اطلاعات/ آن روز که روز جمعه سیزدهم ماه رجب بود در اطراف خانه کعبه ازدحام عجیبی برپا بود. در این جمع تنها یک زن بود که به جای عبادت بت، خدا را عبادت می‌کرد، شرک و کفر بر روحش سایه نینداخته بود. در اطراف خانه خدا طواف می‌کرد، و از خدا می‌خواست تا وضع حملش را آسان کند. فاطمه به دنبال پناهگاهی می‌گشت، مأمنی که او را از چشم مردم پنهان کند، و سرانجام آغوش گشوده کعبه را در برابر خود دید. فاطمه قدم به درون خانه کعبه گذارد. و این تقدیر الهی بود که مرد خدا در خانه خدا قدم به صحنه حیات پر افتخار خود بگذارد. نامش را علی نهادند؛ و با علی، موجودی دیگر نیز موجودیت گرفت، موجودی عزیز، گران‌بها و بس کمیاب. همان چیزی که باید راز سعادت جامعه‌ها را در آن جست، و در آن هنگام جوامع سخت از آن نهی شده بودند، جهان، «عدل» را نه می‌فهمید و نه می‌شناخت. میلاد علی با تولدی دیگر همراه بود؛ تولد عدل‎…‎
در این یادداشت، در ابتدا به روش همسرداری حضرت علی (ع)، پرداخته و سپس روش و سبک آموزشی و تربیتی فرزندان و در ‌‌نهایت، روش برخورد حضرت با خویشاوندان را بررسی می‌نماییم‎.‎
آن حضرت که خود در دامان پیامبراکرم (ص) است، از آن بزرگوار آموخته است که رمز پیروزی و موفقیت در زندگی، به خصوص در کانون گرم خانواده، داشتن اخلاق و خوی نیکو و پسندیده است‎.‎
دو نکته اساسی خانواده‌ علوی امام علی (ع) و فاطمه (س) این است که هر دو از چشمه سار وحی سیراب شده و توسط پیامبر اکرم (ص) تربیت و پرورش یافته‌اند. لذا از جهت اخلاقی، آن دو بزرگوار بسیار به هم نزدیک و شبیه هم هستند و با یکدیگر توافق کامل دارند و دید و بینش هر دو به زندگی، یکی است؛ بدین جهت رابطه‌ای که با یکدیگر برقرار کرده‌اند، همراه با محبت، مهربانی، صفا و وفاداری به همدیگر و احترام متقابل است‎.‎آن دو، به خُلق و خُوی هم آشنا هستند و چه زیباست این وصلت و رشته‌ پیوند خانوادگی که میان آنان که هیچ چیز آن را سُست و متزلزل نمی‌سازد؛ زیرا حضرت علی (ع)، حضرت فاطمه (س) را به خوبی می‌شناسد و برای او احترامی در خور قائل است‎.‎
حضرت علی (ع)، به خوبی می‌داند که فاطمه (س)، از بزرگان زنان عالم و نوری از انوار پیامبر اعظم (ص) است و نیز به خوبی آگاه است که اگر یکی از ویژگی‌ها نصیب زن دیگری ‌می‌شد، شایسته هر نوع تعظیم و تکریم بود تا چه رسد به فاطمه‌(س) که خود دارای همه آن فضیلت‌هاست‎.‎حضرت فاطمه (س) نیز منزلت و مقام عالی شوهر را می‌دانست و او را محترم می‌شمرد؛ آن چنان که زن مسلمان، به پیشوای خویش احترام می‌کند؛ زیرا فاطمه‌(س) به مقام حق علی‌(ع)، چنان که باید و شاید، آشنا بود و از او پیروی می‌کرد، او می‌دانست که حضرت علی‌(ع)، صاحب مقام ولایت و خلافت بزرگ و امامت است‎.‎
آن حضرت، برادر رسول خدا(ص) و خلیفه‌، وارث و وصی آن بزرگوار است. با توجه به همین شناخت و کانون پر از مهر و عاطفه‌ خانوادگی بود که امام علی(ع) می‌‌فرمود: «به خدا سوگند که در همه عمر زندگی مشترک، هرگز به فاطمه خشم نگرفته و هرگز او را به کاری وادار نساختم… و او نیز به من هرگز خشم نگرفت و در هیچ کاری مرا نافرمانی نکرد. او به گونه‌ای بود که هر‌گاه به او می‌نگریستم غم‌ها و اندوه‌هایم زدوده می‌شد.» (بحار الانوار، ج ۴۳، ص ۳۱)در روایتی آمده است که پیغمبر اکرم(ص) امور مربوط به این کانون گرم را میان امام علی(ع) و فاطمه(س) تقسیم کرده بود؛ به این شکل که علی(ع)، موظف بود کارهای بیرون از خانه را انجام دهد و فاطمه(س)، به امور داخل خانه می‌رسید و از تقسیم کار، بسیار راضی و خشنود بود. (وسائل الشیعه، ج۱۴، ص ۱۲۳)
با این حال، امام علی(ع)، در خانه نیز به فاطمه(س)، کمک می‌کرد و از بار سنگین کارهای داخل خانه که بر دوش او بود، می‌کاست. حضرت در خانه، عدس پاک می‌کرد، خانه را جارو می‌زد و در آسیاب کردن جو به فاطمه (س) یاری می‌داد. (بحار الانوار، ج ۴۳، ص ۵۰)‏‎ ‎گفته شده است، روزی پیامبر اکرم (ص) به خانه علی(ع) و فاطمه(س) آمد و دید آنان مشغول آسیاب کردن هستند؛ فرمود: «کدام یک از شما بیشتر از دیگری خسته شده است؟ حضرت علی پاسخ داد:‌ای رسول خدا! فاطمه خسته‌تر است. پیامبر کنار علی(ع) قرار گرفت و به کمک او به آرد کردن جو مشغول شد.» (تنبیه الخواطر، ج ۲، ص ۲۳)
