مهر/بي-۲ اسپيريت (آمريکا)
بي-۲ اسپيريت ( B-۲ Spirit، بهمعناي شبح)، نام بمبافکن رادارگريز چندمنظوره شرکت نورتروپ گرومن با کمک شرکت بوئينگ است که توانايي پرتاب جنگافزارهاي هستهاي و متعارف را دارد. اين هواپيما قابليت حمل هشتاد بمب هوشمند ۲۳۰ کيلوگرمي JDAM با سيستم جيپياس يا ۱۶ بمب هستهاي ۱۱۰۰ کيلوگرمي کلاس D۸۳ را دارد.
B-۲ با سوخت گيري اوليه بيش از ۱۱ هزار کيلومتر را طي ميکند و اگر سوختگيري هوايي کند، ميتواند به هر نقطه در کره زمين سر بزند. اين بمب افکن در ارتفاع ۵۰۰۰۰ پايي به دور از چشم رادارهاي دشمن ميتواند بمبهاي زيادي را رها کند.
پروژه توليد بمبافکن بي۲ در دوران حکومت کارتر آغاز شد. اين بمب افکن همچنان گرانقيمتترين هواپيمايي است که تا حالا ساخته شده و هزينه توليد هر فروند آن بر اساس قيمتهاي سال ۱۹۹۷ حدود ۷۳۷ ميليون دلار بود. هزينه فروش با توجه به قيمت قطعات يدکي، تجهيزات، و پشتيباني نرمافزاري در سال ۱۹۹۷ به ۹۲۹ ميليون دلار ميرسيد. در صورتي که هزينهٔ کل پروژه توليد اين بمبافکن شامل تحقيقات، پيشرفت، مهندسي و آزمايشها هم منظور شود، هر فروند از اين هواپيما با بهايي معادل ۲٫۱ ميليارد دلار ساخته شده و هزينه کل پروژه بر اساس دلار سال ۱۹۹۷ معادل ۴۴ ميليارد و ۷۵۰ ميليون دلار است.
هزينههاي عملياتي و سرمايهاي بسياري بالاي اين هواپيما موجب شد که پروژه بي۲ در کنگره آمريکا و ستاد مشترک وزارت دفاع بسيار بحثانگيز باشد. در ابتدا سفارش توليد ۱۳۲ فروند از اين بمبافکن به نورتروپ داده شده بود، اما پايان جنگ سرد و فروپاشي شوروي نياز به اين هواپيما را که براي نفوذ به فضاي هوايي شوروي و بمباران مراکز حساس آن طراح شده بود، به شدت کاهش داد و در نهايت تنها ۲۱ فروند از اين بمبافکن توليد شد. سانحه سال ۲۰۰۸ يکي از آنها را نابود کرد و ۲۰ فروند ديگر همچنان در خدمت نيروي هوايي ارتش قرار دارند. ارتش آمريکا نخستين بار از اين بمبافکن در سال ۱۹۹۹ در جنگ کوزوو استفاده کرد و سپس در جنگ افغانستان، جنگ عراق و جنگ ۲۰۱۱ ليبي نيز از آنها بهره برد. اين هواپيما در مقايسه با ديگر بمب افکنهاي عمده آمريکايي مانند بي ۵۲ و بي ۱ بي، قابليت انعطافپذيري بسياري را با خود به همراه دارد و قابلترين گونه در ميان بمب افکنهاي سرنشين دار است.
مهمترين ويژگي اين بمب افکن، مخفي بودن آن از ديد رادار است که توانايي بي نظيري در انهدام ارزشمندترين پايگاههاي دشمن حتي در قلب پدافندهاي هوايي بسيار سنگين به اين هواپيماي بمب افکن ميدهد. اين ويژگيها، تماماً موجب شدهاند که بي ۲ به عنوان تنها بمب افکن رادار گريز قرن بيست و يکم شناخته شود. ويژگيهاي پنهان کاري، آيروديناميکي و توانايي حمل مقدار زيادي تسليحات، اين بمب افکن را از ساير بمب افکنهاي موجود در خدمت متمايز و جدا ميسازد. بدين وسيله، اين هواپيما قادر است به دور از ترس از شناسايي به وسيله رادار دشمن، در ارتفاعات بالا به عمليات و تجسس پرداخته و آزادي عمل فوقالعادهاي نيز داشته باشد.
بمب افکن B-۲ اسپيريت با قيمت تقريبي ۲ ميليارد دلار آمريکا با احتساب هزينههاي پروژه توليد اين هواپيما هم اکنون به عنوان گرانقيمتترين هواپيماي جهان شناخته ميشود. اين قيمت برابر با قيمت يک کشتي جنگي بزرگ آمريکايي است.
