سازندگی/ متن پیش رو در سازندگی منتشر شده و انتشار آن به معنی تایید تمام یا بخشی از آن نیست

صورتش پر شده از جای نیش پشه‌‌ها، او تنها نیست، نوزادان دیگری هم که در جنگل‌‌ها و تپه‌‌های الله‌‌اکبر دشت آزادگان زندگی می‌‌کنند؛ اهل عشیره مگاصیص، از گزش نیش پشه‌‌ها در امان نمانده‌‌اند اما چهره او که پر شده بود از جای گزش پشه‌‌ها دل را به درد می‌‌آورد.

معصومه رضایی| در روزهای گذشته عکس نوزادی که صورت ورم‌کرده و سرخ‌شده‌‌اش بر اثر نیش پشه‌‌های خوزستان باعث شد تا بیش از پیش مسئله بهداشت مناطق سیل‌زده مورد توجه قرار گیرد. نوزادی که تلاش کردم نامش را بپرسم‌ یا با والدینش صحبت کنم اما کسی نمی‌‌شناخت «پس از اینکه خانواده نوزاد در روستا مورد محاصره سیل قرار گرفته به جنگل پناه می‌‌برند و نوزاد در چادری که در جنگل برپا شده مورد حمله پشه‌‌ها قرار می‌‌گیرد». این تنها اطلاعاتی است که از این خانواده وجود دارد. حال از دو روز گذشته و پس از انتشار عکس این نوزاد در فضای مجازی، نیروهای امدادی خانواده او را به کمپی در دشت عباس انتقال داده‌‌اند تا شاید از این به بعد کودک بتواند خواب آرامی به‌‌دور از هجوم پشه‌‌ها داشته باشد.

مردم جنوب ایران می‌‌دانند که در جلگه خوزستان حمله پشه‌‌ها در این فصل طبیعی است اما آنچه غیرمعمول است شکل زندگی است که در این چند روز مردم را مجبور کرده به آن تن بدهند؛ زندگی در کمپ‌‌ها و جنگل‌‌هایی که این روزها جولانگاه پشه‌‌هایی شده که می‌‌توانند ناقلان بیماری باشند و سیل امانشان نمی‌‌دهد تا به خانه‌هایشان برگردند و روز را در اتاق‌‌هایی که با پشه‌‌بندها و توری‌‌ها از حمله حشرات ایمن شده‌‌اند، دمی بی‌‌آسایند.

سیل بسیاری از روستاهای استان خوزستان را درگیر خود کرده است؛ از اواخر هفته گذشته گزارش‌‌هایی درباره شیوع یک بوی نامطبوع در اهواز منتشر شد؛ ساطع شده از فاضلابی که پس از سیل بالا زده است. در روستاها اما هشدار برای حشرات موذی و برخی خزندگان و جوندگان هم منتشر شده. حتی در مواردی مارهای سمی هم که گفته شده از پشت سر کرخه گریخته‌‌اند، در آبگیرهای روستاها دیده شده است. اینجا در ۲۵ کیلومتری جاده اهواز به اندیمشک جایی که به آن روستای «حلا» می‌‌گویند، شرایط کمی متفاوت است. مردم نمی‌‌خواهند به کمپ‌‌ها بروند و برای خروج از روستا مقاومت می‌‌کنند برای همین تعداد زیادی از آنها در جنگلی در نزدیکی روستا چادرهای خود را برپا کرده‌‌اند. احمد، روستا را نشانم می‌‌دهد و می‌‌گوید: «ببین، دیگه نمیشه به روستا رفت.

