مهر/کشتی ایران از نخستین حضور در بازیهای آسیایی تا امروز، با ستارههایی چون تختی و حبیبی و نسلهای طلایی پس از آنها، یکی از پرافتخارترین قدرتهای این رقابتها بوده است.
به نقل از اتحادیه جهانی کشتی، بازیهای آسیایی یک رویداد چندرشتهای قارهای است که هر چهار سال یکبار توسط شورای المپیک آسیا برگزار میشود. نخستین دوره بازیهای آسیایی در سال ۱۹۵۱ در دهلی نو برگزار شد و شامل شش رشته ورزشی با حضور ۱۱ کشور بود.
کشتی از دومین دوره بازیهای آسیایی، یعنی سال ۱۹۵۴ در مانیل فیلیپین، با رشته کشتی آزاد وارد برنامه این رقابتها شد. کشتی فرنگی در سال ۱۹۶۲ در جاکارتای اندونزی به بازیهای آسیایی اضافه شد و کشتی زنان نیز نخستین حضور خود را در سال ۲۰۰۲ در بوسان کره جنوبی تجربه کرد.
در طول تاریخ، ژاپن و ایران دو قدرت اصلی کشتی در بازیهای آسیایی بودهاند؛ ایران در تعداد مدالهای طلا پیشتاز است، در حالی که ژاپن بیشترین تعداد مدال را در مجموع کسب کرده است. کره نیز از سال ۱۹۸۶ تا ۲۰۰۲ بر کشتی بازیهای آسیایی تسلط داشت و بیشترین تعداد مدال طلا را در این دوره به دست آورد. ازبکستان، قزاقستان، مغولستان، هند، چین و کره شمالی نیز عملکردهای قدرتمندی در بازیهای آسیایی داشتهاند.
مانیل ۱۹۵۴
کشورهای شرکتکننده: افغانستان، سیلان، چین، هند، ژاپن، کره، پاکستان و فیلیپین
ژاپن هفت مدال طلا کسب کرد و پاکستان نیز یک طلا به دست آورد. رقابتها در هشت وزن کشتی آزاد برگزار شد و سنگینترین وزن، ۸۷+ کیلوگرم بود.
توکیو ۱۹۵۸
کشورهای شرکتکننده: افغانستان، ایران، ژاپن، کره، مالزی، پاکستان و فیلیپین
ایران سه مدال طلا کسب کرد و ژاپن پنج طلا به دست آورد. امامعلی حبیبی و غلامرضا تختی دو تن از قهرمانان ایران در این دوره بودند.
جاکارتا ۱۹۶۲
کشورهای شرکتکننده: افغانستان، سیلان، هند، اندونزی، ژاپن، کره، پاکستان و فیلیپین
کشتی فرنگی برای نخستین بار در این دوره وارد برنامه بازیها شد. ژاپن ۱۰ مدال طلا، شامل پنج طلا در کشتی آزاد و پنج طلا در کشتی فرنگی، کسب کرد.
پاکستان دو طلای آزاد و یک طلای فرنگی به دست آورد. هند نیز نخستین طلای خود را کسب کرد؛ یک طلا در آزاد و دو طلا در فرنگی. سنگینترین اوزان نیز به ۹۷+ کیلوگرم تغییر کرد.
بانکوک ۱۹۶۶
کشورهای شرکتکننده: افغانستان، هند، ایران، ژاپن، کره، پاکستان و تایلند
در این دوره تنها مسابقات کشتی آزاد برگزار شد. ژاپن چهار مدال طلا، ایران سه طلا و پاکستان یک طلا کسب کردند.
بانکوک ۱۹۷۰
کشورهای شرکتکننده: سیلان، هند، اندونزی، ایران، ژاپن، کره، پاکستان و تایلند
کشتی آزاد به ۱۰ وزن گسترش یافت و وزن ۱۰۰+ کیلوگرم بهعنوان سنگینترین وزن در نظر گرفته شد.
ایران با کسب شش مدال طلا بهترین تیم این دوره شد و ژاپن چهار طلا به دست آورد. مدال طلای وزن ۶۸ کیلوگرم بهصورت مشترک اهدا شد. هند نیز یک مدال طلا کسب کرد.
تهران ۱۹۷۴
کشورهای شرکتکننده: افغانستان، چین، کره شمالی، هند، ایران، عراق، ژاپن، کره، مغولستان، پاکستان و فیلیپین
این دوره تا آن زمان بیشترین تعداد شرکتکننده را داشت. ایران در کشتی آزاد و فرنگی عملکردی درخشان داشت. مغولستان، عراق و کره شمالی نیز برای نخستین بار در این رقابتها حضور یافتند.
