تشخیص زود هنگام سرطان با افزایش وضوح تصاویر" MRI" به کمک فناوری نانو

ايرنا/ محققان کشور در طرحي تحقيقاتي اقدام به ساخت ماده اي کرده اند که قابل کاربرد در تصويربرداري مولکولي و تشخيص زود هنگام سرطان است، اين ماده ابعادي نانومتري داشته و در صورت کاربرد افزايش وضوح تصاوير را به دنبال دارد. تشخيص زود هنگام سرطان نقش اساسي در ممانعت از پيشرفت و مرگ و مير ناشي از آن دارد. تصويربرداري رزونانس مغناطيسي (MRI) ابزاري قدرتمند و غيرتهاجمي براي تشخيص سرطان در پزشکي است که امکان بررسي بدن بيمار را با دقت زياد و بدون هيچ گونه آسيبي فراهم مي کند. کيفيت عکسبرداري و حساسيت پايين MRI، با استفاده ازترکيبات حاجب (مواد کنتراست) افزايش مي يابد. مواد حاجبي که امروز در MRI استفاده مي شوند، قادر به ورود به سلول نبوده و در نتيجه تصويربرداري مولکولي توسط اين ترکيبات مقدور نيست. اين مواد همچنين سبب بروز مشکلات کليوي نيز مي شوند، هدف اين مطالعه طراحي و ساخت نانو ماده حاجب مولکولي بوده که در تشخيص زودهنگام سرطان موثر باشد. به گفته دکتر مهدي شفيعي اردستاني محقق اين طرح، ساخت يک نانوماده حاجب مولکولي ارزان تر نسبت به نمونه هاي مطرح شده در منابع يا بازار، جهت استفاده در مقاصد تصوير برداري مولکولي مهمترين دستاورد اين تحقيق است. همچنين با ساخت اين ماده، يک ماده دارويي رايج MRI با توانمندي تصويربرداري برون سلولي به يک نانوکنتراست درون سلولي تبديل شده است. اين محقق افزود: با اتصال داروي گادوبوترول(Gadoboutrol) به سطح دندريمر، يک ماده کنتراست قوي تر با توانايي وضوح تصوير بيشتر و کاراتر توليد مي شود. همچنين اين نانوکنتراست مولکولي توانايي ورود به سلول را پيدا کرده و سميت قابل ملاحظه اي توليد نمي کند، از طرفي اين ماده با افزايش زمان آسايش بافت، بهبود کنتراست تصوير MRI را به دنبال دارد. به عبارتي ساده با سنتز يک پليمر نانومتري زيست تخريب پذير و زيست سازگار و قرار دادن داروي مدنظر بر روي ماده، کنتراست برون سلولي به ماده درون سلولي تبديل شده است، اين ماده توانايي بالاتري در تصويربرداري تومور و درمان نسبي سلول هاي سرطاني دارد. دندريمر استفاده شده در اين پروژه، روش توليد بسيار ارزان و ساده اي دارد و به دليل عدم سميت گزينه مناسب و ايده آلي است. صنعت داروسازي و مراکز تصويربرداري مولکولي به ويژه مراکز تحقيقات و درمان سرطان مخاطب اصلي نتايج اين تحقيقات خواهند بود. شفيعي اردستاني در توضيح نحوه ساخت اين ماده عنوان کرد: در اين مطالعه ابتدا دندريمر، که پليمري درخت مانند است، سنتز شد. اين پليمر از هسته پلي اتيلن گليکول و گروه هاي اسيدستريک در اطراف آن به وجود آمده است. وي افزود: در ادامه داروي گادوبوترول بر روي دندريمر قرار گرفت، جهت اطمينان از سنتز صحيح دارو، پايداري ساختار آن مطالعه شد، همچنين درصد ورود دارو و ميزان سميت سلولي آن نيز تعيين شد، در نهايت اين دارو جهت تصويربرداري مولکولي در شرايط آزمايشگاهي و درون تني(تزريق به موش سوري) به کار گرفته شد. نتايج اين تحقيقات در مجله RSC Advances (جلد 4، شماره 86، سال 2014، صفحات 45984 تا 45994) به چاپ رسيده است. اين کار از همکاري الهام محمدي - دانشجوي کارشناسي ارشد بيوشيمي و دکتر مهدي شفيعي اردستاني- عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشکي تهران و همکارانشان حاصل شده است.