جاده‌‌ای که به روستا می‌‌رسید رو آب گرفته. بو رو حس می‌‌کنی؟». می‌‌پرسم: «بوی چی؟» می‌‌گوید: «بوی فاضلاب و موندگی آب، همه‌ش می‌‌شه مریضی. حالا ببین چقد اینجا مرضای عجیب و غریب زیاد بشه». می‌‌پرسم «وضعیت بهداشت اینجا چطوره؟» با پوزخند می‌‌گوید: «بهداشت؟! زیر صفره!» می‌‌پرسم: «روستا چند نفر جمعیت داره؟» می‌‌گوید: «در این منطقه ۵-۶ روستا هست. هر روستا هم حدود ۵۰۰ خانوار هستن. نگرانیم که مرض اینجا زیاد بشه چون گفتن تا چند روز دیگه، آب فروکش نمی‌‌کنه، توی حمیدیه یک پادگان خالی کردن که مردم رو اونجا پناه بدن اما هنوز کمپی برپا نشده.»

احمد که ساکن سوسنگرد است و هر روز برای کمک به روستاهای اطراف می‌‌آید، از نبود امکانات بهداشتی در این شهر و روستاهای در محاصره سیل، می‌‌گوید: «اصلا از نظر بهداشتی به سیل‌زده‌‌ها رسیدگی نمیشه، پسر برادرم که ۵ سالشه رو سگ گاز گرفت، بعد از دو روز هلی کوپتری که هیچ امکاناتی نداشت اومد و بردش به فرودگاه، بعدم از فرودگاه با یه ماشین معمولی فرستادنش بیمارستان، حتی یه آمبولانس نبود که از فرودگاه به بیمارستان انتقالش بدن.»

محسن حرف‌‌های احمد را ادامه می‌‌دهد، او هم که از اوضاع بد شرایط بهداشتی در سوسنگرد و روستاهای اطراف آن گلایه دارد، می‌‌گوید: «معلوم نیست چی توی آبی که روستاها را محاصره کرده، وجود داره، بعضی جاها مزه تلخی میده بعضی جاها شوره، یه جاهایی هم شیرینه، هر چی هست باعث میشه تا بدنمون تاول بزنه و قرمز بشه.»

اما مرد میانسالی که خود را حمید بوعذار معرفی می‌‌کند، درباره وضعیت بهداشت و شیوع بیماری‌‌ها در این منطقه نظر دیگری دارد: «در طی بازدیدهای میدانی که از اردوگاه‌‌ها و روستاها داشتم تنها بیماری‌ای که دیدم خارش و تورم پوست بوده که با توجه به آب‌‌های آلوده‌‌ای که در مناطق مختلف جمع شدن، دور از انتظار نبود. البته در آینده هم ممکنه که بیماری‌‌های بیشتری شایع بشن.» از او می‌‌پرسم، شما از شرایط بهداشت در شهر سوسنگرد، چقدر اطلاع دارید؟ می‌‌گوید: «من کارشناس پرستاری هستم و در گروه خودجوش نوید سلامت به سیل زده‌‌ها کمک می‌‌کنم و می‌‌دونم که در شرایط به وجود اومده، پیشگیری بسیار مهمه چون چند شهر درگیر آبگرفتگی هستن و با توجه به وضعیت آب و هوای خوزستان ممکنه مردم درگیر بیماری‌‌های روده‌‌ای و پوستی بشن.»

حمید، درباره اینکه چطور می‌‌شود از بیماری‌‌ها در این شرایط جلوگیری کرد، می‌‌گوید: « هنوز آبی که در این مناطق وجود داره تبدیل به لجن نشده و خیلی مهمه که مسئولین هر چه سریع‌تر سیلاب رو خشک کنن. اما یه موضوع خیلی مهم‌تر اینه که در کمپ‌‌ها نظارت بیشتری به سرویس‌‌های بهداشتی و وضعیت حال بچه‌‌ها و مادران بشه.»