مغولستان دو طلای کشتی آزاد کسب کرد، اما ایران با پنج مدال طلا بهترین عملکرد را داشت. کره جنوبی نخستین طلای خود را به دست آورد و ژاپن نیز سه طلا کسب کرد. مدال طلای وزن ۱۰۰+ کیلوگرم بهصورت مشترک اهدا شد.
در کشتی فرنگی، ایران تقریباً تمام مدالهای طلا را درو کرد و با کسب هشت طلا، عملکردی فوقالعاده داشت. ژاپن نیز دو مدال طلا به دست آورد.
بانکوک ۱۹۷۸
کشورهای شرکتکننده: بنگلادش، چین، کره شمالی، هند، عراق، ژاپن، کره، مغولستان، پاکستان، سریلانکا، سوریه و تایلند
ژاپن با کسب شش مدال طلا بار دیگر به صدر بازگشت. هند دو طلا به دست آورد و مغولستان و کره نیز هر کدام یک طلا کسب کردند. بنگلادش و سوریه نخستین حضور خود را در این دوره تجربه کردند.
دهلی نو ۱۹۸۲
کشورهای شرکتکننده: افغانستان، بنگلادش، چین، کره شمالی، هند، اندونزی، ایران، عراق، ژاپن، کره، مغولستان، پاکستان، فیلیپین، عربستان سعودی، سریلانکا، سوریه و یمن
با حضور ۱۷ کشور، این دوره رکورد بیشترین تعداد شرکتکننده تا آن زمان را ثبت کرد. عربستان سعودی و یمن نیز نخستین حضور خود را تجربه کردند.
ژاپن با چهار طلا صدرنشین شد و ایران با سه طلا در جایگاه بعدی قرار گرفت. مغولستان دو طلا و هند یک طلا کسب کردند.
سئول ۱۹۸۶
کشورهای شرکتکننده: چین، هند، اندونزی، ایران، عراق، ژاپن، کره، پاکستان، فیلیپین و عربستان سعودی
کشتی فرنگی در این دوره بار دیگر به برنامه بازیها بازگشت و کره جنوبی با کسب ۹ مدال طلا از مجموع ۲۰ طلای موجود، عملکردی فوقالعاده داشت.
ژاپن پنج طلا و ایران چهار طلا کسب کردند. هند و پاکستان نیز هر کدام یک مدال طلا به دست آوردند.
این آخرین مدال طلای هند و پاکستان در کشتی بازیهای آسیایی برای مدت طولانی بود. هند در سال ۲۰۱۴ به طلای کشتی بازگشت، اما پاکستان از سال ۱۹۸۶ تاکنون دیگر موفق به کسب مدال در کشتی بازیهای آسیایی نشده است.
پکن ۱۹۹۰
کشورهای شرکتکننده: افغانستان، چین، تایپه چین، کره شمالی، هند، ایران، ژاپن، کره، لبنان، مغولستان، پاکستان، سریلانکا، سوریه، ویتنام و یمن
بازیهای آسیایی برای نخستین بار به چین رفت و شش کشور مختلف موفق به کسب مدال طلا شدند.
کره جنوبی با ۱۳ مدال طلا از مجموع ۲۰ طلا، قدرت برتر مسابقات بود. ایران با سه طلا در رتبه بعدی قرار گرفت و چین و ژاپن نیز هر کدام دو طلا کسب کردند. مغولستان و کره شمالی نیز هر کدام یک مدال طلا به دست آوردند.
هیروشیما ۱۹۹۴
کشورهای شرکتکننده: افغانستان، چین، تایپه چین، هند، اندونزی، ایران، ژاپن، قزاقستان، کره، قرقیزستان، مغولستان، پاکستان، سوریه، ترکمنستان، ازبکستان و ویتنام
پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، تعداد کشورهای آسیایی حاضر در مسابقات افزایش یافت و کشورهای آسیای مرکزی به کشتی بازیهای آسیایی اضافه شدند.
با وجود ورود کشتیگیران قدرتمند آسیای مرکزی، کره جنوبی همچنان برتری خود را حفظ کرد و با کسب ۹ طلا از ۲۰ طلای موجود، صدرنشین شد که هشت مدال آن در کشتی فرنگی به دست آمد.
ایران شش مدال طلا کسب کرد که همگی در کشتی آزاد بودند. قزاقستان که نخستین حضور خود را تجربه میکرد، سه طلا به دست آورد. ژاپن و مغولستان نیز هر کدام یک طلا کسب کردند.
