فارس/در حالی که جنگ و محاصره سال‌هاست زندگی مردم یمن را تحت تأثیر قرار داده، یک مناسبت مذهبی هر سال چهره شهرهای تحت کنترل دولت صنعاء را تغییر می‌دهد.

با نزدیک شدن به دوازدهم ربیع‌الاول، حال‌وهوای شهرهای تحت کنترل دولت صنعاء در یمن تغییر می‌کند؛ خیابان‌ها، میدان‌ها، ساختمان‌ها، مساجد و حتی خودروها به تدریج با چراغ‌ها و پرچم‌های سبز آذین‌بندی می‌شوند و نام پیامبر اسلام(ص) در گوشه‌وکنار شهرها جلوه‌گر می‌شود. در این روزها، میلاد پیامبر(ص) برای بسیاری از یمنی‌ها صرفاً یک مناسبت تقویمی یا آیین مذهبی نیست، بلکه به رویدادی عمومی و گسترده تبدیل می‌شود که بخش‌های مختلف جامعه را دربرمی‌گیرد.
در سال جاری نیز از آغاز ماه ربیع‌الاول، برنامه‌های متعددی در مناطق تحت کنترل دولت صنعاء برگزار شده است. در صنعاء، آماده‌سازی برای مراسم اصلی از هفته‌ها پیش آغاز شد و خیابان‌ها و ساختمان‌های مختلف به رنگ سبز درآمدند.
گزارش‌های منتشرشده از پایتخت یمن نشان می‌دهد که در آستانه مراسم اصلی، محله‌ها، مساجد، مدارس، مراکز آموزشی، میدان‌ها و نهادهای دولتی به شکل گسترده‌ای چراغانی شده‌اند و در بسیاری از نقاط، عبارت‌ها و شعارهایی در بزرگداشت پیامبر اسلام(ص) نصب شده است.
یکی از جلوه‌های ویژه این مراسم، حرکت کاروان‌های خودروهای چراغانی‌شده در خیابان‌های شهرهاست؛ خودروهایی که با چراغ‌های سبز، پرچم‌ها و نوشته‌های مرتبط با پیامبر اسلام(ص) تزئین می‌شوند. دوشنبه هفته گذشته یک کاروان بزرگ از خودروهای نورانی در صنعاء حرکت کرد و خیابان‌های پایتخت را به صحنه‌ای از نور و رنگ سبز تبدیل کرد. در روزهای اخیر نیز ده‌ها خودرو در شهرستان همدان استان صنعاء در یک رژه نورانی شرکت کردند.
این سنت البته به خودروهای شخصی محدود نمی‌شود. شامگاه جمعه بیش از ۱۵۶ دستگاه کامیون و نفتکش نیز در یک کاروان نورانی از صنعاء به حرکت درآمدند و با چراغ‌های سبز، خود را به میدان السبعین رساندند. حضور این وسایل نقلیه سنگین در مراسم نشان می‌دهد که مناسبت میلاد پیامبر(ص) تا چه اندازه در ساختار عمومی و اجتماعی مناطق تحت کنترل دولت صنعاء بازتاب پیدا کرده است.
نشست‌های فرهنگی و دینی
اما چراغانی شهرها تنها بخش ظاهری این مناسبت است. در کنار آن، نشست‌های فرهنگی و دینی، سخنرانی‌ها، برنامه‌های آموزشی، محافل مذهبی، سرودها و مراسم‌های مختلف در مساجد، مدارس، دانشگاه‌ها و نهادهای دولتی برگزار می‌شود. در برخی مناطق نیز برنامه‌های ویژه‌ای برای کودکان و نوجوانان تدارک دیده شده است. در استان حجه، برای نمونه، دانش‌آموزان دبیرستانی در یک مراسم مناسبتی حضور یافتند و بر پایبندی به سیره پیامبر اسلام(ص) و آنچه برگزارکنندگان «منهج اصیل» می‌نامند، تأکید کردند.
جشنی که در مواضع و عملکرد نمود دارد
با این حال، آنچه مراسم میلاد در یمن را از بسیاری از آیین‌های مشابه متمایز می‌کند، پیوندی است که میان بزرگداشت پیامبر اسلام(ص) و گفتمان سیاسی و اجتماعی حاکم بر مناطق تحت کنترل دولت صنعاء برقرار شده است. در این گفتمان، محبت به پیامبر(ص) تنها در قالب چراغانی، سرود و جشن بیان نمی‌شود؛ بلکه با تأکید بر پیروی از آموزه‌های اسلامی، مقابله با سلطه خارجی و ایستادگی در برابر آمریکا و رژیم صهیونیستی نیز همراه می‌شود.