از او می‌‌پرسم: «به نظرت در آینده چه بیماری‌‌هایی ممکنه در بچه‌‌هایی که توی کمپ‌‌ها زندگی می‌‌کنن، شایع بشه؟» سری تکان می‌‌دهد و می‌‌گوید: «‌در آینده ممکنه شپش شیوع پیدا کنه چون سرویس‌‌های بهداشتی و حمام‌‌ها وضعیت خوبی ندارن.» هرچند چنین وضعیتی، در اردوگاه‌‌هایی که برای بحران برپا می‌‌شود، همیشه وجود دارد، اما وضعیت کنونی برای مردم سخت است.

چرا فاضلاب اهواز سرریز کرد؟
اما همه چیز به سوسنگرد و روستاهای اطراف آن ختم نمی‌‌شود، آنچه به نام سیل سراسری در ایران رخ داد تقریبا نیمی از شهرهای کشور را درگیر خود کرده است و در این میان شهر اهواز به نوع دیگری با سیل دست و پنجه نرم می‌‌کند، بالا زدن فاضلاب عنوانی است که این چند روز درباره اهواز زیاد از آن می‌‌شنویم. اما چگونه اهواز به جای اینکه درگیر سیل شود درگیر فاضلاب شد؟! این را یکی از کارمندان شهرداری اهواز که نمی‌‌خواهد نامش فاش شود، اینگونه توضیح می‌‌دهد: «‌سیستم فاضلاب شهر اهواز از روش‌‌های سنتی تبعیت می‌‌کند و به رود کارون سرازیر می‌‌شود و در مناطقی از شهر که سطح پایین‌تری از رودخانه دارند، با توجه به بالا آمدن سطح آب کارون، فاضلاب به خانه‌‌ها برمی‌گردد و از چاه‌‌ها بالا می‌‌زند.»

او درباره اقدامات صورت‌گرفته برای تخلیه فاضلاب از سطح شهر، می‌‌گوید: «شرکت‌‌های مختلف، ماشین‌آلاتی را به شهر فرستاده‌‌اند تا دوباره فاضلاب را به سمت رودخانه بازگردانند. اما این مساله موقتی است و ممکن است دوباره با اولین باران وضعیت تجمع فاضلاب در اهواز رخ دهد چون حداقل در ۱۰ سال گذشته این شرایط در اهواز وجود داشته که با کمترین باران سطح شهر مملو از فاضلاب می‌‌شود.»

از او درباره بیماری‌‌هایی که ممکن است در شهر شیوع کرده باشند، می‌‌پرسم و می‌‌گوید: «از سوی علوم پزشکی اهواز هنوز بیماری واگیرداری گزارش نشده است و فکر می‌‌کنم که زود است بخواهیم در مورد بیماری‌‌های شایع صحبت کنیم. شاید حداقل باید ۱۰ روز از این موضوع بگذرد و بعد درباره آن آماری ارائه شود، اما مهم اینجاست که مشکل در شهر اهواز تنها بالا زدن فاضلاب نیست در بعضی از مناطق ریزش خط فاضلاب هم گزارش شده است.»

او درباره خساراتی که سیل اخیر در اهواز به وجود آورده، می‌‌گوید: «‌۱۰۰۰ هکتار از فضای سبز اهواز از بین رفته که می‌‌تواند در آینده برای بهداشت منطقه بسیار خطرناک باشد. ضمن اینکه وضعیت رسیدگی به بهداشت مناطق روستایی مطلوب نیست و بسیاری از مردم روستانشین هم مقاومت می‌‌کنند و حاضر نیستند که وارد کمپ شوند و در جنگل‌‌ها مانده‌‌اند.»

