فدراسیون بین‌المللی فوتبال (فیفا) ,

حمایت بیشتر از برخی بازیکنان

بخش دیگری از اصلاحات پیشنهادی به بازیکنان با درآمد پایین‌تر مربوط می‌شود. بر اساس ساختار مطرح‌ شده، برخی بازیکنان با سطح مشخصی از درآمد می‌توانند از سازوکارهای حمایتی بیشتری در زمان انتقال بهره‌مند شوند.

هدف از این بخش از اصلاحات، کاهش آسیب‌پذیری بازیکنانی است که برخلاف ستاره‌های بزرگ فوتبال، از قدرت مالی و حقوقی بالایی برخوردار نیستند. در همین حال، برنامه‌هایی نیز برای حمایت از بازیکنانی که به دلیل مشکلات مالی یا ورشکستگی باشگاه‌های خود با بحران روبرو می‌شوند، مطرح شده است. ایجاد یک صندوق حمایتی جهانی برای بازیکنان در چنین شرایطی بخشی از این رویکرد به شمار می‌رود.

نگرانی باشگاه‌های کوچک و آکادمی‌ها

با وجود افزایش آزادی بازیکنان، یکی از مهمترین نگرانی‌ها به آینده باشگاه‌های کوچک و آکادمی‌های فوتبال مربوط می‌شود. باشگاه‌هایی مانند آژاکس، بنفیکا و بسیاری از تیم‌های آمریکای جنوبی بخش مهمی از مدل اقتصادی خود را بر پایه کشف، آموزش و فروش بازیکنان جوان بنا کرده‌اند. این باشگاه‌ها هزینه قابل توجهی برای شناسایی و پرورش استعدادها صرف می‌کنند و درآمد حاصل از فروش بازیکنان نقش مهمی در تداوم فعالیت آنها دارد.

اگر امکان تعیین غرامت‌های بسیار بالا پس از بروز اختلاف میان بازیکن و باشگاه محدود شود، این نگرانی وجود دارد که باشگاه‌های کوچک نتوانند به اندازه گذشته از سرمایه‌گذاری خود محافظت کنند.

باشگاه‌های ثروتمند، از سوی دیگر، ابزارهای بیشتری برای سازگار شدن با قوانین جدید خواهند داشت. آنها می‌توانند قراردادهای طولانی‌تر، دستمزدهای بالاتر و بندهای فسخ دقیق‌تری به بازیکنان جوان پیشنهاد دهند.

همین مسئله می‌تواند فاصله میان باشگاه‌های بزرگ و کوچک را افزایش دهد؛ زیرا آکادمی‌ها و تیم‌های کم‌درآمد ممکن است توان مالی لازم برای ارائه شرایط مشابه را نداشته باشند.

برای کاهش این نگرانی، مقررات جدید سازوکارهایی برای حمایت از باشگاه‌های پرورش‌دهنده بازیکنان جوان در نظر گرفته است. افزایش دوره‌های حمایتی برای برخی بازیکنان جوان و امکان امضای قراردادهای بلندمدت‌تر با استعدادهای نوجوان از جمله این اقدامات است.

فوتبال , فدراسیون بین‌المللی فوتبال (فیفا) ,

آزادی بیشتر و بازاری با پرسش‌های تازه

اصلاح مقررات نقل‌وانتقال می‌تواند یکی از مهمترین تغییرات در روابط میان بازیکنان و باشگاه‌ها از زمان پرونده بوسمان باشد. بازیکنان احتمالاً قدرت بیشتری در تصمیم‌گیری درباره آینده حرفه‌ای خود خواهند داشت و باشگاه‌ها نیز برای حفاظت از سرمایه‌گذاری‌های‌شان باید قراردادهای دقیق‌تر و ساختارهای حقوقی تازه‌ای طراحی کنند. پرسش اصلی اما همچنان باقی است: آیا افزایش آزادی بازیکنان به بازار عادلانه‌تری منجر خواهد شد یا تنها قدرت باشگاه‌های ثروتمند را افزایش می‌دهد؟

پاسخ به این پرسش احتمالاً پس از اجرای عملی مقررات جدید روشن خواهد شد. آنچه اکنون مشخص است، پرونده‌ای که بیش از یک دهه پیش با اختلاف لسانا دیارا و لوکوموتیو مسکو آغاز شد، فراتر از سرنوشت یک بازیکن رفته و به عاملی برای بازنگری در یکی از بنیادی‌ترین ساختارهای فوتبال جهان تبدیل شده است.

با نزدیک شدن به زمان اجرای اصلاحات، باشگاه‌ها، بازیکنان و نهادهای حقوقی فوتبال اکنون باید خود را با واقعیتی تازه سازگار کنند؛ واقعیتی که در آن آزادی بیشتر بازیکنان، شفافیت مالی و حفظ حقوق باشگاه‌های پرورش‌دهنده باید همزمان مورد توجه قرار گیرد.

ما را در کانال تلگرامی «آخرین خبر ورزشی» دنبال کنید