اخوان المسلمین و پادشاهی های خلیج فارس؛ یک روز دوست یک روز دشمن

يک پژوهشگر و مورخ ايراني مي گويد: پادشاهي سعودي، رابطه اخوان المسلمين با حکومت سلطنتي وهابي آن کشور، در يک برهه نوعي تعامل و تحمل و در دوره اي ديگر نوعي دشمني و تعارض بوده است. مجيد تفرشي، مورخ و پژوهشگر ايراني در گفتگويي با خبرآنلاين پيرامون آيندۀ خاورميانه، نگاه دولت آيندۀ آمريکا و سياست هاي اخوان المسلمين در پاسخ به سوالي پيرامون رابطۀ اخوان المسلمين با پادشاهي هاي خليج فارس مي گويد:هر يک از گروه‌هايي که در کشورهاي منطقه به اين نام فعاليت دارند، ضمن دارا بودن اشتراکاتي، راه و شيوه ويژه خود را داشته‌اند. براي نمونه، در پادشاهي سعودي، رابطه اخوان المسلمين با حکومت سلطنتي وهابي آن کشور، در يک برهه نوعي تعامل و تحمل و در دوره اي ديگر نوعي دشمني و تعارض بوده است. براي نمونه، در اواسط دهه 1930 ميلادي و در اوان تاسيس حکومت سعودي، حسن البناء، بنيانگذار مصري جنبش اخوان‌المسلمين، به سفر حج رفت و در آن سفر روابط نسبتا نزديک و دوستانه‌اي را با عبدالعزيز موسس حکومت سعودي برقرار کرد. ولي 12 سال بعد هنگامي که هواداران اخوان‌المسلمين در يمن امام يحيي حميدالدين را ترور کردند، روابط اخوان و سعودي به وخامت گراييد. از آن زمان و حتي تاکنون دولت سعودي جنبش اخوان را يک خطر بالقوه براي يمن و به تبع آن براي خود حس مي‌کند. تفرشي مي افزايد: در طول دوران حکومت نظاميان و به خصوص سرهنگ جمال عبدالناصر در مصر، رقابت بين قاهره و رياض بر سر رياست امت عربي موجب شد تا براي يک دوره کوتاه به طور تاکتيکي و اجباري، روابط اخوان المسلمين و سعوديان به عنوان رقبا و دشمنان مشترک ناصر حسنه شود. ولي با مرگ ناصر، روي کار آمدن محمد انورالسادات و بهبود تدريجي روابط مصر و سعودي، رياض مجدداً و به مرور از اخوان‌المسلمين فاصله گرفت. با اين همه از آن زمان تاکنون، حکومت سعودي همواره با برخي از اعضاي اخوان به طور موردي و فردي، و نه لزوماً سازماني، ارتباط و تعامل داشته است. از سوي ديگر، در واقع، تقريبا در طول نيم قرن اخير، سعوديان و شماري ديگر از حاکمان کشورهاي عرب پادشاهي منطقه خليج فارس، به طور موردي و هر از گاهي از قدرت، تجربه و دامنه و عمق نفوذ اخوان‌المسلمين، به طور ابزاري براي مقابله و تضعيف حرکت‌هاي پان عربيستي، سوسياليستي و کمونيستي در کشورهاي خود بهره برده‌اند.