بانکوک ۱۹۹۸
کشورهای شرکتکننده: چین، تایپه چین، کره شمالی، هند، ایران، ژاپن، قزاقستان، کره، قرقیزستان، لبنان، مغولستان، نپال، پاکستان، فیلیپین، سوریه، تایلند، ترکمنستان، ازبکستان، ویتنام و یمن
۲۰ کشور در این دوره شرکت کردند و نپال نیز نخستین حضور خود را تجربه کرد.
کره جنوبی بار دیگر با کسب هفت مدال طلا از ۱۶ وزن، صدرنشین شد. ایران با پنج طلا در جایگاه بعدی قرار گرفت و قزاقستان و کره شمالی نیز هر کدام دو طلا کسب کردند.
بوسان ۲۰۰۲
کشورهای شرکتکننده: افغانستان، بنگلادش، چین، تایپه چین، کره شمالی، هند، ایران، ژاپن، اردن، قزاقستان، کره، قرقیزستان، لبنان، مغولستان، پاکستان، فلسطین، فیلیپین، قطر، سوریه، تاجیکستان، ترکمنستان، ازبکستان، ویتنام و یمن
این دوره یک دوره تاریخی از بازیهای آسیایی بود، زیرا کشتی زنان برای نخستین بار وارد برنامه مسابقات شد.
رکورد تعداد کشورهای شرکتکننده نیز شکسته شد و ۲۴ کشور حضور داشتند. اردن، فلسطین، قطر و تاجیکستان نخستین حضور خود را تجربه کردند.
مسابقات در هفت وزن آزاد، هفت وزن فرنگی و چهار وزن کشتی زنان برگزار شد.
کره جنوبی همچنان با کسب شش طلا، شامل سه طلا در فرنگی و سه طلا در آزاد، عملکرد خوبی داشت. ژاپن سه طلا کسب کرد که دو طلای آن در کشتی زنان بود.
ازبکستان نیز سه طلا به دست آورد. قزاقستان و چین هر کدام دو طلا کسب کردند که هر دو طلای چین در کشتی زنان بود. ایران تنها یک طلا به دست آورد و مغولستان نیز صاحب یک مدال طلا شد.
دوحه ۲۰۰۶
کشورهای شرکتکننده: افغانستان، کامبوج، چین، تایپه چین، کره شمالی، هند، ایران، عراق، ژاپن، اردن، قزاقستان، کره، قرقیزستان، لبنان، مغولستان، نپال، پاکستان، فلسطین، فیلیپین، قطر، عربستان سعودی، سوریه، تاجیکستان، تایلند، ترکمنستان، امارات متحده عربی، ازبکستان و ویتنام
بازیهای آسیایی در سال ۲۰۰۶ به قطر رفت و تعداد کشورهای شرکتکننده به ۲۸ رسید. کامبوج و امارات متحده عربی نیز برای نخستین بار حضور داشتند.
از این دوره، کشتی به اهدای دو مدال برنز در هر وزن روی آورد.
شش کشور مختلف موفق به کسب مدال طلا شدند. کره جنوبی با پنج طلا بالاتر از ایران قرار گرفت و ایران چهار طلا کسب کرد. ژاپن نیز چهار طلا به دست آورد که سه مورد از آنها در کشتی زنان بود.
ازبکستان و چین هر کدام دو طلا و قزاقستان یک طلا کسب کردند.
گوانگژو ۲۰۱۰
کشورهای شرکتکننده: افغانستان، کامبوج، چین، کره شمالی، هند، اندونزی، ایران، عراق، ژاپن، اردن، قزاقستان، کره، قرقیزستان، لبنان، مغولستان، نپال، پاکستان، فلسطین، فیلیپین، قطر، سوریه، تاجیکستان، تایلند، ترکمنستان، امارات متحده عربی، ازبکستان، ویتنام و یمن
بار دیگر ۲۸ کشور در این دوره حضور داشتند.
در این مسابقات، دنیای کشتی شاهد اتفاقی غیرمنتظره بود؛ کره جنوبی حتی یک مدال طلا هم کسب نکرد.
ایران با کسب هفت مدال طلا بهترین تیم مسابقات شد. ژاپن سه طلا به دست آورد و قزاقستان، مغولستان و ازبکستان نیز هر کدام دو طلا کسب کردند.
کره شمالی در کشتی زنان به مدال طلا رسید و در کنار قزاقستان و مغولستان به جمع کشورهایی پیوست که برای نخستین بار در کشتی زنان طلای بازیهای آسیایی را کسب کردند. قرقیزستان نیز نخستین طلای خود را در این دوره به دست آورد.