در روایتی نیز به نقل از امام علی(ع)، آمده است: «روزی پیغمبر اکرم(ص)‌ به خانه ما آمدند، در حالی که حضرت فاطمه(س) در کنار دیگی نشسته بودند و غذا را طبخ می‌کردند و من هم عدس پاک می‌کردم؛ پیغمبر اکرم مرا را در این حالت دید و به من فرمود: ‌ای علی! از من بشنو و من جز آنچه خداوند فرمان داده چیزی نمی‌گویم. هر مردی که در منزل به زنش کمک کند، به عدد هر موی بدنش عبادت یک سال که روز‌ها را روزه گرفته و شب‌ها را به عبادت مشغول بوده به او داده می‌شود و خداوند بزرگ به او پاداش صابران را عطا می‌کند؛ همانند پاداشی که به حضرت داوود، یعقوب و عیسی علیهم‌السلام عطا کرد.» (جامع الاخبار، فصل ۵۹)
امام جعفر صادق (ع) می‌فرماید: «امام علی (ع) به خانه هیزم و آب می‌آورد و جارو می‌کرد و فاطمه‌(س) آسیاب و خمیر می‌کرد و نان می‌پخت.» (الکافی، ج ۵، ص ۸۶)امام هیچ وقت، از یاری و کمک به فاطمه (س)، در خانه و بیرون از خانه، کوتاهی نکرد و مقررات اسلامی را در مورد او نادیده نگرفت و در هر حال مدافعش بود. (بحار الانوار، ج ۷۷، ص ۴۰۸و ۴۰۷)
حضرت علی (ع) در مورد حقوق همسران می‌فرمود: «مبادا بر زنان خود ستم روا دارید و آنان را از حق خویش محروم سازید. هر کس به اندازه‌ یک درهم گوشت برای همسر و فرزندان خویش خریداری کند، مانند کسی است که برده‌ای از فرزندان اسماعیل (ع) را آزاد ساخته است.» (همان، ج ۷۸، ص ۳۲)

رفتار و اخلاق حضرت علی (ع) با فرزندانش
شیوه و رفتار امام علی (ع) با فرزندانش، بر‌‌ همان مبنایی استوار بود که خود بر آن اساس، از سوی پیغمبر اکرم (ص) تربیت شده بود و معتقد بود که فرزند را بر پدر و پدر را بر فرزند حقوقی متقابل است؛ «حق فرزند بر پدر آن است که بر او نامی نیک بگذارد. ادب نیکو و پسندیده بیاموزد و قرآن را به او آموزش دهد و در مقابل، حق پدر به فرزند آن است که از پدر فرمان برد، جز آنجا که اطاعت از پدر، در مسیر سرپیچی از فرمان خداوند باشد.» (نهج البلاغه، حکمت ۴۰۰)
همچنین حضرت علی (ع) در خصوص چگونگی تربیت آنان می‌فرمود: «هر کسی فرزند کودکی داشته باشد، باید کودکی کند.» (وسائل الشیعه، ج ۱۵، ص ۲۰۳) حضرت علی (ع) در این فرمایش ارزشمند، نکته اساسی و حکمت‌آمیز را مطرح کرده که با هر کس باید به زبان خود او سخن گفت و رفتار کرد‎.‎در توصیه‌ای آموزنده و پر از حکمت حضرت، در خصوص رعایت موقعیت زمانی کودکان و فرزندان و فاصله میان دو نسل می‌فرماید: «فرزندان خود را به آداب و نوع تربیت خود محدود نکنید؛ زیرا آنان برای روزگاری غیر از روزگار شما آفریده شده‌اند.» (شرح نهج البلاغه، ج ۲۰، ص ۲۶۷)
توجه نداشتن به مولفه‌هایی همچون فاصله‌ سنی، زبان و اقتضائات زمانی و غفلت از گذر زمان و تغییر آداب و رسوم، در امر تربیت فرزندان، نه تنها مفید نیست، بلکه خسارت‌های جبران ناپذیر و فراوانی را به بار خواهد آورد‎.‎امام علی (ع)، با توجه به این گونه مسائل، در نامه‌ای تفصیلی به امام حسن(ع)، شیوه و نوع رفتار و اصول تربیتی و پرورشی خود را که در مورد فرزندش اعمال کرده، برای او نوشته است. (نهج البلاغه، نامه ۴۷)آن حضرت نه تنها به جهت نظری، به تعلیم و تربیت فرزندان خود می‌پرداخت، بلکه از جهت عملی نیز به این امر توجه می‌کرد و در زندگی اجتماعی به آنان مسئولیت می‌داد و از آنان انتظار داشت که به آموزه‌هایش پاسخ شایسته دهند‎.‎
اما نمونه‌هایی از این مسئولیت‌ها و وارد کردن آن‌ها به حوزه مسائل اجتماعی، بدین شرح است:امام علی (ع)،
برای اینکه به فرزند خود شخصیت و مسئولیت دهد، مثلا داوری و قضاوت مردی که برای آزادی فردی بی‌گناه از قصاص، به قتل اعتراف کرده بود، به امام حسن‌(ع) واگذار کرد و حضرت نیز قضاوت فرزندش را پسندید و قضاوت او را تأیید کرد. (الکافی، ج ۷، ص ۲۸۹)همچنین حضرت، فرماندهی ده‌هزار نفر از سپاهیان را در جنگ صفین به امام حسین‌(ع) واگذار کرد. (نهج البلاغه، خطبه ۱۸۱)



ما را در کانال «آخرین خبر» دنبال کنید