بورس تهران پس از بورس زيمبابوه رتبه دوم بورسهاي پربازده در سال ۲۰۲۰ را به خود اختصاص داد و از بورس ونزوئلا پيشافتاد. با ثبت رشد ۳۶۵ درصدي شاخص کل بورس تهران از ابتداي سال ۲۰۲۰ ميلادي تاکنون، خاطره رشد سريع قيمت سهام در بورس ونزوئلا تداعي شد. در اين ميان بررسيها نشان ميدهد هر چند شاخص بورس ونزوئلا از ابتداي سال ميلادي رشدي معادل ۲۷۰ درصد را ثبت کرده است، اما با تعديل اثر تورم، نوسان شاخص بورس اين کشور منفي ۴/ ۷ درصد است. اين در حالي است که بازده تعديل شده شاخص کل بورس تهران در همين مدت حدود ۳۲۵ درصد است.
پس از ثبت رشد ۱۸۷ درصدي شاخص کل سهام در سال ۹۸، صحبت درخصوص بورس و کسب سودهاي نجومي در اين بازار به نقل محافل عمومي تبديل شد. از جمعهاي خانوادگي گرفته تا مترو و تاکسي و اتوبوس همهجا صحبت از بورس بوده و هست. شرايطي که سبب شد تا بازار سهام با هجوم سيلي از نقدينگي سرگردان همراه شود. از اين رو ارزش معاملات خرد سهام که در سالهاي قبل به زحمت سطوح ۱۰۰ ميليارد توماني را تجربه ميکرد، در سال ۹۹ هر روز رکوردي جديد از خود به جا ميگذاشت و ديروز ۳۰ هزار ميليارد تومان نيز رسيد. حتي در دوراني که ويروس کرونا در جان و روان مردم ايران رسوخ کرده و کشتار زيادي به راه انداخته است، در کارگزاريها خبري از رعايت فاصله اجتماعي نيست و صاحبان نقدينگيهاي خرد و کلان مترصد ورود به گردونه معاملات سهام هستند. شاهد اين مدعا صدور بيش از ۲ ميليون کد معاملاتي جديد در سال جاري است. همين هجوم نقدينگي اصليترين عامل تداوم رشد قيمت سهام شد. جايي که شاخص کل بورس تهران تنها در ۷۰ روز معاملاتي سپري شده از سال ۹۹، با رشد بيسابقه ۲۴۰ درصدي همراه شد. شرايط فعلي اقتصاد ايران و اقبال عمومي به بازار سهام اما يادآور ونزوئلا است. ونزوئلا در سالهاي اخير با ابر تورم دستوپنجه نرم ميکند و بر اساس آخرين رتبهبندي شاخص فلاکت، براي پنجمين سال متوالي رتبه اول فهرست را به خود اختصاص داده است. از اين رو در شرايطي که شرکتهاي اين کشور فعاليت خاصي ندارند، سرازير شدن جريان نقدينگي کسب و کارهاي کوچک و همچنين سرمايههاي شخصي به بورس اين کشور منجر به رشد شاخصهاي بازار سهام ونزوئلا شده است. اين مهم «دنياي اقتصاد» را بر آن داشت تا به بررسي شاخصهاي کلان اقتصادي در دو کشور ايران و ونزوئلا بپردازد.
تورم، اين روزها اصليترين دشمن معيشت مردم ايران به شمار ميآيد. عواملي مانند انتشار ويروس کرونا و به تبع آن تعطيلي موقتي بيشتر کسبوکارها، کاهش نرخ سود سپردههاي بانکي و افزايش نگراني مردم براي فرار از تورم باعث استقبال بالايي از بازار سرمايه شده است. از سوي ديگر رشدهاي بيسابقه و رکوردشکنيهاي اين روزهاي بازار سرمايه باعث جذابيت اين بازار براي اغلب مردم شده و اين فکر به وجود آمده است که براي حفظ سرمايه خود از تورم موجود، به بازار سرمايه رو بياورند. بازار سرمايه را اما ميتوان دماسنج اقتصادي هر کشور قلمداد کرد که انتظارات تورمي را به رخ ميکشد. در اين فضا برخي از تحليلگران درخصوص بروز ابرتورم در صورت تداوم رشد قيمت سهام هشدار ميدهند. در اينکه تورم بالا و رو به افزايش است جاي بحث وجود ندارد؛ اما در مورد اينکه اقتصاد ايران در حال حاضر دچار ابرتورم است يا بهزودي وارد ابرتورم ميشود، بسيار جاي بحث وجود دارد. بهطور معمول، ابرتورم به شرايطي گفته ميشود که نرخ تورم ماهانه از ۵۰ درصد فراتر رود. بر اساس آخرين آمار اعلام شده نرخ تورم نقطهاي (درصد تغيير شاخص قيمت نسبت به ماه مشابه سال قبل) ۵/ ۲۲ درصد است. نقدينگي نيز تا پايان سال ۹۸ نرخ رشدي معادل ۳/ ۳۱ درصد را ثبت کرده است. در اين شرايط دلار نيز افسارگسيخته مرزهاي جديدي را فتح ميکند و از ابتداي سال تاکنون رشد ۶۹ درصدي را تجربه کرده است. براي مقايسه متغيرهاي مورد نظر بين ايران و ونزوئلا، نوسان شاخص کل بورس تهران از ابتداي سال ۲۰۲۰ ميلادي مورد بررسي قرار گرفت و رشد ۳۶۵ درصدي را در اين بازه زماني نشان داد. در اين شرايط با تعديل اثر تورم بر شاخص کل بورس تهران، بازدهي اين نماگر از ابتداي سال ۲۰۲۰ (۱۲ دي ۹۸) تاکنون حدود ۳۲۵ درصد برآورد ميَشود. اما ونزوئلا چه شرايطي دارد؟