فرزاد موسوی، فعال اجتماعی در خوزستان درباره دلایل آبگرفتگی و بالا زدن فاضلاب در شهر اهواز اینگونه، توضیح می‌‌دهد: «اهواز ناهموار است و به‌رغم گستردگی که این شهر دارد اما بعضی از مناطق آن در قسمت مرتفع هستند؛ محلاتی مثل منبع آب و زیتون جزو محله‌‌هایی با ارتفاع زیاد هستند اما مناطقی مانند حاشیه شهر، کیان، کمپ‌‌پلو، کیان پارس و لشگرآباد که بیشتر عرب‌نشین هم هستند، محله‌‌های کم‌ارتفاع شهر بوده و سطح آنها از رود کارون پایین‌تر است و به محض اینکه کمترین بارندگی اتفاق می‌‌افتد، فاضلاب خانه‌‌ها بالا می‌‌زند، درحال‌‌حاضر هم آب کارون بالا آمده و باعث شده تا بیشتر شهر اهواز دچار سیلاب فاضلاب شود. البته در بسیاری از مناطق کنترل شده اما در چند محله هنوز هم فاضلاب در شهر باقی مانده است.»

او اما نگران بیماری‌‌هایی است که از لاشه دام‌‌های مرده احتمالا به انسان سرایت می‌‌کند: «بیماری‌‌هایی مثل جرب (گال) که ناشی از کنه است، در بسیاری از روستاها شایع شده و خیلی از امدادگران از مردمی که قصد کمک دارند، می‌‌خواهند که شامپوی ضد شپش و جرب تهیه کنند. فکر می‌‌کنم یکی از دلایل شیوع این بیماری‌‌ها کشته شدن ۲۰۰۰ دام در سیل است که باعث سرایت کنه در آب و بعد انتقال آن به انسان شده است.»

آنچه‌ مسلم است وضعیت کودکان و نوزادانی است که در این فصل از سال قرار است در کمپ‌‌های سوسنگرد و روستاهای در محاصره از سیل آن زندگی کنند، بیش از همه نگران‌کننده است، هجوم پشه‌‌ها و کنه به نوزادانی که در اردوگاه‌‌های شهر سوسنگرد هستند، امان از آنها بریده و بیش از پیش این نگرانی را دامن می‌‌زند که شرایط این کودکان در آینده چه خواهد شد. آیا باز هم عکس‌‌هایی از کودکانی که از هجوم پشه‌‌ها صورتشان ورم کرده و سرخ شده در فضای مجازی پخش خواهد شد؟

چه بیماری‌‌هایی سیل‌‌زده‌‌های خوزستانی را تهدید می‌‌کند؟
محمد اسماعیل مطلق، مشاور معاون بهداشت وزارت بهداشت در مدیریت کاهش خطر بلایا به باشگاه خبرنگاران جوان، گفته: در هنگام وقوع بلایای طبیعی مثل سیل، زلزله و آتش‌سوزی که انسان‌‌های بسیاری مجبور به سکونت در اردوگاه‌‌ها و زیر چادر‌‌ها می‌‌شوند، مراقبت از بیماری‌‌های واگیر که ظرفیت اپیدمی شدن را دارند، اهمیت ویژه‌‌ای پیدا می‌‌کند.

او گفت: وبا، اسهال خونی (شیگلایی و آمیبی)، هپاتیت‌‌های A و E، تیفوئید، مالاریا، مننژیت، سرخک، لپتوسپیروز و ARI عفونت‌‌های حاد تنفسی و ILI شبه آنفلوآنزا، بیماری‌‌های واگیری هستند که در این راستا قرار می‌‌گیرند و مراقبت سندرومیک از این بیماری‌‌ها که مشمول قوانین بین‌المللی یا IHR نیز هستند، در شرایط اضطراری راهکار مناسبی است که به تیم بهداشتی امکان واکنش سریع در پیشگیری و مهار طغیان‌‌ها را می‌‌دهد.