اف-۲۲ (آمريکا)
اف-۲۲ رپتور هواپيماي جنگنده نسل پنجم ساخت شرکتهاي لاکهيد و بوئينگ است که از فناوري رادارگريزي (Stealth) استفاده ميکند. ايالات متحده تنها کشوري است که داراي اين هواپيما است. در اصل اف-۲۲ به عنوان يک جنگنده براي برتري هوايي طراحي شده بود، اما داراي قابليتهاي اضافي است که شامل حمله به زمين، جنگ الکترونيکي و اطلاعات سيگنال ميباشد. لاکهيد مارتين پيمانکار اصلي طرح است و توليد بيشتر بدنهٔ هواپيما، سيستمهاي سلاح و مونتاژ نهايي اف-۲۲ را به عهده دارد. برنامه بوئينگ شامل بال، بدنه، ادغام آويونيک، و تمامي سيستم آموزش خلبان و نگهداري سيستم است. بهاي هر فروند اف-۲۲، ۱۴۰ ميليون دلار برآورد شده است.
چنگدو جي ۱۰ (چين)
جنگنده J-۱۰ اولين جنگنده چيني توسعه يافته است که از لحاظ عملکرد و قابليت شبيه هواپيماهاي جنگي غربي است. اين هواپيما به منظور مقابله با خطر هواپيماهاي شوروي از جمله ميگ ۲۹ و سوخو ۲۷ ساخته شد. اين هواپيما در ابتدا به گونهاي طراحي شده بود که در جنگهاي هوايي برتري داشته باشد، اما با سقوط شوري و تغيير نيازهاي کشور چين، به يک جنگنده چندکاره تبديل شد. اين هواپيما شباهتهاي بسياري به جنگندههاي آمريکايي دارد و از تکنولوژي قابل توجهي بهره ميگيرد. قيمت اين هواپيما در حال حاضر در حدود ۲۷ ميليون دلار است.
اف-۱۵ ايگل (آمريکا)
اف-۱۵ ايگل (عقاب) جنگنده آمريکايي است که براي برتري هوائي به سفارش دولت آمريکا (براي نيروي هوايي ايالات متحده آمريکا و گارد ملي هوائي) طراحي و ساخته شدهاست. اين هواپيما را شرکت مکدانل-داگلاس که اکنون بخشي از شرکت بوئينگ است ميساخت. اف-۱۵ جنگنده اصلي آمريکا براي مراقبت از مرزهاي هوائي اين کشور است. استفاده از دو موتور قدرتمند توربوفن با قدرت ۲۹۰۰۰ پوند کشش (۱۳۱۵۴) در ثبت اوج گيري و شتاب و دارا بودن يک سازه هوايي قوي که حاصل هزاران ساعت مطالعه و بررسيهاي و انجام آزمايشها تونل باد بوده و نيز استفاده از سطوح فرامين پروازي قوي که قابليت پرواز را در اين هواپيما خارق العاده ساخته است؛ همچنين استفاده از سامانهٔ هوايي ديجيتال و نصب يک رادار با برد بلند حدود۱۰۰مايل (۱۶۰کيلومتر) در اف-۱۵و به کار گيري آخرين نوع رادار برد متوسط و استفاده از موشکهاي هوا به هواي اسپارو و برد بلند حرارتي سايدوايندر و مجهز شدن اين جنگنده به توپ سرعت بالا، از آن يک عقاب با سرعت بالا ساختهاست. بهاي هر فروند۲۹/۹ ميليون دلار است.
ساب ۳۹ گريپن (سوئد)
ساب گرپين (گريفين) يک هواپيماهاي جنگي چند منظوره بسيار سبک وزن و با طراحي نسل چهارم است. اين جنگنده با استفاده از آخرين فنآوري تجهيز شده و ميتواند ماموريتهاي مختلف، مانند دفاع هوايي، رهگيري، و حمله زميني و شناسايي را انجام دهد. اين جنگنده با توجه به طرح آيروديناميکي پيشرفته خود براي مبارزه نزديک بسيار سريع است. ادعا شده است که گرپين داراي پايينترين هزينههاي عملياتي نسبت به هر جنگنده ديگر است. اين هواپيما هسته اصلي نيروي هوايي سوئد در قرن ۲۱ را تشکيل ميدهد. اين هواپيما به کشورهاي جمهوري چک، مجارستان، آفريقاي جنوبي، تايلند و انگلستان صادر ميشود. قيمت هر يک از اين هواپيماها در حدود ۴۰ ميليون دلار است.
