آخرین خبر/ حضرت امام خمینی(ره) دیوان شعری دارد که خیلی از ما اگر نه تمام آن را ولی حتما اشعار زیادی از این دیوان را خوانده و بدون تردید حیرت کرده‌ایم از این که این مرد بزرگ عالم سیاست با آن خطابه‌های آتشین، سکوت‌های پرمعنا و اقتدار ذاتی چطور می‌توانسته شاعر باشد؛ آن هم شاعری که اشعار عاشقانه سروده است.
درباره اشعار امام خمینی(ره)، مطالعاتی صورت گرفته و شاعران متعددی از جمله رضا اسماعیلی درباره این اشعار مقالاتی نوشته‌اند. این بار سراغ شاعری جوان رفته‌ایم که متولد سال 1368 است و دانش‌آموخته رشته زبان و ادبیات فارسی تا مقطع دکتری. نگاه عارفه دهقانی درباره اشعار امام را در ادامه بخوانید:
دانش‌آموز بودم و دوران راهنمایی را می‌گذراندم که در میان کتاب‌های مادربزرگم دیوان امام خمینی(ره) را یافتم. بارها و بارها خواندمش و از انتهای کتاب که معنی لغات عرفانی اشعار امام را تشریح می‌کرد، واژه‌ای تازه آموختم و به کشف معنای اشعار پرداختم.
اولین واکنشم تحیر بود. در همان سال‌ها متعجب بودم از این که مبارزی نستوه، مردی چنین محکم و مقتدر چطور می‌تواند عاشقانه‌هایی به این اندازه لطیف بسراید!
حالا می‌دانم امام(ره) نه در شاعری بلکه در جنبه‌های دیگر زندگی هم یگانه بودند و متفاوت؛ در ورزش، در همسرداری و خیلی جنبه‌های دیگر. امروز که شعر‌های ایشان را دوباره می‌خوانم، رد مسیر مطالعاتی امام(ره) را در آنها جست‌وجو می‌کنم و به حافظ و سعدی می‌رسم. نشانه‌هایی از این دو نابغه شعر را در اشعار امام پیدا می‌کنم از جمله تکنیک‌های شعری و واژه‌های مشترک.
بی‌دلیل نیست که گاهی بعضی که کمتر شعر خوانده‌اند و شعر می‌شناسند در اولین مواجهه با اشعار امام خمینی(ره) گمان می‌کنند سروده‌ای از حافظ است. زبان شعری، اصطلاحات عرفانی و مضامین و محتوای اشعار ایشان بسیار به لسان‌الغیب شباهت دارد.
شاعرانگی بدون عیب حضرت امام خمینی(ره) به خصوص در رباعیاتش و در اشعاری که برای دخترشان فاطمه سروده، تحسین برانگیز است و رباعی‌های ایشان هم ضرب محکم و موثر دارند. از میان این رباعی‌ها یکی هست که بسیار توجهم را به خودش جلب کرده به خصوص بازی زیبایی که در مصرع آخر وجود دارد:


جمهوری ما نشانگر اسلام است / افکار پلید فتنه‌جویان خام است
ملت به ره خویش جلو می‌تازد / صدام به دست خویش در صد دام است

از اشعار امام(ره) پیداست که قالب‌های شعری را خوب می‌شناسند و به کمال از آنها بهره گرفته‌اند. تبحر ایشان در پیاده‌سازی این قالب‌ها از قدرت کلام و مطالعه بسیار حکایت دارد.
امیدوارم روزی کنگره‌ای برپا شود یا نشستی که به اشعار بنیانگذار انقلاب اسلامی ایران اختصاص داشته باشد و اندیشمندان و شعرشناسان، دیوان ایشان را تحلیل و برای مخاطب رمزگشایی کنند.

جواد محقق:
«شعر امام، در ادامۀ آثار شاعران حوزوی سروده شده و از سبک شعری عالمان دینی پیروی کرده است. عرصۀ شعر علمای مذهبی، مانند شاخه‌ای از شعر فارسی سر برآورده است. این گروه، بهترین اشعار را به ادبیات فارسی عرضه کرده‌اند.»
با هم به خوانش یک غزل و چند رباعی از دیوان اشعار امام (ره) می‌پردازیم:

دکۀ عطر فروشی‌ست و یا معبر یار؟
ماه، روشنگر بزم است و یا روی نگار؟

ای نسیم سحری از سر کویش آیی
که چنین روح‌فزایی و چنین غالیه بار

غمزه‌ای تا بگشایی به رخم راه امید
لطفی ای دوست ، بر این دلشدۀ زار و نزار

در میخانه به رویم بگشوده‌ست حریف
ساغری از کف خود بازده ای لاله‌عذار

خُم می زنده، اگر ساغری از دست برفت
سر خُم باز کن و عقده ز جانم بردار

برکَنم خرقۀ سالوس، اگر لطف کنی
سر نهم بر قدمت خرقه گذارم به کنار

_
از هستى خویشتن، گذر باید کرد
زین دیو لعین، صرف نظر باید کرد
گر طالب دیدار رخ محبوبى
از منزل بیگانه سفر باید کرد
_
در محفل دوستان، بجز یاد تو نیست
آزاده نباشد آنکه آزاد تو نیست
شیرین لب و شیرین خط و شیرین گفتار
آن کیست که با این همه، فرهاد تو نیست؟

برگرفته از روزنامه جام جم/ موسسه فرهنگی شهرستان ادب