فارس/ مشکل بنيادين شوراي همکاري خليج فارس اين است که مقوله امنيت، چسبي بود که زماني منافع جمعي تمامي اعضاي اين شورا را به هم پيوند مي‌داد اما اين چسب اکنون بي‌اثر شده است.

يک رسانه آمريکايي در تحليلي نوشته ماه عسل عربستان سعودي و امارات به پايان رسيده و مجموعه‌اي از تنش‌ها در روابط ميان رياض و ابوظبي پديدار شده است.
«فارن‌پاليسي» تصريح کرده روابط عربستان سعودي و امارات متحده عربي که زماني مستحکم بودند اکنون رو به فرسايش گذاشته و در يک سال گذشته و به خصوص هفته‌هاي گذشته واگرايي‌هايي در روابط ميان دو طرف پديدار شده است.
فهرست طويل اختلافات ميان دو کشور مسائلي مانند جنگ در يمن، سرعت آشتي‌جويي با قطر بعد از سه سال و نيم تنش، عادي‌سازي روابط با اسرائيل و توافقات ابراهيم، روابط با ترکيه، سهم توليد اوپک، راهبردها در قبال ايران و تجارت‌ برون مرزي را شامل مي‌شود.
فارن‌پاليسي نوشته دامنه اختلافات البته فقط مربوط به عربستان و امارات نيست و تمامي ۶ کشور عضو «شوراي همکاري خليج [فارس]» را شامل مي‌شود. کشورهاي بيرون از اين حلقه، هر چه سريعتر از اين تغييرات با خبر شوند بهتر مي‌توانند روابطشان با کل منطقه را مديريت کنند.
اين رسانه در ادامه توضيح داده که البته تنش‌هاي ميان رياض و ابوظبي مسأله تازه‌اي نيست. فارن‌پاليسي مي‌نويسد: «در واقع، تنش‌ها ميان رياض و ابوظبي تازه نيستند. اين تنش‌ها، يکي از ويژگي‌هاي سياست‌هاي پرنوسان شوراي همکاري خليج فارس چند دهه قبل از خيزش‌هاي کشورهاي عربي در سال ۲۰۱۱ بودند.»
فارن‌پاليسي تصريح کرده کشورهاي عضو شوراي همکاري، با وجود اين، به دليل نگراني‌هاي مشترکشان در خصوص ايران از اين اختلافات چشم‌پوشي مي‌کردند. اين رسانه در ادامه مي‌نويسد: «اينکه اين چالش‌ها دوباره سر باز کرده‌اند يادآور اين واقعيت است که رقابت ميان کشورهاي حوزه خليج فارس از ديرباز در شوراي همکاري خليج فارس جريان داشته است.»
تغيير رهبران کشورهاي عربي و پديدار شدن نسل جديدي از دولتمردان در اين کشورها هم در شکل‌گيري ديناميک‌هاي جديد در روابط ميان اين کشورها نقش دارند. فارن‌پاليسي نوشته اينکه تحولات سياسي جديد با وقوع تغييرات نسلي در رهبران اين کشورها همزمان شده تصادفي نيست.
مرگ ملک‌عبدالله در عربستان سعودي (۲۰۱۵)، سلطان قابوس در عمان (۲۰۲۰) و شيخ صباح در کويت (۲۰۲۰) و ظهور رهبراني کم‌سن و سال‌تر در صحنه سياسي از جمله «محمد بن سلمان» در عربستان، «سلطان هيثم» در عمان و «تميم بن حمد» در قطر باعث وقوع يک تغيير نسلي در رهبران اين کشورها شده است.
اما خيزش‌هاي سال ۲۰۱۱ بود که به نقطه عطفي در روابط ميان کشورهاي شوراي همکاري خليج فارس تبديل شد. اثرات دومينووار تظاهرات‌هايي که از بحرين آغاز شد کشورهاي حاشيه خليج فارس را به همکاري‌هاي نزديک‌تر براي مقابله با آنچه به گمان آنها تهديد مشترک عليه نظم منطقه بود واداشت.
فارن‌پاليسي نوشته ارسال تانک به خيابان‌ها در سال ۲۰۱۱ توسط رژيم آل خليفه در مارس ۲۰۱۱ نشانه‌اي روشن بود مبني بر اينکه نه عربستان سعودي نه امارات اجازه وقوع قيام در کشور همسايه‌شان را نخواهد داد.
اين اتفاقات، سرآغاز همکاري‌هاي نزديک‌تر امارات و عربستان سعودي بود که بعداً در سوريه و يمن بيشتر خودش را نشان داد و در سال ۲۰۱۷ هم به سوي قطر معطوف شد.
عربستان سعودي امارات و بحرين در سال ۲۰۱۷ قطر را تحت محاصره اقتصادي قرار داده و ۱۳ مطالبه از جمله قطع روابط ديپلماتيک با ايران، تعطيلي دفتر شبکه الجزيره و اخراج نيروهاي ترکيه از خاک قطر را از اين کشور مطرح کردند. فارن‌پاليسي از اين تنش ديپلماتيک به عنوان «تلاشي ناکام براي به زانو درآوردن قطر» ياد کرده است.  اين مناقشه، سرانجام ژانويه ۲۰۲۱ آن هم با ميانجي‌گري کويت حل و فصل شد.