اف-۱۶ فالکون (آمريکا)
جنگنده F-۱۶ جايگزين ارزانتر و سبکتر F-۱۵ بود. بر خلاف F-۱۵ که به طور کلي يک جنگنده برتري هوايي است، F-۱۶ چند منظوره است و قادر به حمله به اهداف هوايي و زميني است. F-۱۶ از جمله جنگندههايي است که به تعداد زياد توليد و در درگيري هاي متعددي شرکت داشته است. اين هواپيما به طور گستردهاي صادر و در حال حاضر در ۲۶ کشور در سراسر جهان عملياتي است. اين هواپيما کوچک است، اما قدرت مانور بسيار بالايي دارد. F-۱۶ داراي يک حباب شيشهاي است که در طول نبرد هوايي براي ديد خلبان بسيار عالي است. F-۱۶ هنوز هم در خدمت نيروي هوايي ايالات متحده است و تا ۲۰۲۵ عملياتي باقي خواهد ماند و پس از آن توسط هواپيماهاي جديد F-۳۵-II جايگزين خواهد شد. قيمت هر يک از اين هواپيماها در حدود ۱۴ ميليون دلار است.
اف/اي-۱۸ (آمريکا)
-مک دانل داگلاس اف/اي-۱۸ هورنت (به انگليسي: McDonnell Douglas F/A-۱۸ Hornet) جت جنگنده چندمنظوره فراصوت دوموتوره و تک سرنشينهاي است که در اواخر دهه ۱۹۷۰ بر اساس جنگنده آزمايشي و اي اف-۱۷ توسط شرکت مکدانل داگلاس و نورتروپ براي استفاده در نيروي دريايي و تفنگداران دريايي آمريکا طراحي شد. اين هواپيما هم توانايي نبردهاي هوايي و هم قابليت حمله به اهداف سطحي را دارد و مهمترين ماموريتهايي که براي آن تعريف شده شامل دفاع هوايي از ناوگانهاي دريايي، اسکورت جنگندههاي ديگر، سرکوب پدافند هوايي دشمن، حملات ضربتي و بمباران اهداف زميني و دريايي، ماموريتهاي برتري هوايي، رهگيري جنگندهها و بمبافکنها و موشکهاي دشمن، پشتيباني نزديک هوايي، و شناسايي هوايي ميشود. اف-۱۸ براي انجام ماموريت شبانهروزي در هر نوع شرايط آبوهوايي طراحي شده و قابليت سوختگيري در هوا و فرود و پرواز از ناوهاي هواپيمابر را دارد. بهاي هر فروند بيش از۶۰ ميليون دلار است.
سوخو–۲۷ (روسيه)
سوخو سو–۲۷ (به روسي: Сухой Су-۲۷) جت جنگنده دوموتوره سنگين و دوربرد برتري هوايي است که در دوران اتحاد جماهير شوروي توسط دفتر طراحي سوخو طراحي و ساخته شدهاست. اين جنگنده در سازمان ناتو با نام «فلانکر» شناخته ميشود.اين جنگنده، در اصل براي ايجاد توان مقابلهٔ نيروي هوايي اتحاد شوروي در برابر نسل جديد جنگندههاي آمريکايي به خصوص اف-۱۵ ساخته شد. سوخوي۲۷ داراي برد پروازي استثنايي، قابليت حمل مهمات بالا و چابکي فوق العادهاست. جنگندهٔ سوخوي۲۷ اغلب در نقش «ماموريتهاي برتري هوايي» به کار گرفته ميشود، اما قادر است در اغلب ماموريتهاي رزمي ديگر نيز شرکت کند.جنگندهٔ سوخوي۲۷، حاصل يک مناقصهٔ انجام شده جهت توليد جنگنده بين شرکتهاي ميکويان گورويچ و سوخو در دهه ۱۹۷۰ و ماحاصل اين مناقصه، منجر به توليد سوخوي ۲۷ و ميگ ۲۹ شدهاست که ظاهري شبيه به هم دارند.قيمت هر فروند ۳۵ ميليون دلار است.
ميگ ۳۱ (روسيه)
جنگندههاي MiG-۳۱ به عنوان بخشي از يک برنامه کلي براي دفاع هوايي از شوروي در پاسخ به تهديد ناتو ساخته شد.اين جنگنده صرفاً براي نبرد هوايي ساخته شده است و يکي از قدرتمندترين هواپيماها در اين نوع است. اين هواپيما قادر به رهگيري همزمان ۲۴ هدف و درگيري با ۸ هدف است و از جمله ميتواند با موشک کروز نيز مقابله کند. همچنين اين جنگنده قادر است هواپيماهاي ديگر را در فاصله ۲۸۰ کيلومتري منهدم کند. اين هواپيما جزو سريعترين جنگندههاي جهان ميباشد. مدل جديدتر اين هواپيما MiG-۳۱BM است که توليد آن در سال ۲۰۱۰ شروع شد قيمت اين هواپيما در حدود ۵۷ ميليون دلار است.