اینچئون ۲۰۱۴
کشورهای شرکتکننده: کامبوج، چین، تایپه چین، کره شمالی، هند، اندونزی، ایران، عراق، ژاپن، اردن، قزاقستان، کره، قرقیزستان، لائوس، مغولستان، میانمار، نپال، پاکستان، فلسطین، فیلیپین، قطر، عربستان سعودی، سریلانکا، سوریه، تاجیکستان، تایلند، ترکمنستان، ازبکستان، ویتنام و یمن
لائوس و میانمار نخستین حضور خود را در بازیها تجربه کردند و تعداد کشورهای حاضر به ۳۰ رسید.
ایران بار دیگر با کسب شش مدال طلا صدرنشین شد. ژاپن با چهار طلا که سه مورد آن در کشتی زنان بود، در جایگاه بعدی قرار گرفت.
کره جنوبی و ازبکستان هر کدام سه طلا کسب کردند. قزاقستان، کره شمالی، چین و هند نیز هر کدام یک طلا به دست آوردند.
هند با این مدال، به انتظار ۲۸ ساله خود برای کسب طلای کشتی در بازیهای آسیایی پایان داد.
جاکارتا ۲۰۱۸
کشورهای شرکتکننده: افغانستان، بحرین، بنگلادش، کامبوج، چین، تایپه چین، کره شمالی، هند، اندونزی، ایران، ژاپن، قزاقستان، کره، قرقیزستان، لبنان، مغولستان، نپال، پاکستان، فلسطین، فیلیپین، قطر، سریلانکا، سوریه، تاجیکستان، تایلند، ترکمنستان، ازبکستان، ویتنام و یمن
این نخستین دورهای بود که مسابقات کشتی آزاد، فرنگی و زنان، هر کدام در شش وزن برگزار شدند. ۲۹ کشور در مسابقات حضور داشتند و بحرین نیز نخستین حضور خود را تجربه کرد.
ایران با کسب پنج مدال طلا به برتری خود ادامه داد. چین، کره شمالی، ازبکستان، کره جنوبی و هند هر کدام دو طلا کسب کردند.
ژاپن تنها یک مدال طلا به دست آورد که آن هم در کشتی فرنگی بود. هند نیز نخستین طلای تاریخ خود در کشتی زنان را توسط وینش فوگات کسب کرد، در حالی که ژاپن به شکلی غیرمنتظره در کشتی زنان بدون مدال طلا باقی ماند.
قرقیزستان و مغولستان نیز هر کدام یک مدال طلا کسب کردند.
هانگژو ۲۰۲۲
کشورهای شرکتکننده: افغانستان، بحرین، کامبوج، چین، تایپه چین، کره شمالی، هند، اندونزی، ایران، ژاپن، قزاقستان، کره، کویت، قرقیزستان، لائوس، مغولستان، نپال، پاکستان، فلسطین، فیلیپین، سنگاپور، سریلانکا، سوریه، تاجیکستان، تایلند، ترکمنستان، ازبکستان، ویتنام و یمن
کویت و سنگاپور جدیدترین کشورهای حاضر در بازیهای آسیایی بودند و در مجموع ۲۹ کشور در مسابقات کشتی حضور داشتند.
ایران و ژاپن هر کدام پنج مدال طلا کسب کردند و قرقیزستان با سه طلا در جایگاه بعدی قرار گرفت.
پنج کشور چین، کره شمالی، مغولستان، ازبکستان و بحرین نیز هر کدام یک مدال طلا کسب کردند. نخستین طلای بحرین توسط احمد تاجالدینوف به دست آمد.
آیچی – ناگویا ۲۰۲۶
کشورهای شرکتکننده: افغانستان، بحرین، بنگلادش، کامبوج، چین، تایپه چین، کره شمالی، هنگکنگ چین، هند، اندونزی، ایران، عراق، ژاپن، قزاقستان، کره، کویت، قرقیزستان، لبنان، مغولستان، نپال، پاکستان، فلسطین، فیلیپین، قطر، سریلانکا، سوریه، تایلند، تاجیکستان، ترکمنستان، تیمور شرقی، ازبکستان و ویتنام
پیشبینی میشود بازیهای آسیایی ۲۰۲۶ رکورد تعداد کشورهای شرکتکننده در رقابتهای کشتی را بشکند. ۳۲ کشور در بازیهای آسیایی ۲۰۲۶ حضور خواهند داشت و هنگکنگ چین و تیمور شرقی نخستین حضور خود را تجربه میکنند.
انتظار میرود ژاپن و ایران بار دیگر قدرتهای اصلی کشتی در این رقابتها باشند.
کشتی آزاد، کشتی زنان و کشتی فرنگی در ساختار فعلی مسابقات بازیهای آسیایی حضور دارند و هر سه رشته در بازیهای آسیایی آیچی – ناگویا ۲۰۲۶ برگزار خواهند شد.