مشاور معاون بهداشت وزارت بهداشت در مدیریت کاهش خطر بلایا گفت: در حوادث و بلایای طبیعی ابتدا ارزیابی خطرات به منظور واکنش سریع و مناسب باید انجام شود، به تناسب مرکز بهداشت استان و شهرستان، تیم فرماندهی متشکل از رئیس مرکز و کارشناسان مسئول بیماری‌‌ها، آموزش بهداشت، بهداشت محیط، بهداشت خانواده، تغذیه، بهداشت روان، اورژانس و آزمایشگاه به اتفاق و همراهی متخصص بیماری‌‌های عفونی و اپیدمیولوژیست تشکیل می‌‌شود. چون ممکن است در سطوح پایین‌تر، کارشناس به اندازه کافی نباشد و آموزش‌‌های لازم برای مسئولیت بیش از یک وظیفه یا فرآیند انجام شود.

وی ادامه داد: پزشک عمومی به‌عنوان سرپرست در هر تیم عملیاتی به همراه کارشناسان مربوطه متناظر با تیم فرماندهی وظیفه استقرار در اردوگاه و انجام خدماتی نظیر ویزیت بیماران و درمان مناسب و در صورت لزوم اعزام به بیمارستان، نظارت بر کار همکاران تیم، تهیه گزارش روزانه و ارائه آن به مسئول تیم فرماندهی شهرستان، شرکت در جلسات و هماهنگی و ارتباط با عوامل ذیربط، ثبت گزارش بیماری‌‌های مشمول مراقبت سندرومیک ذکر شده، گزارش وضعیت واکسیناسیون و توجه ویژه به پوشش واکسیناسیون سرخک (با توجه به موارد طغیان‌‌های اخیر در بعضی کشورها) جمعیت تحت پوشش را دارد.

مطلق گفت: تهیه فهرست افراد نیازمند مراقبت مانند نوزادان، کودکان زیر یک سال و زیر پنج سال، افراد سالخورده، بیماران دیابتی، قلبی، فشارخونی، نارسایی کلیه و کبدی، نقص ایمنی، زنان باردار به تفکیک پرخطر و بیش از ۳۴ هفته که نیاز به مراقبت ویژه دارند، گزارش مرگ و میر کودکان زیر یک سال و پنج سال، گزارش مرگ مادران، دیگر وظایف پزشک محسوب می‌‌شود.

او گفت: فعالیت‌‌های آموزش بهداشت و حفظ روحیه نشاط به خصوص در کودکان، وجود بسته غذایی مورد نیاز بیماری‌‌های عفونی و گروه‌‌های سنی، نظارت بر سلامت آب آشامیدنی و مواد غذایی از تولید تا بسته‌بندی، حمل و نگهداری در اردوگاه و مصرف آن، اندازه‌گیری کلر باقیمانده، تهیه آب بسته‌بندی در بطری، دفع بهداشتی فاضلاب و زباله، وجود کافی توالت‌‌های بهداشتی و سیار و نظارت بر تمیزی و بهداشتی و وجود صابون مایع در دستشویی‌‌ها نیز باید به صورت ویژه در دستور کار تیم‌‌های سلامت قرار گیرد تا از شیوع بیماری‌‌ها پیشگیری شود.

هنوز بیماری واگیردار گزارش نشده است
عضو هیات رئیسه شورای شهر شیراز گفت: هیچ نشانه‌‌ای از شیوع بیماری‌‌های واگیر و عفونی در خوزستان مشاهده نشده اما خطر سرایت بیماری دامی به انسان‌‌ها وجود دارد.

قاسم مقیمی در حاشیه بازدید از مناطق سیل‌زده خوزستان به ایسنا گفت: متأسفانه به جهت تلفات احشام در مناطق آسیب‌دیده از پیش‌آمدگی آب و عدم جمع‌آوری و امحاء لاشه‌‌ی حیوانات شرایط نگران‌کننده‌‌ای جهت سرایت بیماری‌‌های دامی به انسان‌‌ها وجود دارد و ضروری است تیم‌‌های آتی اعزامی از شهر شیراز و سایر استان‌‌ها همراه با اکیپ بهداشت محیط، پاکبانان و وسایل تنظیف و جمع‌آوری پسماند باشند.




ما را در کانال «آخرین خبر» دنبال کنید