سوخو ۳۵ (روسيه)
سوخو ۳۵ يک جنگنده چند کاره و مدل توسعه يافته سوخو ۲۷ است. سوخو ۳۵ يک جنگنده نسل چهارم است که در درجه اول براي برتري هوايي ساخته شده است با اين حال داراي قابليت ثانويه حمله هوا به زمين است. اين هواپيما ميتواند مقدار زيادي مهمات حمل ميکند. اين هواپيما موتورهاي بزرگ و قدرتمندي دارد که به آن اجازه ميدهد بدون استفاده از پس سوز به سرعتهاي مافوق صوت دست يابد. قيمت هر يک از اين جنگندهها ۴۰ تا ۶۵ ميليون دلار است.
داسو رافائل (فرانسه)
رافائل در خدمت نيروي هوايي و نيروي دريايي فرانسه است. اين جنگنده چند کاره مجهز به آخرين سيستمهاي هوايي است و هم در جنگ هوايي و هم در جنگ هوا به زمين بسيار قدرتمند است. اين هواپيما تاحدودي رادارگريز و بسيار مانور پذير است. رافائل مي تواند ۴۰ هدف را رهگيري نمايد و با چهار هدف درگير شود. اين جنگنده بدنه نيروي هوايي فرانسه در قرن ۲۱ را تشکيل ميدهد و به نوعي شبيه F-۱۶ آمريکا است. قيمت هر يک از اين هواپيماها در حدود ۱۰۱ ميليون دلار است.
يوروفايتر تايفون (اتحاديه اروپا)
در سال ۱۹۸۶ کنسرسيومي به منظور توسعه يک هواپيماي جنگي چند کاره متشکل از کشورهاي اروپايي آلمان، ايتاليا، انگلستان و بعدها اسپانيا تشکيل شد. هدف اصلي از ساخت اين هواپيما طراحي يک جنگنده با خصوصيت برتري هوايي بود و قابليت ثانويه آن نيز توانايي در جنگ هوا به زمين بود. اين هواپيما حامل موشکهاي پيشرفته اروپايي است. برخي کارشناسان نظامي عقيده دارند که اين هواپيما تنها به اندازه نصف F۲۲ رپتور قدرت دارد اما قدرت بيشتري نسبت به F-۱۵، رافائل، سوخو و بسياري ديگر از جنگندهها دارد. يوروفايتر تايفون سنگ بناي قدرت هوايي اروپا در قرن ۲۱ را تشکيل ميدهد. قيمت اين هواپيما در حدود ۸۰ ميليون دلار است.
سوپر هورنت (آمريکا)
سوپر هورنت موثرترين جنگنده نيروي دريايي ايالات متحده و يک جنگنده چند کاره است. اصليترين قابليت اين هواپيما اين است که به سادگي در ناوهاي هواپيمابر مستقر ميشود و ميتواند هر دو اهداف سطحي و هوايي را مورد حمله قرار دهد. سوپر هورنت به عنوان جنگنده اصلي در خدمت نيروي هوايي استراليا نيز قرار دارد. سوپر هورنت با موتورهاي جديدي مجهز شده است و جايگاه حمل سلاحهاي اضافي در اختيار دارد که ميتواند موشکهاي بيشتري را حمل کند. از جمله توانمنديهاي اين هواپيما رادارهاي بسيار قدرتمند، سيستم رهگيري قوي و توانايي حمل سلاحها و مهمات پيشرفته به ميزان زياد است. قيمت هر يک از اين جنگندهها در حدد ۶۷ ميليون دلار است.
اف-۲۲ رپتور (آمريکا)
جنگنده F-۲۲ رپتور را بايد فرمانرواي تمامي جنگندهها دانست. اين هواپيما که توسط شرکت لاکهيد مارتين ساخته شده است، تقريباً به صورت کامل رادار گريز است و بنابراين آن را هواپيماي نامرئي مينامند. اين هواپيما پيشرفتهترين و گرانترين جنگنده توليد شده تا به امروز است. بسياري از سنسورها و اطلاعات اين هواپيما محرمانه باقي مانده است. اين هواپيماي پيشرفته هرگز صادر نشده است و حتي متحدان ايالات متحده و کشورهاي عضو ناتو نيز به آن دسترسي ندارند. تا به امروز ۱۸۷ عدد از جنگندههاي F-۲۲ رپتور ساخته شده است و بدنه اصلي نيروي هوايي آمريکا در سالهاي آينده را تشکيل خواهد داد. اين جنگنده ويژگيهاي منحصر به فردي دارد. براي مثال در نبردهاي هوايي قبل از اينکه هواپيماي دشمن بتواند آن را شناسايي کند، اقدام به شليک ميکند و بدون هيچگونه دردسري هرنوع جنگندهاي را نابود ميکند. قيمت هر يک از اين هواپيماها در حدود ۱۵۰ ميليون دلار است.