این رویکرد در برنامه‌های امسال نیز به وضوح دیده می‌شود. در یکی از مراسم برگزارشده در استان حجه، شرکت‌کنندگان ضمن تأکید بر پیروی از سیره پیامبر(ص)، شعارهایی در اعلام برائت از آمریکا و اسرائیل سر دادند. برگزارکنندگان همچنین بر آنچه «هویت ایمانی» و «فرهنگ قرآنی» خوانده‌اند تأکید کردند.
این پیوند میان مناسبت‌های مذهبی و مسئله مقابله با دشمنان، در سخنان رهبران یمن نیز جایگاه پررنگی دارد. سید عبدالملک الحوثی در ماه‌های گذشته بارها تأکید کرده است که موضع رسمی و مردمی یمن در برابر «طرح صهیونیستی» و «هجوم آمریکا و اسرائیل» ثابت خواهد ماند.
تفاوت اصلی در «گفتمان» مراسم است
نکته دیگر اینکه برگزاری جشن میلاد نبی اکرم اسلام (ص) در مناطق تحت کنترل دولت عدن (وابسته به ریاض) نیز کم و بیش برگزار می‌شود، صدالبته نه به گستردگی و وسعت شهرهای تحت کنترل دولت صنعاء.
در این مناطق مراسم میلاد عمدتاً با ادبیاتی مانند محبت پیامبر(ص)، اخلاق نبوی، سیره پیامبر، وحدت مسلمانان و ارزش‌های دینی برگزار می‌شود. نمونه‌های منتشرشده از مراسم حضرموت نیز نشان می‌دهد که این آیین بیشتر در قالب برنامه‌های مذهبی و فرهنگی برگزار می‌شود.
در مقابل، در صنعاء، میلاد پیامبر(ص) به شکل بسیار آشکارتری با هویت سیاسی، مسئله فلسطین، مقابله با آمریکا و اسرائیل و مفهوم مقاومت گره خورده است. به همین دلیل است که در صنعاء چراغانی گسترده، پرچم‌ها، کاروان‌های خودرو، تجمع‌های بزرگ و سخنرانی‌های سیاسی ـ مذهبی در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند.
این تفاوت را می‌توان در پوشش رسانه‌ای دو طرف نیز مشاهده کرد. رسانه‌های نزدیک به دولت عدن در موارد متعددی با نگاهی سیاسی و کینه‌توزانه به مراسم‌های صنعاء پرداخته و آن را «بسیج سیاسی» توصیف کرده‌اند؛ در مقابل، رسانه‌های صنعاء این مراسم را بخشی از «هویت ایمانی» و بازگشت به سیره پیامبر(ص) معرفی می‌کنند.
از همین منظر، در یمن تحت کنترل دولت صنعاء، دین و سیاست در بسیاری از مناسبت‌های عمومی در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند. همان جامعه‌ای که در میدان‌های نظامی و سیاسی بر حمایت از فلسطین و مقابله با آمریکا و اسرائیل تأکید می‌کند، در مناسبت میلاد پیامبر(ص) نیز همین نگاه را در قالبی دینی و مردمی بازتاب می‌دهد. برای رهبران صنعاء، سیره پیامبر(ص) الگویی برای عزت، استقلال، مقاومت در برابر سلطه و حمایت از مظلومان معرفی می‌شود.
در نهایت، تصویر این روزهای صنعاء را می‌توان در یک صحنه خلاصه کرد: شهری که شب‌ها زیر نور چراغ‌های سبز می‌درخشد، خودروهایی که با نام پیامبر(ص) در خیابان‌ها حرکت می‌کنند، مساجدی که میزبان محافل دینی هستند و میدان‌هایی که برای برگزاری مراسم اصلی آماده می‌شوند؛ در چنین فضایی، میلاد پیامبر اسلام(ص) برای یمنی‌ها به ترکیبی از جشن، آیین مذهبی، بازخوانی هویت دینی و اعلام موضع سیاسی تبدیل شده است؛ مناسبتی که در آن، عشق و ارادت به پیامبر(ص) با تأکید بر استقلال، مقاومت و ایستادگی در برابر دشمنان مورد اشاره رهبران یمن درهم می‌آمیزد.
و شاید همین درهم‌تنیدگی میان آیین و هویت سیاسی است که موجب شده است میلاد پیامبر(ص) در صنعاء تنها یک روز در تقویم نباشد؛ بلکه از هفته‌ها پیش، شهر را درگیر خود کند و چهره پایتخت و دیگر مناطق تحت کنترل دولت صنعاء را به صحنه‌ای گسترده از نور، پرچم‌های سبز، مراسم دینی و تجمعات مردمی تبدیل سازد.

🔹"آخرین خبر" در روبیکا
🔹"آخرین خبر" در ایتا
🔹"آخرین خبر" در بله