در بحبوحه بحران قطر، بار ديگر صحبت از افول شوراي همکاري خليج فارس به عنوان يک سازمان و جايگزين شدن آن با شکوفايي روابط دوجانبه ميان عربستان سعودي و امارات بار ديگر اوج گرفت. اما تنها اندکي بعدتر، روابط ميان عربستان سعودي و امارات دستخوش تنش‌هايي شد.
خروج امارات در سال ۲۰۲۰ از جنگ در يمن و حمايتش از گروه‌هاي نيابتي محلي موسوم به «شوراي انتقالي جنوب» که گمان‌ مي‌رود تمايلات جدايي‌طلبانه‌اي داشته باشد موجب اختلافاتي در روابط رياض-ابوظبي شد.
فارن‌پاليسي از کانال پشت‌پرده ادعايي امارات متحده عربي براي گفت‌وگو با ايران در تابستان سال ۲۰۱۹ همزمان با حملات انصارالله به خاک عربستان سعودي به عنوان يکي ديگر از زمينه‌هاي آشکارشدن اختلاف ابوظبي و رياض ياد کرده است.
عادي‌سازي روابط با رژيم صهيونيستي ديگر حوزه‌اي بود که اختلاف ميان دو کشور در آن نمايان شد. امارات در راستاي تلاش براي منتفع شدن از همکاري‌هاي نزديک‌تر با واشنگتن، قرارداد عادي‌سازي با اسرائيل را امضا کرد و به صورت آشکار و مستحکم از آن حمايت مي‌کند. رياض، با آنکه از مدت‌ها پيش روابط مخفيانه و پشت‌پرده‌اي بااسرائيل دارد مسير محتاطانه‌تري در پيش گرفته است.
در همين حال، عربستان سعودي درتلاش است از رهگذر رقابت با همسايگانش خودش را به عنوان هاب جديد تجاري در منطقه خليج فارس معرفي کند و به همين دليل خواستار آن است که شرکت‌هاي بين‌المللي در کشورش دفاتر خودشان را تأسيس کنند. رياض، قوانين تعرفه‌اي خودش را هم اصلاح کرده و مقابله با کالاهاي توليدشده در مناطق آزاد تجاري را در دستور کار قرار داده است.
رقابت ميان عربستان سعودي و امارات بر سر سهم توليد نفت کشورهاي اوپک نيز بارز و آشکار است.
در نشست روز دوشنبه کشورهاي عضو اوپک وزير انرژي دو کشورِ عربستان سعودي و امارات در گفت‌و‌گو با رسانه‌ها موضع کشورهايشان را بيان کردند. «عبدالعزيز بن سلمان»‌ وزير انرژي رياض در اين خصوص گفت: «پيشنهاد عربستان سعودي و روسيه درباره تمديد توافق کاهش توليد مورد قبول همه واقع شد به جزء کشور امارات. اگر هر کشوري اعتراضي داشت، چرا تا پيش از اين در قبال آن سکوت اختيار کرده بود».
در مقابل، «سهيل المزروعي» وزير انرژي امارات اظهار داشت که خواسته‌ کشورش عدالت و انصاف است و امارات مانند ديگر کشورها خواهان مقابله به مثل است. وي در ادامه افزود: «نمي‌توانيم پذيريم که ظلم و قرباني‌شدن‌ها بيش از اين صبر و فداکاري‌هاي ما ادامه پيدا کند».
فارن‌پاليسي نوشته مشکل بنيادين شوراي همکاري خليج فارس اين است که مقوله امنيت، چسبي بود که زماني منافع جمعي و سياسي تمامي ۶ عضو شوراي همکاري را در کنار هم قرار مي‌داد اما اين چسب اکنون بي‌اثر شده، اگرچه تهديد ايران همچنان پابرجاست.
نشريه آمريکايي نوشته است: «منافع ملي که متنوع‌سازي اقتصاد و امنيت داخلي را شامل مي‌شود بر منافع شوراي همکاري ارجحيت يافته و موجب شده امارات و عربستان سعودي، نقشه‌راه‌هايي براي خودشان ترسيم کنند.»
فارن‌پاليسي پيش‌بيني کرده اعضاي شوراي همکاري خليج فارس بنا به پيوندهاي خانوادگي، قبيله‌اي و تجاري که با يکديگر دارند همکاري‌‌ها با يکديگر را ادامه دهند، اما روحيه «معامله‌گري» که ميان اعضاي اين سازمان برجسته شده در سال‌هاي آتي تصميم‌گيري‌هاي سياسي، تجاري و منطقه‌اي آن را هدايت خواهد کرد.
رسانه آمريکايي نوشته هر يک از اعضاي شوراي همکاري احتمالاً به بنيادها و مفاهيم کارکردي اين شورا پايبند خواهند ماند، اما همزمان سعي خواهند کرد مسير خودشان را در پيش بگيرند.

به پيج اينستاگرامي «آخرين خبر» بپيونديد
instagram.com/akharinkhabar